Nguyễn Văn Thạc

NGUYỄN VĂN THẠC – MÃI MÃI TUỔI HAI MƯƠI

Có những người chỉ sống hai mươi năm, nhưng câu chuyện cuộc đời họ đủ sức lay động nhiều thế hệ.

Có những tuổi trẻ chưa kịp đi hết những ước mơ đã phải dừng lại giữa chiến trường.

Và có những trang nhật ký được viết bằng những dòng chữ rất đỗi bình dị, nhưng hơn nửa thế kỷ sau vẫn khiến người đọc lặng người.

Nguyễn Văn Thạc là một người như thế.

Anh ra đi khi tuổi đời còn chưa tròn hai mươi. Nhưng tuổi hai mươi của anh đã trở thành một phần ký ức đẹp đẽ của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh. Những trang nhật ký của anh, sau này được xuất bản với tên “Mãi mãi tuổi hai mươi”, đã đưa hình ảnh một người lính trẻ đến gần hơn với hàng triệu độc giả. (Nhà xuất bản Kim Đồng)

Một chàng trai Hà Nội với những ước mơ rất bình dị

Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14 tháng 10 năm 1952.

Anh là một sinh viên xuất sắc của Khoa Toán – Cơ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Trước khi khoác lên mình bộ quân phục, anh là một chàng trai trẻ yêu văn chương, giàu tình cảm và có một tương lai rộng mở phía trước.

Anh từng đạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi Văn lớp 10 toàn miền Bắc năm học 1969–1970.

Một người học giỏi.

Một sinh viên đại học.

Một chàng trai đang ở tuổi đẹp nhất của cuộc đời.

Anh có gia đình để yêu thương.

Có bạn bè.

Có giảng đường.

Có những ước mơ của riêng mình.

Nhưng đất nước lúc ấy đang trong chiến tranh.

Và Nguyễn Văn Thạc đã lựa chọn một con đường mà rất nhiều thanh niên cùng thế hệ anh đã lựa chọn:

Tạm biệt giảng đường để lên đường bảo vệ Tổ quốc.

Ngày 6 tháng 9 năm 1971, anh nhập ngũ.

Tuổi hai mươi của anh bắt đầu bằng màu xanh áo lính. (Đại học Khoa học Tự nhiên)

“Mình đã trở thành người lính”

Trong những trang nhật ký, người đọc không bắt gặp một con người lúc nào cũng mạnh mẽ, lạnh lùng.

Ngược lại.

Nguyễn Văn Thạc hiện lên rất gần gũi.

Anh nhớ nhà.

Nhớ bạn bè.

Nhớ những ngày tháng sinh viên.

Anh yêu thiên nhiên.

Yêu quê hương.

Có những lúc anh suy nghĩ về tình yêu, về cuộc đời, về tương lai.

Chính điều đó làm những trang nhật ký trở nên đặc biệt.

Bởi anh không phải một nhân vật được tạo nên bằng những lời ca ngợi.

Anh là một người trẻ bằng xương bằng thịt, có những rung động, những băn khoăn và những ước mơ rất đời thường.

Nhưng bên cạnh những tình cảm riêng tư ấy là một lý tưởng sống rất rõ ràng.

Anh hiểu rằng mình đang sống trong một thời đại mà tuổi trẻ phải lựa chọn.

Và anh đã chọn Tổ quốc.

Cuốn nhật ký ban đầu có tên “Chuyện đời”, gồm hàng trăm trang viết tay được ghi chép trong thời gian anh nhập ngũ và chuẩn bị vào chiến trường. (Nhà xuất bản Kim Đồng)

Mãi mãi tuổi hai mươi

Có lẽ không ai nghĩ rằng những trang viết ấy sẽ trở thành di sản tinh thần của nhiều thế hệ.

Nguyễn Văn Thạc viết nhật ký không phải để trở thành một tác giả nổi tiếng.

Anh viết cho chính mình.

Viết để ghi lại những gì mình nhìn thấy.

Những người đồng đội.

Những gia đình đã gặp trên đường hành quân.

