NGUYỄN VĂN MẬT – NGƯỜI GIỮ LỬA TRÊN ĐẢO CỒN CỎ

Giữa biển trời Quảng Trị những năm chiến tranh, Cồn Cỏ là một vị trí đặc biệt quan trọng và cũng là nơi hứng chịu những trận bom đạn khốc liệt của máy bay Mỹ. Trong hoàn cảnh ấy, có những người lính ngày đêm bám trụ trận địa, coi việc giữ vững từng khẩu pháo, từng tấc đảo là nhiệm vụ thiêng liêng. Nguyễn Văn Mật là một trong những người lính tiêu biểu ấy – một khẩu đội trưởng đã chiến đấu ngoan cường, nhiều lần bị thương nhưng vẫn không rời trận địa.

Nguyễn Văn Mật sinh năm 1940, quê ở xã Trung Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, nhập ngũ tháng 9/1962. Sinh ra trong một gia đình nghèo, ông sớm chứng kiến những nhọc nhằn của cuộc sống. Cách mạng đã đem đến cho gia đình ông một cuộc sống mới và cũng hun đúc trong ông niềm tin sâu sắc vào cách mạng, Đảng và Bác Hồ. Trong gia đình có năm anh em thì bốn người lần lượt lên đường nhập ngũ.

Tháng 4/1963, Nguyễn Văn Mật được điều động về phân đội súng cao xạ thuộc Trung đoàn 270. Ông tích cực học tập, nắm vững kỹ thuật sử dụng pháo cao xạ và chủ động học thêm nhiều vị trí khác để có thể thay thế đồng đội khi cần thiết. Đến tháng 2/1964, ông được đề bạt làm khẩu đội trưởng.

Những ngày đầu trực tiếp chiến đấu với máy bay Mỹ đã cho thấy bản lĩnh của người lính trẻ. Trong các trận đánh ngày 16/3 và 4/4/1965 tại Vĩnh Linh, khẩu đội do Nguyễn Văn Mật chỉ huy đã cùng đơn vị bắn rơi hai máy bay địch. Tháng 4/1965, ông được điều động ra đảo Cồn Cỏ – nơi sau đó trở thành chiến trường ghi dấu những chiến công đặc biệt của ông.

Tại Cồn Cỏ, Nguyễn Văn Mật đã tham gia hơn 100 trận đánh. Ngày 26/4/1965, khi nhiều tốp máy bay AD.6 và F4 liên tục đánh phá đảo, khẩu đội của ông bình tĩnh bắt mục tiêu và đánh trả quyết liệt. Khi pháo bị hỏng giữa lúc bom đạn trút xuống, ông trực tiếp sửa chữa để nhanh chóng đưa hỏa lực trở lại chiến đấu, cùng đơn vị bắn rơi máy bay địch.

Những ngày cuối tháng 4/1965, các đợt không kích diễn ra liên tiếp. Trận địa bị bom đánh sập, nhiều chiến sĩ thương vong, nhưng Nguyễn Văn Mật vẫn kiên cường bám trụ. Khi cần, ông thay vị trí chiến đấu của đồng đội, vừa sửa pháo, vừa động viên anh em giữ vững trận địa. Chỉ trong bốn ngày 27–30/4, đơn vị bắn rơi bảy máy bay Mỹ, trong đó khẩu đội của ông lập công trực tiếp.

Đặc biệt, sáng 1/5/1965, một loạt bom đánh trúng trận địa khiến Nguyễn Văn Mật bị đất vùi từ bụng trở xuống. Trong hoàn cảnh tưởng như không thể tiếp tục chiến đấu, ông vẫn tìm cách tự giải thoát, kéo khẩu pháo lên, lau chùi và cùng đồng đội tiếp tục chiến đấu. Khẩu đội sau đó phối hợp với đơn vị bạn bắn rơi một máy bay Mỹ.

Ngày 11/6/1965 tiếp tục là một trận chiến ác liệt. Hàng chục máy bay địch ném bom xuống đảo, trận địa bị đánh trúng, nhiều người thương vong. Nguyễn Văn Mật trực tiếp sửa pháo, thay vị trí chiến đấu và chỉ huy khẩu đội bắn rơi một máy bay. Khi trung đội trưởng hy sinh, ông đưa đồng đội về phía sau rồi trở lại trận địa. Thấy khẩu đội bạn gặp sự cố, ông cho khẩu đội mình bắn yểm trợ và trực tiếp đến từng khẩu đội sửa chữa súng, bảo đảm hỏa lực của toàn trung đội không bị gián đoạn.

Điều làm nên vẻ đẹp của Nguyễn Văn Mật không chỉ là những con số về chiến công, mà còn là tinh thần trách nhiệm và tình đồng đội. Trong chiến đấu, ông luôn bình tĩnh, dũng cảm; trong cuộc sống, ông giản dị, khiêm tốn, giữ nghiêm kỷ luật và hết lòng chăm lo cho đồng chí, đồng đội. Chính những phẩm chất ấy khiến ông được đồng đội tin yêu, kính phục.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Nguyễn Văn Mật được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì, hai Huân chương Chiến công hạng Ba cùng nhiều bằng khen, giấy khen. Ngày 1/1/1967, ông được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Nguyễn Văn Mật và những người lính Cồn Cỏ năm ấy đã chiến đấu trong một hoàn cảnh mà mỗi ngày trên đảo đều là một cuộc thử thách sinh tử. Nhưng trước bom đạn, họ không lùi bước; trước mất mát, họ càng gắn bó và kiên cường hơn. Câu chuyện về Nguyễn Văn Mật vì thế không chỉ là câu chuyện của một khẩu đội trưởng pháo cao xạ, mà còn là câu chuyện về ý chí của những con người đã lấy lòng yêu nước, tinh thần đồng đội và trách nhiệm với Tổ quốc làm điểm tựa để đứng vững giữa biển lửa chiến tranh.