NGUYỄN VĂN TẠO (1880 – 1946) “Ông Hội đồng Tạo” – nhân sĩ yêu nước, âm thầm bảo vệ tài sản cách mạng và anh dũng hy sinh trước sự đàn áp của thực dân Pháp

NGUYỄN VĂN TẠO (1880 – 1946) “Ông Hội đồng Tạo” – nhân sĩ yêu nước, âm thầm bảo vệ tài sản cách mạng và anh dũng hy sinh trước sự đàn áp của thực dân Phá

Nguyễn Văn Tạo sinh năm 1880 tại làng Nhị Mỹ, quận Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho (nay là phường Nhị Mỹ, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang theo tư liệu). Xuất thân trong tầng lớp địa chủ yêu nước, ông có uy tín lớn đối với nhân dân hai ấp Mỹ Lợi và Mỹ Định thuộc xã Nhị Mỹ. Nhờ đắc cử vào Hội đồng Quản hạt tỉnh Mỹ Tho, ông được người dân địa phương kính trọng gọi bằng cái tên thân thuộc “Ông Hội đồng Tạo”.

Đồng Nai

27/10/2026

Phường Bảo Vinh (Đoàn phường Bảo Vinh)

1 lượt xem

0 lượt chia sẻ

Nguyễn Văn Tạo sinh năm 1880 tại làng Nhị Mỹ, quận Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho (nay là phường Nhị Mỹ, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang theo tư liệu). Xuất thân trong tầng lớp địa chủ yêu nước, ông có uy tín lớn đối với nhân dân hai ấp Mỹ Lợi và Mỹ Định thuộc xã Nhị Mỹ. Nhờ đắc cử vào Hội đồng Quản hạt tỉnh Mỹ Tho, ông được người dân địa phương kính trọng gọi bằng cái tên thân thuộc “Ông Hội đồng Tạo”.

Dù xuất thân từ tầng lớp có điều kiện về kinh tế và địa vị xã hội, Nguyễn Văn Tạo luôn quan tâm đến tình hình đất nước và vận mệnh dân tộc. Từ năm 1925, ông bắt đầu tiếp xúc, trao đổi về thời cuộc với một số cán bộ cách mạng trong tỉnh Mỹ Tho và huyện Cai Lậy. Những cuộc gặp gỡ, bàn luận ấy từng bước đưa ông đến gần hơn với phong trào đấu tranh chống áp bức, giành độc lập cho dân tộc.

Sau cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ tháng 11-1940, phong trào cách mạng tại Cai Lậy phải đối mặt với sự đàn áp quyết liệt của thực dân Pháp. Trong hoàn cảnh đó, Nguyễn Văn Tạo được hai cán bộ cách mạng của huyện là Nguyễn Thuận Hườn và Đặng Văn Giao tin tưởng giao cất giữ một phần tiền, vàng và kim cương do chính quyền cách mạng huyện Cai Lậy tịch thu của vợ chồng Đốc phủ Mầu, một đại địa chủ nổi tiếng gian ác, làm tay sai cho thực dân Pháp tại cù lao Ngũ Hiệp.

Việc giao phó tài sản có giá trị lớn cho ông thể hiện sự tin cậy của cán bộ cách mạng đối với một nhân sĩ yêu nước có uy tín tại địa phương. Trong điều kiện tổ chức cách mạng phải hoạt động bí mật, thường xuyên đối mặt với nguy cơ bị phát hiện, việc bảo quản an toàn nguồn tài sản phục vụ cách mạng có ý nghĩa quan trọng.

Năm 1944, theo lời mời của Huyện ủy Cai Lậy, Nguyễn Văn Tạo tham gia làm cố vấn cho Mặt trận Việt Minh huyện. Đầu năm 1945, nhằm chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền, ông Đặng Văn Giao, Phó Bí thư Huyện ủy Cai Lậy, vận động ông đóng góp tiền của hỗ trợ cách mạng. Không ngần ngại trước những khó khăn và nguy hiểm, Nguyễn Văn Tạo cùng vợ là bà Huỳnh Thị Vậy vui vẻ đóng góp 500 đồng Đông Dương. Đây là số tiền rất lớn vào thời điểm đó. Người trực tiếp nhận khoản đóng góp này là ông Trần Công Lý, Huyện ủy viên Cai Lậy.

Sự tham gia của Nguyễn Văn Tạo không chỉ thể hiện qua việc đóng góp tài chính mà còn qua tinh thần sẵn sàng giúp đỡ, bảo vệ cơ sở và tài sản của cách mạng. Ông đã dùng uy tín, điều kiện kinh tế và lòng tin của mình để góp phần hỗ trợ phong trào đấu tranh tại địa phương.

