NGUYỄN VĂN LỊCH – NGƯỜI TRINH SÁT 16 TUỔI CHIẾN ĐẤU ĐẾN HƠI THỞ CUỐI CÙNG

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, có những người lính bước vào chiến đấu khi tuổi đời còn rất trẻ. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Lịch là một trường hợp như vậy. Mới 12 tuổi đã tham gia bảo vệ cán bộ, 14 tuổi vào lực lượng vũ trang và khi hy sinh mới khoảng 16 tuổi, nhưng Nguyễn Văn Lịch đã để lại một câu chuyện đặc biệt về lòng quả cảm và tinh thần chiến đấu đến cùng.

Tuổi thơ cơ cực và con đường đến với cách mạng

Nguyễn Văn Lịch sinh năm 1950, dân tộc Kinh, quê ở xã Phước Vĩnh An, huyện Củ Chi, Sài Gòn – Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh).

Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, cha bị giết, từ nhỏ Nguyễn Văn Lịch đã phải đi ở cho địa chủ. Hoàn cảnh khắc nghiệt của chiến tranh và cuộc sống cơ cực khiến cậu bé sớm tiếp xúc với phong trào cách mạng.

Khi mới 12 tuổi, Nguyễn Văn Lịch đã tham gia những công việc như thông báo tin tức, canh gác và bảo vệ cán bộ.

Đến năm 14 tuổi, Nguyễn Văn Lịch vào du kích xã, sau đó chuyển sang bộ đội tập trung của quận. Dù tuổi đời rất trẻ, người chiến sĩ thiếu niên sớm thể hiện sự gan dạ, bình tĩnh và quyết đoán trong chiến đấu.

Từ người du kích nhỏ tuổi đến chiến sĩ trinh sát

Trong một trận chống càn năm 1964, Nguyễn Văn Lịch được giao nhiệm vụ bám theo lực lượng đối phương. Chờ thời cơ thuận lợi, đồng chí sử dụng lựu đạn tiến công, diệt một sĩ quan và làm bị thương một số người khác.

Tháng 5/1965, Nguyễn Văn Lịch được điều đi học rồi bổ sung về lực lượng ở Dĩ An.

Ngay trong trận chiến đấu đầu tiên sau khi về đơn vị, người chiến sĩ trẻ đã cùng đồng đội tiến công, diệt 4 đối phương, làm bị thương một số người và thu một khẩu súng.

Đến trận chống càn tại rừng Cò Mi tháng 8/1965, Nguyễn Văn Lịch sử dụng tiểu liên đánh vào bộ phận chỉ huy của một đại đội đối phương, sau đó dùng thủ pháo đánh hỏng một xe bọc thép M113. Việc chặn được phương tiện cơ giới đã góp phần tạo điều kiện cho đơn vị rút khỏi khu vực chiến đấu an toàn.

Người trinh sát luôn nhận phần nguy hiểm

Năm 1966, Nguyễn Văn Lịch được điều về đơn vị trinh sát.

Trong một lần cùng hai du kích làm nhiệm vụ mở đường, tổ công tác bất ngờ lọt vào một ổ phục kích. Trước tình thế nguy hiểm, Nguyễn Văn Lịch quyết định ở lại chiến đấu để hai đồng đội rút trước.

Đồng chí bình tĩnh nổ súng, diệt một đối phương, thu một khẩu súng rồi mới tìm đường trở về đơn vị an toàn.

Một lần khác, dù bị thương ở tay, Nguyễn Văn Lịch vẫn tiếp tục chiến đấu. Theo tư liệu, đồng chí sử dụng hai quả lựu đạn đánh vào một ổ trung liên và bộ phận chỉ huy, sau đó tự tìm đường trở lại đơn vị.

Những trận đánh ấy cho thấy phẩm chất nổi bật của người chiến sĩ trinh sát trẻ: bình tĩnh trước hiểm nguy, chủ động xử trí tình huống và sẵn sàng nhận phần nguy hiểm để bảo vệ đồng đội.

Trận chiến đấu cuối cùng

Ngày 27/5/1966, trên đường từ đội điều trị trở về đơn vị, Nguyễn Văn Lịch gặp lực lượng đối phương phục kích.

Trong cuộc chiến đấu, đồng chí bị thương rất nặng, cả hai chân bị gãy nát. Không còn khả năng đi lại, Nguyễn Văn Lịch vẫn giữ hai quả lựu đạn trong tay và cố gắng trườn khỏi vị trí ban đầu để tiếp tục chiến đấu.

Cuối cùng, vì mất sức, đồng chí dừng lại tại một căn nhà bỏ trống.

Sáng hôm sau, theo tư liệu được cung cấp, một nhóm gồm 2 sĩ quan Mỹ và 8 sĩ quan Nam Triều Tiên đi qua khu vực này.

Đúng lúc ấy, một người phụ nữ địa phương bước vào căn nhà. Nhìn thấy Nguyễn Văn Lịch bị thương nặng, bà lo lắng và muốn giúp đồng chí tránh khỏi nguy hiểm.

Nhưng Nguyễn Văn Lịch hiểu rằng nếu người dân còn ở đó, trận đánh có thể khiến bà gặp nguy hiểm. Đồng chí cố gắng thuyết phục bà rời khỏi căn nhà và đi thật xa.

Chỉ khi người phụ nữ đã tới nơi an toàn, Nguyễn Văn Lịch mới chuẩn bị cho trận chiến đấu cuối cùng.

Phát hiện dấu máu, nhóm đối phương tập trung lại kiểm tra.

Không còn sử dụng được đôi chân, Nguyễn Văn Lịch dùng hai khuỷu tay trườn về phía trước, cố thu ngắn khoảng cách.

Khi đối phương vào phạm vi thích hợp, đồng chí tung hai quả lựu đạn.

Theo tư liệu, đòn đánh cuối cùng đã tiêu diệt cả 10 sĩ quan đối phương.

Nguyễn Văn Lịch sau đó anh dũng hy sinh.

Người chiến sĩ trinh sát ấy khi đó mới khoảng 16 tuổi.

Tấm gương của người chiến sĩ tuổi thiếu niên

Cuộc đời Nguyễn Văn Lịch rất ngắn nhưng con đường tham gia cách mạng của đồng chí bắt đầu từ khi còn là một đứa trẻ:

12 tuổi – tham gia thông báo tin tức, canh gác và bảo vệ cán bộ.
14 tuổi – tham gia du kích, sau đó vào bộ đội.
15 tuổi – trực tiếp chiến đấu trong nhiều trận.
16 tuổi – trở thành chiến sĩ trinh sát và hy sinh trong chiến đấu.

Khi hy sinh, Nguyễn Văn Lịch là Tiểu đội trưởng trinh sát bộ đội địa phương quận Dĩ An, Khu Sài Gòn – Gia Định.

Ngày 17/9/1967, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng Nguyễn Văn Lịch Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.