Nguyễn Văn Thạc – Chàng trai làng Bưởi mãi mãi tuổi hai mươi
Trong lịch sử Hà Nội, có những người con đã rời mái nhà thân thuộc, gác lại ước mơ riêng để lên đường chiến đấu vì Tổ quốc. Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc là một trong những người như thế. Anh ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những trang nhật ký để lại đã giúp các thế hệ sau hiểu hơn về tâm hồn, khát vọng và trách nhiệm của thanh niên Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.
Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14 tháng 10 năm 1952, tại làng Bưởi, Hà Nội. Anh lớn lên trong một gia đình làm nghề dệt, cuộc sống không dư dả nhưng luôn coi trọng việc học hành. Tuổi thơ của anh gắn với những con phố, mái nhà và nếp sống bình dị của người dân Hà Nội. Khi chiến tranh phá hoại miền Bắc ngày càng ác liệt, gia đình anh phải sơ tán về Cổ Nhuế, thuộc huyện Từ Liêm, Hà Nội, theo địa danh thời bấy giờ. Những biến động ấy khiến cuộc sống gia đình có nhiều khó khăn, nhưng không làm mất đi niềm say mê học tập của chàng trai trẻ.
Nguyễn Văn Thạc đặc biệt yêu thích văn chương và có năng lực học tập nổi bật. Năm học 1969–1970, anh đoạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi Văn lớp 10 toàn miền Bắc. Sau đó, anh trở thành sinh viên Khoa Toán – Cơ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Từ một chàng trai trưởng thành ở làng Bưởi, anh bước vào giảng đường đại học với biết bao ước mơ về tri thức và tương lai. Trước mắt anh là con đường học tập rộng mở, là cơ hội để tiếp tục theo đuổi những điều mình yêu thích.
Thế nhưng, chiến tranh đã đặt tuổi trẻ trước những lựa chọn lớn lao. Ngày 6 tháng 9 năm 1971, Nguyễn Văn Thạc nhập ngũ, tạm gác lại giảng đường để lên đường làm nhiệm vụ. Anh rời Hà Nội, xa gia đình, bạn bè và những con đường thân quen. Trong hành trang của người lính trẻ không chỉ có những vật dụng cần thiết mà còn có tình yêu văn chương, những suy tư về cuộc đời và khát vọng được sống một cuộc đời có ý nghĩa.
Trong những tháng ngày quân ngũ, anh viết nhật ký. Những trang viết sau này được giới thiệu trong cuốn Mãi mãi tuổi hai mươi đã lưu giữ thế giới nội tâm của một chàng trai Hà Nội giữa chiến tranh. Ở đó có nỗi nhớ gia đình, tình cảm dành cho bạn bè, những suy nghĩ về tình yêu, tuổi trẻ và trách nhiệm với đất nước. Nguyễn Văn Thạc không chỉ hiện lên như một người lính mà còn là một sinh viên yêu cái đẹp, biết suy tư, giàu cảm xúc và luôn trăn trở về con đường mình đang đi.
Chính những điều bình dị ấy khiến cuốn nhật ký có sức lay động lâu bền. Người đọc nhận ra rằng những người lính năm xưa cũng từng có ước mơ, hoài bão và những dự định riêng. Họ có thể tiếp tục học tập, xây dựng gia đình và theo đuổi sự nghiệp, nhưng trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh, nhiều người đã lựa chọn đặt trách nhiệm chung lên trên mong muốn cá nhân. Nguyễn Văn Thạc là một trong những người trẻ đã đưa ra lựa chọn như vậy.
Ngày 30 tháng 7 năm 1972, anh hi sinh tại chiến trường Quảng Trị khi chưa đầy 20 tuổi. Chàng trai làng Bưởi không thể trở về Hà Nội, không thể tiếp tục con đường học tập và thực hiện những ước mơ còn dang dở. Nhưng những trang nhật ký của anh vẫn được gìn giữ. Năm 2005, cuốn Mãi mãi tuổi hai mươi được xuất bản, đưa những dòng tâm sự của người liệt sĩ trẻ đến với đông đảo bạn đọc. Từ đó, câu chuyện về anh tiếp tục nhắc nhở nhiều thế hệ về giá trị của tuổi trẻ, trách nhiệm và sự cống hiến.
Ngày nay, nhắc đến Nguyễn Văn Thạc, người ta nhớ đến một người con Hà Nội sinh ra ở làng Bưởi, trưởng thành trong những năm tháng chiến tranh và hi sinh tại Quảng Trị. Cuộc đời anh tuy ngắn ngủi nhưng những trang viết còn lại đã giúp người trẻ hôm nay hiểu rằng sống có lí tưởng không có nghĩa là từ bỏ mọi ước mơ riêng, mà là biết gắn ước mơ của mình với trách nhiệm đối với gia đình, quê hương và đất nước.
Đối với học sinh Hà Nội, câu chuyện của Nguyễn Văn Thạc còn là lời nhắc nhở về truyền thống của những thế hệ đi trước. Được học tập dưới mái trường hòa bình là một niềm hạnh phúc; vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng cơ hội ấy, nỗ lực rèn luyện, sống trung thực, nhân ái và có trách nhiệm. Đó cũng là cách thiết thực để tiếp nối những giá trị mà người đi trước đã gửi lại.
Thông điệp: Hãy sống một tuổi trẻ có mục tiêu, biết trân trọng hòa bình và gắn ước mơ cá nhân với trách nhiệm đối với quê hương, đất nước; bởi những điều tốt đẹp ta làm hôm nay có thể trở thành giá trị bền lâu cho mai sau.
Nguồn tư liệu tham khảo:
1. Nguyễn Văn Thạc, Mãi mãi tuổi hai mươi, Đặng Vương Hưng sưu tầm và giới thiệu, Nhà xuất bản Thanh Niên, 2005.
2. Thư viện Đại học Công nghiệp Hà Nội, bài giới thiệu sách Mãi mãi tuổi hai mươi: https://lic.haui.edu.vn/vn/gioi-thieu-sach-moi/mai-mai-tuoi-hai-muoi-nguyen-van-thac/74954.
3. Nhà xuất bản Kim Đồng, bài viết Nhật ký Mãi mãi tuổi hai mươi: Rực sáng tinh thần yêu nước: https://nxbkimdong.com.vn/nhat-ky-mai-mai-tuoi-hai-muoi-ruc-sang-tinh-than-yeu-nuoc.
