NGUYỄN VĂN RỚT - TỪ CHIẾC ÁCH BÒ GIẤU THUỐC ĐẾN NGÀY CHƠN THÀNH GIẢI PHÓNG

Nếu chỉ nhìn vào cuộc sống bình dị của cựu chiến binh, thương binh Nguyễn Văn Rớt hôm nay, có lẽ ít ai hình dung được rằng trong những năm tháng chiến tranh, người đàn ông ấy từng dùng những vật dụng quen thuộc của nhà nông để vận chuyển lương thực, thuốc men cho bộ đội, vượt qua sự kiểm soát gắt gao của địch. Câu chuyện của ông không bắt đầu từ một trận đánh lớn hay một chiến công vang dội. Nó bắt đầu từ tuổi thiếu niên trên vùng đất Nha Bích, Chơn Thành, trong những năm chiến tranh còn đè nặng lên cuộc sống của người dân.

Sinh năm 1950, ông Nguyễn Văn Rớt lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Cha ông từng bị thương trong kháng chiến chống thực dân Pháp; trong gia đình có mười anh chị em, nhiều người tham gia cách mạng. Chính hoàn cảnh ấy đã sớm hình thành trong ông ước mơ về một cuộc sống tự do, hòa bình và độc lập. Khi ấy, chiến tranh không chỉ hiện diện trên chiến trường mà còn len vào từng xóm ấp. Người dân Nha Bích phải đối mặt với những cuộc kiểm soát, những quy định khắt khe và sự dồn dân vào các ấp chiến lược. Việc đi lại, làm ăn hay vận chuyển hàng hóa đều có thể bị nghi ngờ. Trong hoàn cảnh đó, việc đưa được lương thực, thuốc men đến với bộ đội không phải chuyện đơn giản.

Dù còn trẻ, Nguyễn Văn Rớt đã trở thành một mắt xích kết nối bà con với cách mạng. Ông trực tiếp tham gia tiếp tế lương thực, thuốc men cho bộ đội, góp sức mình vào cuộc kháng chiến bằng những công việc tưởng như nhỏ bé nhưng vô cùng cần thiết.

Điều khiến tôi ấn tượng nhất khi đọc lại hồi ức của ông là cách người dân tìm ra phương thức vận chuyển để tránh sự kiểm tra của địch. Thay vì sử dụng những phương tiện đặc biệt, họ tận dụng chính những vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày. Một chiếc ách bò, một quả dưa hấu hay một chuyến xe qua cổng kiểm soát có thể không xuất hiện trong những trang sử ghi lại các trận đánh lớn. Nhưng nếu thiếu những chuyến tiếp tế như thế, người chiến sĩ ngoài chiến trường sẽ khó khăn hơn rất nhiều.

Từ những công việc thầm lặng ấy, người thiếu niên Nguyễn Văn Rớt từng bước góp phần vào cuộc đấu tranh của quê hương. Con đường đến với cách mạng của ông không bắt đầu bằng những điều lớn lao, mà bằng việc làm thiết thực, phù hợp với sức mình trong hoàn cảnh đất nước còn chiến tranh.

Cựu chiến binh, thương binh Nguyễn Văn Rớt kể lại những ký ức về hoạt động tiếp tế và những năm tháng chiến đấu tại Chơn Thành.

Năm 1969, Nguyễn Văn Rớt rời xa gia đình, tham gia công tác giao liên, sau đó làm việc trong cơ quan kinh tài phục vụ kháng chiến. Đó là bước chuyển quan trọng trong cuộc đời ông. Từ một thiếu niên tham gia tiếp tế tại địa phương, ông bước vào môi trường công tác cách mạng với những nhiệm vụ đòi hỏi tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật và sự kiên trì cao hơn. Sau đó, ông công tác trong cơ quan kinh tài. Dù ở vị trí nào, những công việc ấy cũng góp phần duy trì hoạt động của lực lượng cách mạng. Chiến đấu cần vũ khí, nhưng để lực lượng có thể hoạt động lâu dài, còn cần lương thực, thuốc men, nguồn cung cấp và sự tổ chức chặt chẽ.

Nhìn lại hành trình của ông, tôi thấy rõ một điều: đóng góp cho cách mạng không chỉ được tính bằng những trận đánh trực tiếp. Có những người chiến đấu ở tuyến đầu; có những người làm giao liên; có người lo việc hậu cần, kinh tài; cũng có những người dân âm thầm giúp đỡ bộ đội. Tất cả đều góp phần tạo nên sức mạnh chung.

Nếu những năm tháng làm nhiệm vụ tiếp tế và giao liên cho thấy sự mưu trí, bền bỉ của người chiến sĩ Nguyễn Văn Rớt, thì những ngày cuối tháng 3, đầu tháng 4 năm 1975 là ký ức đặc biệt gắn với sự kiện giải phóng quê hương Chơn Thành.

Sáng ngày 21 tháng 3 năm 1975, quân ta từ nhiều hướng đồng loạt tiến công các vị trí trong Chi khu Chơn Thành. Địch chống trả quyết liệt, tìm cách giữ vững tuyến phòng thủ. Cuộc chiến không diễn ra trong một khoảnh khắc mà kéo dài qua nhiều ngày với những đợt tiến công, phản kích và sự giằng co căng thẳng.

