NGUYỄN VĂN KHA – NGƯỜI BÍ THƯ TRONG NHỮNG NGÀY HẢI DƯƠNG GIÀNH CHÍNH QUYỀN
Có những thời khắc của lịch sử chỉ diễn ra trong vài ngày, nhưng để có được những ngày tháng ấy là cả một quá trình chuẩn bị âm thầm, gian khổ của biết bao con người.
NGUYỄN VĂN KHA – NGƯỜI BÍ THƯ TRONG NHỮNG NGÀY HẢI DƯƠNG GIÀNH CHÍNH QUYỀN
Có những thời khắc của lịch sử chỉ diễn ra trong vài ngày, nhưng để có được những ngày tháng ấy là cả một quá trình chuẩn bị âm thầm, gian khổ của biết bao con người.
Mùa thu năm 1945, Hải Dương là một trong những địa phương giành chính quyền sớm trong cả nước. Đằng sau thắng lợi ấy là sự chuẩn bị lực lượng trong nhiều năm, là những cán bộ cách mạng từng chịu tù đày, bị địch truy bắt nhưng vẫn kiên định với con đường đã chọn. Trong số đó có đồng chí Nguyễn Văn Kha, người giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương trong những ngày Tổng khởi nghĩa.
Nguyễn Văn Kha sinh năm 1922 tại tỉnh Hà Nam. Năm 1937, khi mới 15 tuổi, ông lên Hà Nội học tại Trường Thăng Long và tham gia Đoàn Thanh niên Dân chủ Hà Nội. Những năm tháng tuổi trẻ ấy đã đưa ông đến gần hơn với phong trào đấu tranh yêu nước và cách mạng.
Từ năm 1939 đến năm 1942, ông học tại Trường Kỹ nghệ thực hành Hà Nội. Trong thời gian này, ông tham gia hoạt động trong tổ chức thanh niên cách mạng, từng làm Bí thư Đoàn Thanh niên Phản đế rồi Thanh niên Cứu quốc của nhà trường.
Ngày 15/6/1941, Nguyễn Văn Kha gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.
Đó cũng là lúc con đường cách mạng của người thanh niên tuổi đôi mươi bước sang một chặng đường đầy thử thách.
Đầu năm 1942, ông bị mật thám Pháp bắt. Chính quyền thực dân kết án ông 15 năm tù và giam tại nhà tù Hỏa Lò.
Nhà tù thực dân vốn là nơi kẻ thù muốn dùng để khuất phục những người yêu nước. Nhưng đối với những người cộng sản, những năm tháng trong lao tù lại trở thành một trường học đặc biệt về ý chí, niềm tin và tinh thần đấu tranh.
Nguyễn Văn Kha không để những năm tháng tù đày làm thay đổi lý tưởng của mình.
Khi tình hình cách mạng chuyển biến nhanh chóng vào năm 1945, ông trở lại hoạt động và được giao trọng trách tại Hải Dương.
Đầu tháng 4/1945, Xứ ủy viên Bắc Kỳ Trần Đức Thịnh về Hải Dương truyền đạt Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, đồng thời công nhận Ban Tỉnh ủy lâm thời tỉnh Hải Dương và chỉ định Nguyễn Văn Kha giữ chức Bí thư Tỉnh ủy.
Trọng trách lúc này vô cùng lớn.
Phát xít Nhật đã đảo chính Pháp. Chính quyền địch dao động. Nạn đói hoành hành. Nhân dân vô cùng khổ cực. Nhưng đồng thời, thời cơ cách mạng cũng đang đến gần.
Người cán bộ cách mạng phải biết biến lòng căm phẫn của quần chúng thành sức mạnh đấu tranh, xây dựng lực lượng và chuẩn bị cho một cuộc nổi dậy giành chính quyền.