Những miền đất đi qua.

Những suy nghĩ về đất nước.

Những nỗi nhớ.

Những ước mơ.

Và cả những điều anh chưa kịp nói.

Nhưng chiến tranh đã khiến cuốn nhật ký ấy trở thành một chứng nhân đặc biệt.

Anh không thể viết tiếp.

Nhưng những trang viết đã thay anh kể lại câu chuyện về một thế hệ.

Một thế hệ thanh niên có thể đang ngồi trên giảng đường hôm nay, ngày mai đã khoác ba lô lên đường.

Một thế hệ hiểu rằng tuổi trẻ của mình không chỉ thuộc về bản thân.

Mà còn thuộc về đất nước.

Chuyến đi không có ngày trở lại

Năm 1972, Nguyễn Văn Thạc vào chiến trường Quảng Trị.

Chiến trường lúc ấy vô cùng ác liệt.

Những trận đánh diễn ra ngày đêm.

Giữa mùa hè đỏ lửa ấy, anh trở thành người lính thông tin, làm nhiệm vụ bảo đảm liên lạc cho đơn vị.

Ngày 30 tháng 7 năm 1972.

Một trận chiến ác liệt diễn ra tại Quảng Trị.

Pháo địch trút xuống.

Nguyễn Văn Thạc bị thương nặng.

Anh đã không thể trở về.

Người sinh viên trẻ ngày nào, người lính chỉ mới có chưa đầy mười tháng tuổi quân, đã hy sinh khi tuổi đời còn chưa tròn hai mươi. (Nhà xuất bản Kim Đồng)

Anh ra đi khi phía trước còn biết bao điều dang dở.

Những bài học chưa học hết.

Những trang nhật ký chưa viết xong.

Những người thân còn chờ đợi.

Những ước mơ chưa thực hiện.

Một tuổi hai mươi đang ở phía trước bỗng dừng lại.

Nhưng cũng chính từ khoảnh khắc ấy, tuổi hai mươi của Nguyễn Văn Thạc trở thành bất tử.

Một người đã ra đi, nhưng những trang viết vẫn ở lại

Nhiều năm sau khi chiến tranh kết thúc, cuốn nhật ký của Nguyễn Văn Thạc mới đến được với bạn đọc.

Năm 2005, nhật ký được xuất bản với tên “Mãi mãi tuổi hai mươi”, do nhà văn Đặng Vương Hưng sưu tầm và giới thiệu.

Cuốn sách đã gây tiếng vang lớn và được tái bản nhiều lần. Hai mươi năm sau lần xuất bản đầu tiên, Nhà xuất bản Kim Đồng tiếp tục tái bản với nhiều hình ảnh, thư tay và tư liệu được bổ sung từ gia đình. (Nhà xuất bản Kim Đồng)

Điều kỳ diệu là:

Nguyễn Văn Thạc đã không còn, nhưng tiếng nói của anh vẫn tiếp tục trò chuyện với những người trẻ.

Mỗi trang nhật ký giống như một cây cầu nối quá khứ với hiện tại.

Để một người trẻ hôm nay có thể tự hỏi:

Nếu mình sống ở thời đại ấy, mình sẽ lựa chọn thế nào?

Nếu mình chỉ có hai mươi năm tuổi trẻ, mình sẽ sống ra sao?

Và nếu ngày mai là ngày cuối cùng của cuộc đời, hôm nay mình có đang sống một cuộc đời có ý nghĩa hay không?

Tuổi trẻ không chỉ là những năm tháng cho riêng mình

Đọc về Nguyễn Văn Thạc, điều khiến tôi xúc động nhất không phải là anh đã hy sinh khi còn quá trẻ.

Mà là trước khi hy sinh, anh đã sống rất đẹp.

Anh vẫn có những ước mơ riêng.

Vẫn có những tình cảm riêng.

Vẫn biết buồn, biết nhớ, biết rung động.

Nhưng khi Tổ quốc cần, anh đã biết đặt những điều lớn lao hơn bản thân lên phía trước.

