Nguyễn Văn Lục – Phi đội Quyết Thắng và “Mũi tiến công thứ 6” lịch sử

Trong ký ức của Đại tá, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Văn Lục, trận không kích sân bay Tân Sơn Nhất chiều 28/4/1975 là một dấu mốc không thể phai mờ – sự kiện được ví như “Mũi tiến công thứ 6” trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Hiện nay, ông sinh sống tại đường Nguyễn Viết Xuân, phường Phương Liệt, Hà Nội, và vẫn giữ nguyên sự minh mẫn, nhanh nhẹn của một người lính từng gắn bó với bầu trời.

Cuộc trò chuyện tại nhà ông mở ra một không gian ký ức dày đặc kỷ vật: huân chương, huy chương, ảnh tư liệu, mô hình máy bay và nhiều hiện vật gắn liền với cuộc đời bay lượn. Trong đó, ông trân trọng nhất bức ảnh Phi đội Quyết Thắng do nghệ sĩ Nguyễn Xuân Át ghi lại tại sân bay Thành Sơn đúng ngày 28/4/1975 – khoảnh khắc lịch sử trước giờ xuất kích.

Cuối tháng 3/1975, sau khi các chiến dịch giải phóng Huế và Đà Nẵng giành thắng lợi, ta thu được một số máy bay A-37 của địch. Trước yêu cầu thời cơ chiến lược đã chín muồi, Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân quyết định tổ chức một phi đội đặc biệt để sử dụng chính loại máy bay này đánh vào Sài Gòn. Đại đội 4, Trung đoàn 923 được lựa chọn thực hiện nhiệm vụ đặc biệt ấy.

Ngày 22/4/1975, bốn phi công gồm Từ Đễ, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng và Nguyễn Văn Lục được đưa từ Gia Lâm vào Đà Nẵng huấn luyện chuyển loại khẩn cấp máy bay A-37. Chỉ trong thời gian cực ngắn, toàn bộ chương trình huấn luyện được thực hiện theo phương thức “thần tốc”: một ngày lý thuyết, hai ngày rưỡi thực hành bay.

Khó khăn lớn nhất là toàn bộ hệ thống ký hiệu trên máy bay đều bằng tiếng Anh, trong khi các phi công không sử dụng ngôn ngữ này. Để khắc phục, các đồng chí Nguyễn Thành Trung, Trần Văn On và Trần Ngọc Xanh đã dịch toàn bộ ký hiệu sang tiếng Việt và dán trực tiếp lên buồng lái, giúp phi công nhanh chóng làm chủ phương tiện chiến đấu.

Sau những chuyến bay thử tại Đà Nẵng, phi đội tiếp tục cơ động vào Phù Cát rồi Thành Sơn (Ninh Thuận). Tại đây, kế hoạch tác chiến được hoàn thiện trong điều kiện tuyệt đối bí mật. Phi đội thống nhất không sử dụng liên lạc vô tuyến, chỉ dùng tín hiệu tay và ký hiệu buồng lái. Mọi phương án đều được chuẩn bị cho tình huống phức tạp nhất.

Khoảng 14 giờ ngày 28/4/1975, nhiệm vụ chính thức được giao. Phi đội được đặt tên “Quyết Thắng” và quán triệt thực hiện nghiêm nguyên tắc “ba không”: không lộ hành trình, không lộ liên lạc, không để địch phát hiện bất thường; đồng thời thực hiện phương châm “bốn tự”: tự đi, tự tìm, tự đánh, tự về.

Đến 16 giờ 17 phút, năm chiếc A-37 đồng loạt xuất kích. Dẫn đầu đội hình là phi công Nguyễn Thành Trung, tiếp theo là Từ Đễ, Nguyễn Văn Lục, Hoàng Mai Vượng, Trần Văn On và Hán Văn Quảng. Mỗi máy bay mang bốn quả bom, bay dọc ven biển, vòng qua ngã ba sông Sài Gòn rồi tiếp cận mục tiêu sân bay Tân Sơn Nhất.

Khi còn cách mục tiêu khoảng 20km, đội hình được giãn ra, từng máy bay lần lượt bổ nhào tấn công. 18 quả bom được thả chính xác xuống khu vực sân bay, tạo nên những cột lửa và khói đen bốc cao. Sân bay Tân Sơn Nhất bị tê liệt, nhiều máy bay và phương tiện quân sự của địch bị phá hủy.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, phi đội thoát ly an toàn và hạ cánh xuống Thành Sơn khi trời đã xẩm tối. Khoảnh khắc bước ra khỏi buồng lái, những người lính bay ôm chầm lấy nhau trong niềm vỡ òa chiến thắng. Tư lệnh Lê Văn Tri dù nghiêm khắc giữ kỷ luật chiến trường nhưng cũng không giấu được xúc động, lần lượt ôm từng phi công.

Theo thống kê, trận đánh đã phá hủy nhiều máy bay, phương tiện quân sự, làm tê liệt hoàn toàn sân bay Tân Sơn Nhất, góp phần quan trọng vào thế trận cuối cùng của Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Sau ngày thống nhất đất nước, Nguyễn Văn Lục tiếp tục tham gia nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, rồi trở về công tác huấn luyện và đào tạo thế hệ phi công mới của Quân chủng Phòng không – Không quân. Trong suốt sự nghiệp, ông có hơn 1.200 giờ bay an toàn, trực tiếp tham gia nhiều trận không chiến, bắn rơi máy bay địch và được trao nhiều phần thưởng cao quý.

Năm 2002, ông nghỉ hưu với quân hàm Đại tá, từng giữ chức Trưởng phòng Quân huấn – Nhà trường, Bộ Tham mưu Quân chủng. Sau hơn ba thập kỷ gắn bó với bầu trời, ông trở về đời thường trong sự bình dị của một người lính già, sống cùng gia đình và vẫn giữ thói quen gặp gỡ đồng đội mỗi dịp tháng 4 hằng năm.

Ông nhắc về đồng đội với nhiều xúc động, đặc biệt là ký ức về “Mũi tiến công thứ 6” gồm 6 phi công, trong đó Hoàng Mai Vượng đã hy sinh sau chiến tranh. Với ông, đó không chỉ là một trận đánh, mà là biểu tượng của ý chí, trí tuệ và tinh thần quyết thắng của không quân Việt Nam trong giờ phút lịch sử.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ký ức về Phi đội Quyết Thắng và trận đánh ngày 28/4/1975 vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí người lính già. Đó là minh chứng sống động cho một thời khắc mà bầu trời Tổ quốc được viết nên bằng lòng quả cảm và sự hy sinh của những người lính bay.