Nguyễn Văn Huyên - nhà khoa học nhân văn lớn và hiện đại

Doanh NghiệpBất Động SảnY TếGiáo DụcĐời SốngVăn HóaPháp LuậtQuốc TếPhường, XãMultimediaChuyển Đổi SốKinh tế đô thị cuối tuầnThông điệp từ lịch sửChủ nhật, 07:00 02/07/2023Nguyễn Văn Huyên - nhà khoa học nhân văn lớn và hiện đạiVVĩnh Khánhkinhtedothi - Đó là nhận định của GS Trần Quốc Vượng về GS Nguyễn Văn Huyên (16/11/1908 - 19/10/1975). Ông là nhà khoa học đã đặt nền móng cho ngành khoa học nghiên cứu văn hóa, văn minh Việt Nam và là chính khách, nhà giáo dục nổi tiếng của Việt Nam trong thế kỷ XX.
Làm nên “một sự kiện lớn lao trong lịch sử Sorbonne”GS Nguyễn Văn Huyên có quê ở làng Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, sinh tại phố Thuốc Bắc (Hà Nội) trong một gia đình có bố là công chức, mẹ làm nghề thủ công và buôn bán. Hồi nhỏ, ông học chữ Hán, sau học chữ Quốc ngữ. Năm 1926, ông du học Pháp.Giáo sư Nguyễn Văn Huyên (1908 -1975). Ảnh tư liệuTháng 7/1927, ông đỗ tú tài phần I; tháng 7/1928, đỗ tú tài phần II. Một năm sau, 7/1919, ông đỗ cử nhân văn chương (bộ môn Sử - Địa); tháng 7/1931 đỗ cử nhân luật.Ngày 17/2/1934, ông bảo vệ xuất sắc luận án tiến sĩ ở Đại học Sorbonne, Paris. Luận án chính là “Hát đối của nam nữ thanh niên Việt Nam”, luận án phụ là “Nhập môn nghiên cứu cư trú nhà sàn ở Đông Nam Á”. Chủ tịch hội đồng chấm luận án là GS Vendryès, coi đó là “một sự kiện lớn lao trong lịch sử Sorbonne”.Ngay trong năm 1934, nhà xuất bản Paul Geuthner (Paris) đã xuất bản thành sách cả hai luận án này và tạo được tiếng vang lớn trong giới khoa học và báo chí châu Âu.Ngày 22/3/1934, Paul Valéry, nhà thơ, triết gia nổi tiếng thế giới, đã gửi cho Nguyễn Văn Huyên một bức thư sau khi nhận được công trình "Hát đối của nam nữ thanh niên ở Việt Nam" mà ông Huyên gửi tặng. Trong thư có câu: “Nhờ những gì mà ông viết về các nhà thơ Việt Nam, tôi lấy làm vui lòng được đọc những điều mà tôi tin là đúng đối với mọi thơ ca"…Còn H.Jensen trên tờ Orientalische Litterature Zeitung (tạp chí Văn học phương Đông) đã nhận định: “Quyển sách này mà tác giả của nó là người
Việt Nam đã từng làm giảng viên trường ngôn ngữ phương Đông ở Paris, là một đóng góp rất có giá trị để hiểu biết về Việt Nam. Ý nghĩa của nó là ở trên hai lĩnh vực: một là nó cung cấp cho các nhà dân tộc học và folklore học một chất liệu phong phú, có chú ý đến cả các chi tiết, để hiểu biết đời sống yêu đương, trước hết là tập quán tỏ tình và đính hôn của người Việt Nam. Mặt khác, nó cũng chứa đựng nhiều điều đáng biết đối với nhà ngôn ngữ học”.Cũng về cuốn sách này, trên Journal de Psychologie Normale et Pathologique (Tạp chí Tâm lý học bình thường và bệnh lý), số 9/10, 1934, đã viết: “… Bản chuyên khảo quý báu của ông Nguyễn