Nguyễn Văn Ngà
Trong dòng chảy lịch sử của "Làng Moncada" Lương Hòa, có những ngôi nhà không chỉ là nơi che mưa che nắng, mà còn là những "pháo đài lòng dân" bất khả xâm phạm. Tiêu biểu nhất chính là gia đình cụ Nguyễn Văn Ngà (thường gọi là cụ Sáu Ngà) tại ấp Hòa Lợi.
Nếu các trận đánh ghi dấu bằng chiến công, thì gia đình cụ Sáu Ngà ghi dấu ấn vào lịch sử bằng lòng trung thành và sự tĩnh lặng đầy mưu trí.
1. Nơi trú ẩn của những "cái đầu" cách mạng
Trong những năm tháng đen tối trước năm 1960, khi kẻ thù thực hiện luật 10/59 lê máy chém đi khắp miền Nam, gia đình cụ Sáu Ngà tại ấp Hòa Lợi đã trở thành địa chỉ tin cậy để các cán bộ lãnh đạo cấp cao dừng chân hoạt động.
Sự kiện lịch sử tiêu biểu: Đặc biệt nhất là ký ức về 10 ngày đêm (năm 1955) gia đình cụ đã bí mật nuôi giấu và bảo vệ an toàn cho đồng chí Lê Duẩn (khi đó là Bí thư Xứ ủy Nam Bộ).
Tầm quan trọng: Đây là giai đoạn chuẩn bị quan trọng về tư tưởng và lực lượng cho phong trào Đồng Khởi sau này. Việc bảo vệ an toàn cho cán bộ lãnh đạo trong vòng vây dày đặc của địch tại Giồng Trôm lúc bấy giờ là một kỳ tích của lòng dân.
2. Con cháu cụ Sáu Ngà: Những "nhân chứng gián tiếp" đầy tâm huyết
Hiện nay, tại ấp Hòa Lợi, các thế hệ con cháu của cụ Sáu Ngà vẫn đang trông nom căn nhà xưa và lưu giữ những tư liệu quý giá:
Lưu giữ ký ức: Qua lời kể của cha ông truyền lại, con cháu cụ nắm rõ từng chi tiết về cách ngụy trang hầm bí mật, cách tiếp tế cơm nước sao cho không bị chỉ điểm phát hiện, và cả những thói quen giản dị của các vị lãnh đạo khi ở trong lòng dân.
Tư liệu sát thực: Những câu chuyện này không chỉ là lời kể, mà còn gắn liền với những kỷ vật, những vị trí cụ thể trong vườn dừa, dưới gầm sàn nhà – những nơi từng là ranh giới giữa sự sống và cái chết để bảo vệ cách mạng.
3. Biểu tượng của sự kiên trung
Gia đình cụ Sáu Ngà là minh chứng sống động nhất cho câu nói "Quân với Dân như cá với nước":
Sự hy sinh thầm lặng: Nuôi giấu cán bộ thời đó đồng nghĩa với việc đặt tính mạng của cả gia đình vào nguy hiểm. Nhưng với cụ Sáu Ngà và con cháu, đó là mệnh lệnh từ trái tim người dân yêu nước.
Điểm đến giáo dục truyền thống: Ngày nay, ngôi nhà và những câu chuyện của gia đình cụ là điểm dừng chân quan trọng cho các đoàn nghiên cứu lịch sử và thế hệ trẻ muốn tìm hiểu về "thế trận lòng dân" tại Lương Hòa.
