Nguyễn Văn Tàu – Người chỉ huy phía sau những người không tên

Nếu Phạm Xuân Ẩn là một cái tên nổi tiếng của tình báo Sài Gòn thì phía sau ông có một người ít được học sinh biết đến hơn.

Đó là Nguyễn Văn Tàu, bí danh Tư Cang.

Ông là người chỉ huy Cụm tình báo H63.

Hãy tưởng tượng một mạng lưới tình báo hoạt động giữa Sài Gòn.

Mỗi người có một nhiệm vụ.

Có người thu thập tin tức.

Có người chuyển tài liệu.

Có người làm liên lạc.

Có người tạo vỏ bọc.

Có người trực tiếp chỉ huy.

Nhưng tất cả phải hoạt động như một hệ thống.

Nếu một mắt xích bị lộ, rất nhiều người khác có thể gặp nguy hiểm.

Tháng 4/1962, mạng lưới A18 – tiền thân của Cụm tình báo H63 – được thành lập. Nguyễn Văn Tàu sau đó trở thành người chỉ huy mạng lưới này.

Một trong những điều khiến câu chuyện của Tư Cang đặc biệt là ông không chỉ quản lý những người ở xa.

Ông phải hiểu địa bàn.

Hiểu con người.

Hiểu cách đối phương hoạt động.

Và quan trọng nhất là phải tin tưởng đúng người.

Trong mạng lưới H63 có Phạm Xuân Ẩn.

Có nữ giao liên Nguyễn Thị Mỹ Nhung, tức Tám Thảo.

Có nhiều cán bộ khác hoạt động âm thầm trong lòng Sài Gòn.

Tư liệu của Nhân Dân cho biết Tám Thảo là người liên lạc đầu tiên được H63 cử đến với Phạm Xuân Ẩn sau khi ông trở về từ Mỹ năm 1959; bà đóng vai một phụ nữ buôn bán tơ lụa để hoạt động tại nội đô.

Nhưng có một chi tiết rất xúc động về Tư Cang.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông lái xe đi tìm gia đình.

Nhiều năm chiến đấu và hoạt động bí mật khiến ông phải xa người thân.

Đến ngày 30/4/1975, ông mới có cơ hội tìm lại gia đình sau một thời gian dài xa cách. Một tư liệu được công bố năm 2026 kể lại khoảnh khắc ông trở về và gọi tên cô con gái mà ông từng đặt biệt danh là “Nhồng”.

Đằng sau một người tình báo gan dạ là một người chồng, người cha.

Đằng sau chiến công là những năm tháng xa nhà.