Nguyễn Văn Phả - Anh hùng giữa đời thường

Ông Nguyễn Văn Phả sinh năm 1940, quê ở Kiến Xương, Thái Bình, hiện đang sống tại khu 4C, phường Hồng Hải, TP Hạ Long. Ông Phả kể, tháng 6-1963 ông lên đường nhập ngũ, vào quân chủng Hải quân và được điều ra canh giữ đảo Ngọc Vừng. Trong Chiến thắng trận đầu 5-8-1964, tuy không trực tiếp tham gia bắn máy bay Mỹ nhưng ông và đồng đội ở trên đảo Ngọc Vừng cũng đã trưởng thành lên rất nhiều sau trận đánh lịch sử này.

Những năm sau đó, cuộc kháng chiến chống Mỹ ác liệt hơn. Năm 1969, ông được điều ra Nhà máy X46 (ở Hải Phòng), một đơn vị đóng tàu hải quân phục vụ đoàn tàu Không số. Xưởng đóng tàu X46 cùng với xưởng đóng tàu Bạch Đằng, xưởng đóng tàu Sở Dầu thời điểm đó là những “túi bom” mà không quân Mỹ trút xuống Hải Phòng nhằm ngăn chặn con đường chi viện cho miền Nam của đoàn tàu Không số. Theo lời ông Phả, lúc đó máy bay Mỹ ném bom như cơm bữa. Tiếng loa phóng thanh báo hiệu bà con tìm hầm trú ẩn phát đi liên tục. Trong những thời khắc ấy, con tàu đang đóng chính là nhà của các ông. Những người như ông chẳng thể rời tàu. Mỗi vết thương do bom đạn gây nên trên thân tàu cũng làm ông đau đớn như vết thương trên cơ thể mình vậy. Lúc đó, cũng như các đồng đội khác, ông chỉ có một suy nghĩ là cốt làm sao hoàn thành con tàu thật nhanh để nó có thể ra khơi, lên đường vào tiền tuyến...

Vì thế ông đã quên đi cái ranh giới rất mong manh giữa sự sống và cái chết. Ông nhớ, có lần đang lúi húi ở trong tàu mải mê đục đục, gò gò thì máy bay đến bỏ bom. Bom nổ quanh khu vực xưởng đóng tàu. Nhìn những chiếc máy bay lao xuống ném bom mà thấy tức. Bởi các ông là lính thợ, vũ khí trên tay chỉ là búa, là clê, mỏ-lết... Đồng đội ông nhiều người đã ngã xuống, còn ông cũng không ít lần suýt chết vì bom Mỹ. “Trước khi ra đây tôi đã dặn bà nhà tôi rằng, chuyện nhà cửa con cái mình bà gắng sức lo liệu, tôi đi chẳng biết sống chết thế nào. Lính thời chiến mà!” - Ông Phả kể.

Kể lại chuyện mình được phong Anh hùng LLVT thời kỳ chống Mỹ, ông Phả bảo, năm 1972, thời điểm chiến tranh ác liệt nhất, Hải Phòng bị máy bay Mỹ oanh tạc liên tục, nhưng Xưởng đóng tàu 46 vẫn trụ vững. Và với những chiến công thầm lặng của mình, ông và hai chiến sĩ nữa đã được đơn vị lập hồ sơ đề nghị Nhà nước phong tặng Anh hùng. “-Thế nhưng mãi đến năm 1985 thì tôi mới chính thức được Hội đồng Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Và nói thực với chú, khi được phong danh hiệu này, tôi chỉ nghĩ: So với các đồng đội khác trực tiếp chiến đấu ở tiền tuyến, mình dẫu sao cũng còn ít nguy hiểm, gian lao hơn! Vì thế càng phải cố gắng hơn để cho xứng đáng với sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước… Giờ hoà bình rồi càng không lấy đó để “khoe” công trạng…”.

Phải chăng chính vì suy nghĩ như vậy nên trong cuộc sống đời thường hôm nay, người Anh hùng LLVTND này luôn sống rất bình dị, chẳng khác gì những người bình thường khác. Và hầu như không mấy ai, ngoài những người thân hay các đồng chí, đồng đội từng một thời đạn bom, mới biết ông là Anh hùng…

Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, ông Phả được chuyển về Quảng Ninh làm việc tại Nhà máy X48 Hải quân, rồi đến năm 1998 thì xuất ngũ, nghỉ hưu, định cư luôn tại Quảng Ninh. Ông bảo, những năm cuối thập kỷ chín mươi của thế kỷ trước, cuộc sống rất khó khăn. Và vì muốn vực dậy kinh tế gia đình nên ngay sau khi nghỉ hưu, ông quyết định làm “Anh hùng… lấn biển!”. Bà Bùi Thị Hạ, vợ ông kể, hồi ấy ông hăng lắm! Vợ chồng con cái xin được miếng đất ven biển vốn là bãi sú, chẳng thể làm nhà. Hai ông bà tất bật đi mua từng xe đất đổ xuống san nền. Nhiều lúc đất đổ xuống như muối bỏ bể. Một con sóng ập vào là tất cả lại như công dã tràng. Loay hoay mãi, ông bà cũng tôn được một cái nền để dựng căn nhà nhỏ. Sau này, làm theo ông, người ta đổ nền cho cả khu bãi sú rộng lớn bên cạnh. Chỗ đất ấy thành xưởng đóng tàu hải quân. Về sau đơn vị này cấp cho vài chục cán bộ chiến sĩ hải quân làm nhà ở. Vì thế khu phố 4C này người ta vẫn gọi là “phố Hải quân”…

Nhìn căn nhà của ông bà bây giờ tôi cũng mừng cho ông bà. Ông Phả cười: “Giờ phố xá đông đúc nên chú thấy thế đấy, chứ trước kia thì không hình dung được nó hoang vu thế nào đâu…”. Phố xá đông lên cũng là lúc ông bà mở quán bán tạp hoá, bán bia. Chỉ mấy cân gạo, gói bánh, mấy bom bia tươi thôi nhưng lúc nào quán của ông cũng đông khách.

Nhìn ông đi lại phục vụ khách, tay rót bia nhanh nhẹn, khuôn mặt vui vẻ hoạt bát, thật khó ai nghĩ rằng ông đã 75 tuổi. Lại càng khó ai nghĩ rằng đó là một người thợ đóng tàu lành nghề trong Quân chủng Hải quân, người từng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND…

Tôi chào tạm biệt gia đình ông để ra về. Ông Phả bắt tay tôi. Bàn tay người lính già với những vết chai sạn của bao nhiều năm lăn lộn vất vả khiến tôi xúc động. Dường như trên đôi bàn tay chai sạn ấy vẫn còn đó sự mặn mòi của biển cả, vẫn còn đó cái nắng gió khơi xa…