Nguyễn Văn Quá (hy sinh 1886): Vị Chánh lãnh binh người Đức Hòa cùng Phan Văn Hớn nộp mình để cứu dân

Ban chỉ huy khởi nghĩa 18 Thôn Vườn Trầu gồm ông Phan Công Hớn (Tổng lãnh binh), Nguyễn Văn Quá (Chánh lãnh binh), Phạm Văn Hồ (Phó lãnh binh) và Phan Văn Võ (tức Cai Võ). Trong đêm 9/2/1885, cánh quân do ông Phan Văn Hớn và ông Nguyễn Văn Quá chỉ huy tiến thẳng vào Dinh quận Bình Long.

Ông Quá không sinh ở Bà Điểm mà đến từ xã Mỹ Hạnh Bắc của huyện Đức Hòa, nay thuộc Tây Ninh, cho thấy cuộc khởi nghĩa không bó hẹp trong một làng. Hai ông, cùng nhau gây dựng thế trận, cùng nhau lãnh đạo nghĩa quân đánh vào Dinh quận.

Sau khi khởi nghĩa, thực dân Pháp bắt nhiều người dân và gia đình của hai ông Hớn và Quá ra tra khảo, đánh đập. Vì thương dân, hai ông tự ra nộp mình. Ông bị kết án tử hình trong phiên tòa kéo dài từ 31/8 đến 13/9/1885 và bị hành hình cùng ông Hớn ngày 30/3/1886 tại chợ Bình Long (Hóc Môn).

Hằng năm, vào ngày 24 và 25 tháng 2 Âm lịch, đại diện chính quyền và thân tộc hai ông ở Bà Điểm (Hóc Môn) và Mỹ Hạnh Bắc (Đức Hòa) cùng làm lễ giỗ, ôn lại truyền thống đấu tranh. Hai ông được các nhà sử học xem là tấm gương yêu nước, bất khuất của nông dân Nam Kỳ.