Đó chính là vẻ đẹp của tuổi trẻ.

Tuổi trẻ không phải là không có ước mơ cho riêng mình.

Mà là biết làm cho ước mơ cá nhân hòa cùng những điều có ích cho cộng đồng và đất nước.

Hôm nay, chúng ta phải sống thế nào?

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Chiến tranh đã trở thành quá khứ.

Chúng ta không phải hành quân dưới bom đạn.

Không phải chia tay gia đình để đi vào một chiến trường mà không biết ngày trở về.

Chúng ta được học tập trong những ngôi trường bình yên.

Được sống bên gia đình.

Được sử dụng công nghệ hiện đại.

Được tự do lựa chọn nghề nghiệp và theo đuổi những ước mơ của mình.

Nhưng chính vì được hưởng hòa bình, chúng ta càng phải hiểu giá trị của hòa bình.

Nguyễn Văn Thạc đã dành tuổi hai mươi của mình cho đất nước.

Còn tuổi hai mươi của chúng ta hôm nay sẽ dành cho điều gì?

Đó là câu hỏi mà mỗi người trẻ cần tự trả lời.

Có thể chúng ta không cần làm những điều phi thường.

Nhưng hãy học tập nghiêm túc.

Hãy làm việc có trách nhiệm.

Hãy sống tử tế.

Hãy biết yêu thương gia đình.

Hãy có trách nhiệm với cộng đồng.

Hãy sử dụng tuổi trẻ để tạo ra những điều tốt đẹp.

Bởi nếu những người trẻ của thời chiến đã dùng tuổi xuân để bảo vệ Tổ quốc, thì những người trẻ thời bình phải dùng tri thức và năng lực của mình để xây dựng Tổ quốc.

Đó chính là cách tiếp nối.

Mãi mãi tuổi hai mươi

Nguyễn Văn Thạc đã không sống đến tuổi ba mươi.

Không có một cuộc đời dài.

Không có những năm tháng về già.

Nhưng anh đã có một tuổi trẻ mà nhiều thế hệ sau vẫn nhắc đến.

Một tuổi trẻ biết yêu.

Biết mơ ước.

Biết suy nghĩ.

Biết hy sinh.

Và biết sống vì một điều lớn hơn chính mình.

Có người nói rằng chiến tranh đã lấy đi tuổi trẻ của một thế hệ.

Nhưng tôi nghĩ khác.

Chiến tranh đã lấy đi tuổi trẻ của họ, nhưng họ đã để lại cho chúng ta một cách sống.

Đó là sống có lý tưởng.

Sống có trách nhiệm.

Sống để khi nhìn lại, ta không thấy tuổi trẻ của mình trôi qua vô nghĩa.

Nguyễn Văn Thạc đã nằm lại ở Quảng Trị vào ngày 30 tháng 7 năm 1972.

Nhưng từ những trang nhật ký còn lại, người thanh niên ấy vẫn đang sống.

Anh sống trong từng trang sách.

Trong ký ức của gia đình.

Trong lòng những người đồng đội.

Và trong suy nghĩ của những người trẻ hôm nay.

“Mãi mãi tuổi hai mươi” không chỉ là tên một cuốn sách.

Đó còn là một lời nhắc nhở.

Rằng tuổi trẻ rất ngắn.

Rằng cuộc đời rất quý giá.

Và rằng mỗi người cần biết mình muốn sống như thế nào để những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời không trôi qua vô ích.

Nguyễn Văn Thạc đã chọn sống và hy sinh cho Tổ quốc.

Anh để lại tuổi hai mươi nơi chiến trường Quảng Trị.

Còn chúng ta hôm nay được nhận lại một đất nước hòa bình.

Vì thế, xin được cúi đầu trước người thanh niên năm ấy.

Và xin được tự nhắc mình:

Hãy sống sao cho tuổi trẻ của mình cũng có một ý nghĩa.

Bởi có những người chỉ sống hai mươi năm,

nhưng đủ để một dân tộc nhớ về họ cả một đời.