Nguyễn Văn Huyên (nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam tổng thể) – Người thắp sáng hồn dân tộc Tác giả: Hoàng Xuân Hãn (ghi trong Văn hóa Việt Nam tổng thể)

Nguyễn Văn Huyên (nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam tổng thể) – Người thắp sáng hồn dân tộc

Tác giả: Hoàng Xuân Hãn (ghi trong Văn hóa Việt Nam tổng thể)

Nguyễn Văn Huyên (1905–1975) là một trong những học giả lớn nhất của Việt Nam thế kỷ XX, người đã dành cả cuộc đời để nghiên cứu văn hóa Việt Nam trên mọi phương diện: từ lễ hội, tín ngưỡng, phong tục, gia đình, làng xã, giáo dục, cho đến dân ca, dân nhạc, dân vũ.

Sinh ra tại Hà Nội trong một gia đình trí thức, ông sớm bộc lộ tài năng và niềm say mê học tập. Trong thời gian du học tại Pháp, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ nhân học, trở thành một trong những trí thức Việt Nam đầu tiên đạt học vị cao ở phương Tây.

Nguyễn Văn Huyên nổi tiếng với quan điểm: “Văn hóa là linh hồn của dân tộc.” Ông đã dành nhiều năm điền dã, khảo sát thực tế khắp mọi miền đất nước, ghi chép tỉ mỉ về đời sống tinh thần, phong tục tập quán, tín ngưỡng, nghệ thuật dân gian.

Ông đã công bố hàng loạt công trình nghiên cứu có giá trị, góp phần đặt nền móng cho ngành nghiên cứu văn hóa Việt Nam hiện đại. Các tác phẩm của ông không chỉ có giá trị khoa học, mà còn khẳng định bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao niềm tự hào dân tộc.

Ngoài nghiên cứu, ông còn tham gia giảng dạy, đào tạo nhiều thế hệ trí thức trẻ, khích lệ tinh thần học tập, nâng cao dân trí, khẳng định vai trò của trí thức trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Sau Cách mạng Tháng Tám, ông giữ chức Bộ trưởng Giáo dục, đồng thời tiếp tục nghiên cứu văn hóa tổng thể. Ông đã đề ra nhiều chính sách quan trọng, mở rộng trường lớp, xóa nạn mù chữ, đưa tri thức đến với mọi tầng lớp nhân dân.

Nguyễn Văn Huyên sống giản dị, chân thành, hết lòng vì dân vì nước. Ông được nhân dân thương yêu, kính trọng, ca ngợi là nhà nghiên cứu văn hóa lớn của dân tộc.

Năm 1975, ông qua đời, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng chí, đồng bào. Người dân thương tiếc, lập nhiều công trình tưởng niệm để ghi nhớ công lao của ông.

Trong ký ức dân tộc, Nguyễn Văn Huyên là biểu tượng của trí tuệ, lòng yêu nước và tinh thần tận tụy. Ông đã sống một cuộc đời dài nhưng rực rỡ, để lại di sản bất tử cho muôn đời sau.

Tên tuổi Nguyễn Văn Huyên mãi mãi được ghi vào trang sử vàng, như một ngọn đuốc soi sáng con đường nghiên cứu văn hóa Việt Nam tổng thể. Ông – người con Hà Nội, đã hóa thân thành biểu tượng bất tử của trí tuệ Việt Nam, sống mãi cùng non sông đất nước.