Văn Huyên dẫn dắt chúng ta đến giải pháp của những vấn đề quan trọng nhất: như thế nào người ta đã chuyển từ một loạt tiếng kêu sang bài hát cấu âm, như thế nào nhịp điệu đưa vào sự sôi động gây nên bởi tiếng ồn, đám đông và sự chung đụng nam nữ, và cuối cùng, như thế nào nhịp điệu sản sinh ra ngôn từ đẹp, đã tạo khả năng cho tiến bộ của tư duy bằng cách làm dễ dàng sự sơ đồ hóa”.J.Sion, trên tờ Annales d'Histore E'conomi et Sociale (Niên giám lịch sử kinh tế và xã hội) viết về cuốn “Nhập môn nghiên cứu cư trú nhà sàn ở Đông Nam Á”: “… một cuốn sách nghiêm túc viết về một loại hình cư trú chiếm ưu thế ở vùng Đông Nam Á. Ông áp dụng phương pháp của địa lý học và xã hội học nghiên cứu lý do giải thích sự phân bố, những sự kiện văn hóa gắn liền với kiểu cư trú này… Nhờ ông mà chúng ta thoáng thấy mười vấn đề trong các quan hệ văn minh châu Á. Để giúp cho việc giải đáp, ông đã cho một danh mục hữu ích mà ở đó người ta tìm ra những hình thức khác nhau, địa điểm của loại hình cư trú này, và ông đã cho một phác thảo đầu tiên”.GS Hà Văn Tấn nhận định: “Nguyễn Văn Huyên đã nổi tiếng ngay với các công trình đầu tiên, trong đó tập “Hát đối đáp của nam nữ thanh niên ở Việt Nam” đã giới thiệu cho thế giới một khía cạnh của tâm hồn và văn hóa Việt Nam”.Và cũng có thể nói rằng, ngay từ khi bắt đầu sự nghiệp khoa học, Nguyễn Văn Huyên đã xác định đối tượng nghiên cứu của mình là văn hóa, văn minh Việt Nam.Đặt nền móng cho nghiên cứu văn hóa Việt NamNăm 1935, Nguyễn Văn Huyên về nước và lựa chọn dạy học ở Trường Bưởi và sau đó vào làm việc ở Viện Viễn Đông Bác Cổ (EFEO), tiếp tục con đường khoa học của mình.Về sự kiện này, George Cœdès - Giám đốc EFEO (1929 - 1947) đã viết: “Việc ông Nguyễn Văn Huyên gia nhập EFEO năm 1935 đã là một cơ hội để viện triển khai những nghiên cứu về những tín ngưỡng và những thiết chế của đất nước Việt Nam.Cùng với sự đào tạo đại học vững chắc mà ông đã nhận được ở Pháp, tại khoa văn và khoa luật của Đại học Paris, ông Nguyễn Văn Huyên còn có ưu thế vô song là nắm được các sự kiện xã hội Việt Nam bằng kinh nghiệm bản thân và bẩm sinh, có khả năng tiếp cận trực tiếp và tức thì với chất liệu xã hội học và có thể đi sâu tiến hành những khảo sát mà các nhà nghiên cứu châu Âu không thể nào thực hiện được.Những con chủ bài đó đã cho phép ông tiến hành và hoàn thành tốt đẹp nhiều nghiên cứu về đời sống tôn giáo, tinh thần, xã hội của dân quê Việt Nam”.Nhìn lại các công trình của ông, cho thấy, ông đã tập trung nghiên cứu về văn hóa Việt Nam, đặc biệt là tôn giáo, tín ngưỡng và thiết chế xã hội truyền thống của Việt Nam bằng cách tiếp cận dân tộc học, sử học, xã hội học, ngôn ngữ học, folklore học... Chỉ hơn 10 năm (1934 -1945), ông đã công bố 46 công trình, hầu hết bằng tiếng Pháp.Về tín ngưỡng, ông có “Góp phần nghiên cứu một vị thành hoàng
