Nguyễn Văn Luông (mất năm 2022)
Trong một buổi chiều mưa lất phất, tôi ghé vào một căn nhà nhỏ bên đường để trú tạm. Chủ nhà là một người đàn ông đã ngoài sáu mươi, dáng người gầy nhưng đôi mắt sáng kỳ lạ. Ông chống cây nạng gỗ ra mở cửa, giọng khàn khàn mà hiền: Vào đi cháu, trời mưa gió thế này đứng ngoài cảm lạnh. Tôi bước vào, tình cờ nhìn thấy trên bàn có một chiếc hộp gỗ cũ. Trên nắp hộp khắc mờ dòng chữ “Đồng đội -1972”.
Tôi tò mò hỏi: Hộp này của ông ạ? Ông khẽ gật đầu, bàn tay run run đặt lên nắp. Ký ức chiến tranh cả đấy cháu. Thứ này ông giữ suốt hơn nửa đời người. Ông mở nắp hộp, bên trong chỉ có một chiếc khuy đồng cũ kỹ, đã xỉn màu theo năm tháng.
Tôi hỏi: Sao lại chỉ có một chiếc khuy thôi ạ? Ánh mắt ông nhìn xa xăm như vừa trở về một nơi rất xa: Vì đó là thứ cuối cùng ông còn giữ được… của người bạn thân nhất.
Ông kể, năm ấy ông và đồng đội là anh Tuấn cùng chiến đấu trong một đơn vị. Hai người thân nhau như anh em ruột. Một đêm, đơn vị họ rơi vào ổ phục kích. Đạn nổ như xé trời. Trong lúc hỗn loạn, anh Tuấn phát hiện một quả đạn pháo nổ chậm ngay cạnh hầm trú ẩn nơi hàng chục chiến sĩ đang ẩn nấp. Nó không nghĩ gì nhiều, chỉ kịp hô “Núp đi!” rồi lao đến định kéo quả đạn ra xa… giọng ông nghẹn lại: Nhưng… không kịp nữa.
Cả không gian như đặc lại. Tất cả không dám thở mạnh. Ông bị hất văng xuống hố, gãy chân. Khi tỉnh dậy… thứ duy nhất tìm thấy là chiếc khuy áo của nó, dính trên mảnh vải sót lại.
Mưa ngoài trời rơi mạnh hơn, như phụ hoạ cho câu chuyện đầy mất mát. Tôi hỏi khe khẽ: Ông giữ chiếc khuy này vì nhớ bạn ạ? Ông mỉm cười, một nụ cười buồn nhưng ấm: Không chỉ vì nhớ. Mà vì nó nhắc ông rằng: Trong bóng tối nhất của chiến tranh, vẫn có những tấm lòng sáng như vàng. Nó hy sinh để người khác sống. Để ông sống. Để rồi nhiều năm sau… ông có thể mở cửa cho một người lạ trú mưa như cháu. Ông đặt chiếc khuy vào tay tôi, rồi lại nhẹ nhàng lấy lại: Không phải để cháu mang đi. Mà để cháu cảm nhận… chiến tranh đau đớn thế nào, và hoà bình quý giá thế ấy. Tôi khẽ gật đầu, lòng nghèn nghẹn. Ông khép nắp hộp lại, ánh mắt dịu hẳn: Giờ nghĩ lại, ông không còn chỉ thấy mất mát. Ông thấy mình may mắn vì được sống tiếp phần đời mà người bạn ấy đã gửi lại. Mỗi lần giúp ai, mỗi lần làm điều tử tế… ông đều thấy như nó vẫn đang sống cùng ông. Mưa đã ngớt. Khi tôi bước ra khỏi căn nhà nhỏ, tôi quay lại thấy ông vẫn đứng ở cửa, mỉm cười hiền như thể đã nhẹ nhàng đặt quá khứ xuống. Và tôi hiểu: chiếc khuy đồng ấy tuy nhỏ, nhưng chứa cả một thời chiến tranh, cả nỗi đau… và cả một trái tim ấm áp chưa từng tắt.
Hình ảnh cựu chiến binh Nguyễn Văn Luông khi còn sống