Tại Hải Dương, phong trào Việt Minh ngày càng phát triển. Các đoàn thể cứu quốc được củng cố, lực lượng tự vệ được xây dựng. Ở khu vực Chí Linh – Đông Triều, những cơ sở cách mạng được phát triển mạnh, tạo tiền đề cho việc hình thành Chiến khu Trần Hưng Đạo, hay còn gọi là Đệ Tứ Chiến khu.
Đến giữa tháng 8/1945, thời cơ đã đến.
Ngày 13/8/1945, tại Đông Thôn, nay thuộc xã Thanh Tùng, huyện Thanh Miện, Tỉnh ủy Hải Dương triệu tập Hội nghị cán bộ toàn tỉnh. Hội nghị do Nguyễn Văn Kha chủ trì, với sự tham dự của các đồng chí trong Tỉnh ủy, Ban Cán sự Việt Minh và cán bộ phụ trách Việt Minh các huyện.
Tại đây, một quyết định lịch sử được đưa ra: khẩn trương chuẩn bị lực lượng về mọi mặt, lãnh đạo nhân dân nổi dậy giành chính quyền trong toàn tỉnh.
Những ngày sau đó, cả Hải Dương như chuyển mình.
Ngày 17/8/1945, Cẩm Giàng khởi nghĩa giành chính quyền. Đây là địa phương mở đầu cho Tổng khởi nghĩa ở Hải Dương. Sang ngày 18/8, cùng với Bắc Giang, Hà Tĩnh và Quảng Nam, Hải Dương đã giành chính quyền ở tỉnh lỵ trong thời điểm rất sớm của cả nước.
Những đoàn người mang cờ đỏ sao vàng xuống đường.
Những người dân vốn chịu cảnh áp bức, đói nghèo trong nhiều năm giờ đây đứng lên làm chủ quê hương mình.
Và ở phía sau sự kiện lịch sử ấy là những cán bộ đã dành nhiều năm gây dựng phong trào, trong đó có Nguyễn Văn Kha – người từng là một thanh niên yêu nước, từng bị bắt, từng trải qua những năm tháng trong nhà tù thực dân, nhưng cuối cùng đã trở thành người đứng đầu tổ chức Đảng ở Hải Dương trong thời khắc quyết định của lịch sử.
Điều đáng nhớ về Nguyễn Văn Kha không chỉ là chức vụ Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương trong những ngày tháng Tám.
Đó còn là câu chuyện về một người thanh niên bước vào cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ; bị kẻ thù bắt giam nhưng không từ bỏ lý tưởng; rồi trở lại giữa lúc lịch sử đặt lên vai mình một trọng trách lớn lao.
Từ một người học trò ở Hà Nội đến người cán bộ lãnh đạo phong trào cách mạng ở Hải Dương, con đường ấy là hành trình của niềm tin, sự kiên định và tinh thần dấn thân.
Lời nhắn gửi thế hệ trẻ
Ngày hôm nay, chúng ta được sống trong hòa bình, được học tập, lao động và lựa chọn tương lai của mình.
Nhưng nhìn lại những năm tháng của Nguyễn Văn Kha, chúng ta càng hiểu rằng độc lập không phải là món quà tự nhiên có được.
Đó là thành quả của những thế hệ đã dám sống, dám đấu tranh và dám hy sinh cho đất nước.
Có những người tuổi trẻ của họ không có những điều kiện thuận lợi như chúng ta hôm nay. Họ phải lựa chọn giữa sự an toàn của bản thân và con đường đấu tranh vì dân tộc.
Nguyễn Văn Kha đã lựa chọn con đường thứ hai.
Và mùa thu năm 1945, trên quê hương Hải Dương, sự lựa chọn ấy đã hòa vào sự lựa chọn của hàng vạn người dân để làm nên một trong những trang sử hào hùng nhất của quê hương Xứ Đông.
Thời gian có thể lùi xa, nhưng tinh thần của những người thanh niên năm ấy vẫn còn nguyên giá trị: khi Tổ quốc cần, tuổi trẻ phải biết đặt trách nhiệm với quê hương, đất nước lên trên lợi ích riêng của mình.