Việt Nam: Lý Phục Man” - một công trình mà GS Hà Văn Tấn cho rằng: “Khó mà có được một công trình đầy đủ và tinh tế hơn”. Ông còn có “Lễ hội Phù Đổng”, “Hát và múa Ải Lao ở hội Phù Đổng”… Đặc biệt có công trình “Tục thờ cúng thần tiên ở Việt Nam” ngoài các nghiên cứu về nữ thần mưa Pháp Vũ, về tiên ông Phạm Viên, về Nội Đạo Tràng…Như đã nói, Nguyễn Văn Huyên rất quan tâm đến thiết chế xã hội Việt Nam, nhất là làng xã cổ truyền. Có thể kể đến các công trình “Nghiên cứu làng Việt Nam”, “Nghiên cứu phong tục Việt Nam”, “Vấn đề nông dân Việt Nam ở Bắc kỳ”… Tất cả các công trình của Nguyễn Văn Huyên, về tín ngưỡng hay thiết chế xã hội có một đích đến là khám phá văn hóa, văn minh Việt Nam.Và công trình “Văn minh Việt Nam” với nhiều phát hiện mới mẻ, độc đáo và sâu sắc của ông cùng với công trình “Việt Nam văn hóa sử cương” của học giả Đào Duy Anh là hai công trình đã đặt nền móng cho ngành nghiên cứu văn hóa Việt Nam.Đóng góp rất lớn nữa của Nguyễn Văn Huyên là đã đem lại cho học giới
Việt Nam phương pháp luận khoa học hiện đại, mới mẻ.Trong Tóm tắt luận án "Nhập môn nghiên cứu cư trú nhà sàn ở Đông Nam Á", ông xác nhận: “Không định đưa nó một cách thuần túy và đơn giản vào lĩnh vực dân tộc học. Đối với tôi thì dường như cứ liệu mà ngôn ngữ học đưa ra trước đây là đã đủ mạnh để tôi chú ý đến luận án và đặt vấn đề Đông Nam Á dưới giác độ xã hội học và địa lý học”. Còn trong “Hát đối của nam nữ thanh niên Việt Nam” là: “… chỉ đơn giản có niềm tin rằng đã đặt đúng một số vấn đề về ngôn ngữ học và xã hội học Việt Nam”.Theo GS Hà Văn Tấn, Nguyễn Văn Huyên là một nhà dân tộc kiêm nhà xã hội học. GS Trần Quốc Vượng có nhận xét : “… ông đi từ sự miêu tả cụ thể, tỉ mỉ, chính xác từng sự kiện văn hóa - nhân văn đến những khái quát khoa học về thể loại dân ca, về cội nguồn dân tộc, về văn minh Việt Nam”. Không chỉ là nhà khoa học, Nguyễn Văn Huyên còn là chính khách, nhà giáo dục nổi tiếng. Ông là thành viên của Đảng xã hội, của Hội truyền bá Quốc ngữ. Ngay sau Cách mạng tháng Tám, ông được cử làm Giám đốc Đại học vụ kiêm Giám đốc Học viện Bác cổ và là Bộ trưởng Bộ Giáo dục từ 11/1915 đến 1975. Ở cương vị này, ông đã có những đóng góp lớn lao đổi mới và phát triển nền giáo dục Việt Nam trong bối cảnh đất nước chiến tranh. Thành công của ông là bởi tình yêu sâu sắc dành cho nền văn hóa dân tộc và kiên trì khám phá nó bằng phương pháp nghiên cứu khoa học tiến bộ, hiện đại. “Giới nghiên cứu trẻ /già hôm nay còn được học và phải học ở ông nhiều về phương pháp luận và các phương pháp tiếp cận những sự kiện nhân văn, vừa cụ thể vừa tổng thể ” - Trần Quốc Vượng.