Cuối năm 1945, thực dân Pháp đánh chiếm huyện Cai Lậy. Trước tình hình đó, những người từng tham gia hỗ trợ cách mạng đứng trước nguy cơ bị truy bắt, tra khảo. Ngày 16-1-1946, do có mật báo chỉ điểm, một tiểu đội lính mã tà của Pháp kéo đến nhà Nguyễn Văn Tạo, bắt giữ và tra tấn ông hết sức tàn bạo nhằm buộc ông giao nộp số tiền, vàng và kim cương mà chính quyền cách mạng huyện Cai Lậy đã gửi cất giữ.

Dù phải chịu đựng những trận đòn dã man, Nguyễn Văn Tạo vẫn kiên quyết không khai báo, giữ vững lập trường và quyết tâm bảo vệ tài sản của cách mạng. Trước sự kiên định của ông, quân lính không đạt được mục đích nên giải ông về Dinh quận để tiếp tục tra khảo.

Trên đường đi, ông vẫn giữ thái độ hiên ngang, dõng dạc tố cáo và mắng chửi quân xâm lược. Không khuất phục được người nhân sĩ yêu nước, quân lính đã bắn chết ông tại một địa điểm gần cầu Ba Lầu, ấp Mỹ Lợi, xã Nhị Mỹ, nay thuộc khu phố Mỹ Lợi, phường Nhị Mỹ theo tư liệu.

Sự hy sinh của Nguyễn Văn Tạo là minh chứng cho tinh thần kiên định của một người yêu nước đã chấp nhận đối mặt với cái chết để bảo vệ tài sản và bí mật của cách mạng. Ông không trực tiếp giữ chức vụ lãnh đạo cách mạng, nhưng bằng lòng tin, sự tận tụy và hành động cụ thể, ông đã góp phần hỗ trợ phong trào đấu tranh tại Cai Lậy trong giai đoạn đầy gian khó.

Sau khi ông hy sinh, bà Huỳnh Thị Vậy tiếp tục thực hiện trách nhiệm bảo vệ tài sản cách mạng. Bà đào lấy hộp tiền, vàng và kim cương đã được chôn giấu, rồi giao trả đầy đủ cho Ủy ban Kháng chiến Hành chính huyện Cai Lậy. Người tiếp nhận là ông Nguyễn Đồng Bang, Trưởng ban Tài chính huyện Cai Lậy. Việc tài sản được bảo toàn và bàn giao đầy đủ cho thấy sự kiên định, thủy chung với cách mạng của gia đình ông Nguyễn Văn Tạo.

Gia đình ông còn có những đóng góp và hy sinh trong các giai đoạn kháng chiến tiếp theo. Người con trai duy nhất của ông là Nguyễn Hữu Ninh, sinh năm 1917, tham gia cách mạng năm 1947, công tác với vai trò y sĩ bộ đội thuộc Quân khu 8. Tháng 10-1954, ông tập kết ra miền Bắc, tiếp tục học tập để trở thành bác sĩ quân y, mang quân hàm Thượng úy và giữ chức Chủ nhiệm Quân y Trung đoàn 660, Sư đoàn 338. Năm 1969, Nguyễn Hữu Ninh hy sinh tại nơi đóng quân ở Thanh Hóa do máy bay Mỹ ném bom.

Với những đóng góp và hy sinh của gia đình, bà Huỳnh Thị Vậy được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng năm 2014 theo tư liệu. Câu chuyện về gia đình Nguyễn Văn Tạo không chỉ gắn với sự hy sinh của người chồng mà còn phản ánh sự tiếp nối tinh thần yêu nước qua nhiều thế hệ.

Để tưởng nhớ công lao của ông, người dân địa phương thường gọi con kênh tại phường Nhị Mỹ là Kênh Hội Đồng. Tên Nguyễn Văn Tạo cũng được đặt cho một tuyến đường tại thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang theo tư liệu. Những tên gọi ấy lưu giữ ký ức về một nhân sĩ đã dùng uy tín, tài sản và cả tính mạng của mình để bảo vệ cách mạng.

Cuộc đời Nguyễn Văn Tạo là câu chuyện về lòng yêu nước được thể hiện bằng những hành động thiết thực. Từ việc hỗ trợ tài chính, bảo vệ tài sản cách mạng đến việc giữ vững khí tiết trước những trận tra tấn, ông đã góp phần vào phong trào đấu tranh của nhân dân Cai Lậy. Dù không phải là một cán bộ chuyên trách cách mạng, ông vẫn được ghi nhớ như một nhân sĩ yêu nước đã lựa chọn đứng về phía dân tộc trong thời khắc hiểm nguy, để lại tấm gương về lòng can đảm, sự thủy chung và tinh thần trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.