Ngày 31 tháng 3, lực lượng ta tiếp tục tăng cường, mở đợt tiến công mới. Bom và pháo của địch dội xuống khu vực xung quanh cứ điểm, gây nhiều khó khăn cho lực lượng tiến công. Tuy nhiên, vòng vây quanh Chi khu Chơn Thành ngày càng được siết chặt, khiến quân địch rơi vào thế bị cô lập. Trong thời điểm ấy, ông Nguyễn Văn Rớt cùng đồng đội ở gần khu vực Chơn Thành, chờ thời cơ để vào tiếp quản khi lực lượng giải phóng làm chủ địa bàn. Qua lời kể của ông, có thể hình dung được sự khẩn trương của những ngày cuối chiến dịch: các đơn vị phải bám sát tình hình, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ khi thời cơ đến.

Sáng sớm ngày 2 tháng 4 năm 1975, khi không còn lực lượng cứu viện, quân địch trong Chi khu Chơn Thành tìm đường tháo chạy. Đến chiều cùng ngày, thị trấn Chơn Thành được giải phóng hoàn toàn. Tại Hưng Long, nơi địch tiếp tục cố thủ, sự kháng cự chỉ chấm dứt vào khoảng 22 giờ cùng ngày.

Những mốc thời gian ấy đánh dấu sự kết thúc của một giai đoạn chiến tranh trên quê hương Chơn Thành. Nhưng đối với người trực tiếp tham gia vào thời khắc lịch sử ấy, ký ức không chỉ là ngày tháng ghi trong tài liệu. Nó còn là không khí trên những con đường, gương mặt của đồng đội và cảm xúc của người dân khi biết quê hương đã được giải phóng.

Ông Rớt nhớ lại buổi sáng ngày 2 tháng 4 tại ngã tư Chơn Thành, khi không khí trở nên khẩn trương nhưng tràn ngập niềm vui. Người dân mang nước uống, nước dừa, nước đá đến cho bộ đội và lực lượng cách mạng. Khi tin giải phóng được xác nhận, niềm vui vỡ òa; những người có mặt ôm nhau khóc. Tôi đặc biệt xúc động trước hình ảnh ấy. Sau những ngày chiến đấu căng thẳng, sau bao nhiêu lo lắng và chờ đợi, giây phút hòa bình trở lại không được thể hiện bằng những điều xa hoa. Nó hiện lên qua những người dân mang nước đến cho bộ đội, qua cái ôm giữa những người vừa đi qua chiến tranh và qua những giọt nước mắt của niềm vui đoàn tụ với quê hương.

Sau khi Chơn Thành được giải phóng, công việc của ông Nguyễn Văn Rớt và đồng đội chưa kết thúc. Họ nhanh chóng tham gia tiếp quản các vị trí của địch, thu gom và bàn giao vũ khí, đồng thời gặp gỡ, động viên người dân ổn định tinh thần, không hoang mang trước những thay đổi vừa diễn ra.

Đó là nhiệm vụ quan trọng trong những ngày đầu sau giải phóng. Một địa bàn vừa trải qua chiến sự cần được ổn định; người dân cần biết tình hình, trở về nhà và từng bước khôi phục sinh hoạt. Khi tiếng súng dần lắng xuống, công việc bảo đảm trật tự, vận động quần chúng và tổ chức đời sống mới trở thành một phần không thể thiếu.

Trong những trận chiến ác liệt cuối tháng 3 năm 1975, ông Nguyễn Văn Rớt đã bị thương. Chiến tranh để lại trên cơ thể ông thương tật hạng 3/4, một dấu tích theo ông từ chiến trường trở về cuộc sống hòa bình.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông trở về với đời thường. Nhưng hòa bình không có nghĩa là mọi dấu vết của chiến tranh lập tức biến mất. Những thương tật vẫn còn đó; sức khỏe không còn nguyên vẹn như trước. Người chiến sĩ năm nào phải tiếp tục thích nghi với cuộc sống mới, tìm cách lao động và xây dựng gia đình trong điều kiện của một người thương binh.

Ông trở về sinh sống tại khu vực Suối Ngang, xã Nha Bích, gắn bó với vườn tược và cuộc sống lao động thường ngày. Từ người từng góp sức vào cuộc đấu tranh giải phóng quê hương, ông tiếp tục đóng góp bằng việc làm thiết thực trong thời bình, tích cực lao động sản xuất và tham gia các phong trào tại địa phương.

Trở về cuộc sống đời thường, người thương binh Nguyễn Văn Rớt tiếp tục lao động sản xuất trên quê hương.

Ông Nguyễn Văn Rớt đã đi qua một chặng đường dài: từ cậu thiếu niên giúp cách mạng tiếp tế lương thực, thuốc men; đến người giao liên, cán bộ kinh tài; rồi người trực tiếp tham gia vào những ngày giải phóng Chơn Thành và trở về với thương tật trên cơ thể.

Mỗi giai đoạn là một phần trong hành trình của ông, cho thấy sự nối tiếp giữa lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và ý chí vượt qua hoàn cảnh. Chiến tranh đã lấy đi một phần sức khỏe, nhưng không làm mất đi sự gắn bó của ông với quê hương.