Chia sẻTheo dõi kinh tế đô thị trênTagsNguyễn Văn HuyênDự án Sun Group Bắc NinhTrang thông tin dự án Vinhomes Cần GiờTrang thông tin dự án Happy One MoriDự án căn hộ xanh Happy one mori Thuận AnBcons Center City: https://bconscenter.com.vnĐọc nhiều933 ứng viên được đề nghị xét công nhận giáo sư, phó giáo sư 2025Khẩn trương xử lý hiện tượng trào bùn khi khoan hầm đường sắt đô thị Hà Nội ban hành kế hoạch triển khai các giải pháp phát triển đô thị thông minhXét xử vụ sai phạm tại Tập đoàn Thuận An: bị cáo Phạm Thái Hà khai gì trước toà?Tài sản trí tuệ: lá chắn sinh tử của quốc gia trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạoHỎI ĐÁP THÔNG MINHQuy hoạch 2025Tuyến đường sắt Bắc - NamQuy hoạch đô thị 2025CẢM NHẬN CỦA BẠN VỀ BÀI VIẾT NÀYRất hayThíchGiải tríCần cải thiệnBÌNH LUẬN (0)GửiĐừng bỏ lỡGiá vàng hôm nay 1/12/2025: Vàng miếng SJC bất ngờ giảm mạnh sau khi lập đỉnh mớiGiá vàng hôm nay 6/12/2025: Vàng SJC và vàng nhẫn bất ngờ giảm mạnh, rời xa đỉnh lịch sửGiá vàng hôm nay 7/12/2025: Vàng SJC và vàng nhẫn đồng loạt giảm, dự báo tuần tới đi lênGiá vàng hôm nay 16/12/2025: Vàng miếng SJC và vàng nhẫn bất ngờ giảm mạnh, rời xa đỉnh vừa thiết lậpGiá vàng hôm nay 3/12/2025: Vàng SJC và vàng nhẫn tiếp tục giảm rất mạnhGiá vàng hôm nay 21/12: Vàng SJC và vàng nhẫn diễn biến trái chiều, thị trường phân hóa mạnhCùng chuyên mụcKỷ vật đặc biệt của người cựu chiến binhKinhtedothi- Tròn nửa thế kỷ thống nhất đất nước, Bắc - Nam sum họp một nhà, cuốn nhật ký chiến trường năm nào giờ đã bạc màu, sờn rách nhưng vẫn là tài sản vô giá của cựu chiến binh Nguyễn Xuân Quang.Về nơi người bác sĩ, liệt sĩ anh hùng Đặng Thùy Trâm ngã xuốngKinhtedothi-Tháng Tư, tôi theo chân đoàn công tác của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi vượt rừng Ba Tơ về lại nơi bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm đã ngã xuống. Chuyến hành trình được thực hiện nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975- 30/4/2025).Truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân đối với Thiếu tướng Hoàng Thế ThiệnKinhtedothi - Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện được Đảng, Nhà nước tin cậy giao nhiều nhiệm vụ quan trọng, khó khăn. Ở cương vị nào ông cũng thể hiện được tài năng, bản lĩnh, nhân cách và vai trò hạt nhân của một người chỉ huy xuất sắc.Tiếng vĩ cầm dưới chân tượng đài Sơn MỹKinhtedothi- Hàng chục năm qua, tiếng vĩ cầm của ông Mike Boehm vang lên trong Khu chứng tích Sơn Mỹ với mong ước xoa dịu nỗi đau chiến tranh và gửi đi thông điệp về tình yêu hòa bình đến với người dân toàn thế giới.Chiến thắng Buôn Ma Thuột là đỉnh cao của nghệ thuật quân sựKinhtedothi- Ngày 10/3, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Đắk Lắk tổ chức trọng thể Lễ kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Buôn Ma Thuột, giải phóng tỉnh Đắk Lắk (10/3/1975 - 10/3/2025).Tin mớiHà Nội tăng cường các biện pháp cấp bách về kiểm soát ô nhiễm môi trường không khíKinhtedothi - Trước tình trạng ô nhiễm gia tăng, chất lượng không khí suy giảm, Hà Nội triển khai các biện pháp khẩn cấp về kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí trên địa bàn.Thời tiết ngày 24/12/2025: Miền Bắc, Hà Nội sương mù, mưa rải rácKinhtedothi - Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia vừa đưa ra thông tin dự báo thời tiết ngày 24/12/2025 tại Hà Nội và các khu vực trên cả nước.Tai nạn giao thông mới nhất ngày 23/12/2025: tạm giữ khẩn cấp lái xe gây tai nạn liên hoàn khiến 2 người tử vongKinhtedothi - Tạm giữ khẩn cấp lái xe gây tai nạn liên hoàn khiến 2 người tử vong; Xe tải lật nghiêng sau va chạm với ô tô con; Bắt tạm giam tài xế vụ 2 thanh niên uống nước ven đường bị ô tô tông tử vong... là những tin tức tai nạn giao thông mới nhất hôm nay, ngày 23/12/2025.Dùng hàng hoá che biển số, shipper không thoát khỏi mắt thần camera AIKinhtedothi - Sáng 23/12, Tổ công tác thuộc Đội CSGT đường bộ số 4 (Phòng CSGT Công an Hà Nội), phối hợp với Trung tâm điều khiển giao thông Hà Nội sử dụng hệ thống camera AI, phát hiện, xử lý nhiều trường hợp shipper chở hàng làm che khuất biển kiểm soát "né" camera AI phạt nguội.Chung tay xây dựng hệ thống xe công nghệ an toàn, bền vữngKinhtedothi - Sự bùng nổ của các nền tảng xe công nghệ cũng đem lại những hệ quả về đảm bảo an toàn giao thông. Đã đến lúc nhìn lại thực trạng, để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng tài xế cùng chung tay kiến tạo một hệ thống giao thông an toàn - hiệu quả - bền vững cho tương lai.VIDEOKhi ẩm thực trở thành động lực của công nghiệp văn hóa Hà NộiChả cá Lã Vọng: Di sản ẩm thực hơn 100 năm của người Hà NộiKết nối con người gìn giữ và lan tỏa giá trị ẩm thực Hà NộiNgười dân phường Hồng Hà đồng thuận cao với dự án xây dựng cầu Trần Hưng ĐạoLễ hội Ẩm thực Hà Nội 2025: Kết nối di sản, lan tỏa sáng tạoTrải nghiệm hương vị di sản giữa lòng Thủ đô Hà NộiNăm 2025, chuyển đổi số tạo bứt phá cho Báo Kinh tế & Đô thịDi sản – Ẩm thực hội tụ trong roadshow đạp xe giữa lòng Thủ đôHà Nội khởi công đồng loạt 7 dự án quy mô lớn, chào mừng Đại hội XIV của ĐảngTin Tài TrợM Landmark Residences Đà Nẵng: Không gian sống đỉnh cao thăng hoa cùng nghệ thuậtHải Phòng: ghi dấu ấn để về đích của năm học 2025 - 2026Thu nhập bao nhiêu mới đủ mua nhà Sài Gòn?Vinhomes Global Gate: Tầm vóc "Thành phố thương mại toàn cầu" nơi cửa ngõ thành phốVinhomes Global Gate - cực tăng trưởng mới phía Đông Bắc Hà NộiĐô thị đa chức năng - điểm nhấn của Sun Urban City tại phía Nam Hà NộiCopylink thành công.© 2022 Báo điện tử Kinh tế & Đô thị - Cơ quan ngôn luận của UBND TP Hà NộiGiấy phép của Bộ Thông tin & Truyền thông số 196/GP-BTTTT cấp ngày 21/04/2022Tổng Biên tập: Nguyễn Thành LợiPhó Tổng Biên tập: Nguyễn Anh Đức, Lê Hoàng Anh, Nguyễn Xuân KhánhTrưởng ban báo điện tử: Nguyễn Thị Thanh LoanTòa soạn:
Trụ sở chính: 21 Huỳnh Thúc Kháng, Phường Láng, TP. Hà Nội
Trụ sở 2: 221 Trần Phú, Phường Hà Đông, TP. Hà Nội
ĐT: 024.37760444 (133) - Hotline: 0982 015 015
Email: ktdtonline@gmail.com - Fax: 024.32484413
Liên hệ quảng cáo: 0966204859 - 024.37732198(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản.