Nguyễn Văn Thạc - Gửi người bạn gái ở hậu phương...

Có những bức thư được viết cho một người, nhưng rồi vượt qua thời gian để trở thành lời nhắn gửi cho cả một thế hệ. Có những lời hẹn tưởng chỉ thuộc về tình yêu của hai người trẻ, nhưng cuối cùng lại được lịch sử trả lời bằng một ngày trọng đại của dân tộc. Lá thư Nguyễn Văn Thạc gửi Như Anh ngày 18 tháng 9 năm 1971 là một lá thư như thế. Đọc lại hôm nay, ta không chỉ bắt gặp một chàng trai đang nói với người mình yêu, mà còn nhìn thấy một tâm hồn tuổi hai mươi đang suy ngẫm về vinh quang, gian khổ, tình yêu và hạnh phúc giữa những năm tháng chiến tranh.

Trong lá thư ấy, Nguyễn Văn Thạc viết: “Bất kỳ một vinh quang nào cũng cần phải trả bằng mọi giá. Và khó khăn gian khổ càng nhiều, thử thách càng nhiều, sự vinh quang đó càng trở nên rực rỡ. Chúng ta đừng đi tìm những chân lý sâu xa đơn thuần qua những áng văn và những bài thơ, bài toán. 30/4/1975 Thạc sẽ trả lời cho P. câu: hạnh phúc là gì?…”

Những dòng chữ ấy khiến người đọc lặng đi bởi sự sâu sắc vượt lên trên tuổi đời của người viết. Nguyễn Văn Thạc hiểu rằng không có vinh quang nào tự nhiên mà có. Đằng sau một ngày chiến thắng là biết bao ngày gian khổ; phía sau hòa bình là những mất mát không thể đong đếm. Nhưng có lẽ, câu khiến ta day dứt nhất vẫn là: “Chúng ta đừng đi tìm những chân lý sâu xa đơn thuần qua những áng văn và những bài thơ, bài toán.”

Anh không phủ nhận sách vở, văn chương hay những suy tưởng về cuộc đời. Anh chỉ muốn nói rằng có những chân lý không thể chỉ đọc mà hiểu, không thể chỉ nghĩ mà thấu, mà phải được sống bằng chính cuộc đời mình. Hạnh phúc là gì? Anh không muốn tìm một định nghĩa xa xôi. Anh muốn cùng Như Anh chờ đến một ngày, khi chiến tranh đã kết thúc, để tự mình trả lời.

Và anh đã chọn một ngày thật đặc biệt: 30 tháng 4 năm 1975.

Khi viết lá thư ấy, ngày 30 tháng 4 vẫn còn ở tương lai. Không ai biết chiến tranh sẽ kéo dài bao lâu, bao nhiêu người sẽ trở về, bao nhiêu người sẽ nằm lại. Nhưng Nguyễn Văn Thạc đã tin vào một ngày đất nước hòa bình. Anh tin rằng sẽ có lúc những người lính trở về, những gia đình được đoàn tụ, những người yêu nhau không còn phải gửi thương nhớ qua những lá thư từ chiến trường.

Thế nhưng, điều đau đớn nhất là người hẹn trả lời câu hỏi ấy lại không thể sống đến ngày mình đã hẹn.

Ngày 30 tháng 7 năm 1972, Nguyễn Văn Thạc hy sinh tại chiến trường Quảng Trị, khi tuổi đời mới vừa đôi mươi. Anh ra đi trước ngày 30 tháng 4 năm 1975 gần ba năm. Lời hẹn với Như Anh vì thế mãi mãi dang dở. Anh không thể trở về để nói câu trả lời của mình, không thể tận mắt nhìn thấy ngày đất nước thống nhất.

Nhưng lịch sử đã trả lời thay anh.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, đất nước hoàn toàn giải phóng. Câu hỏi “Hạnh phúc là gì?” dường như không còn cần một lời giải thích dài dòng. Hạnh phúc là ngày tiếng súng ngừng vang. Là ngày những người lính được trở về. Là ngày những người mẹ không còn mỏi mòn chờ con, những người vợ không còn thấp thỏm ngóng tin chồng. Là ngày trẻ em được lớn lên dưới bầu trời hòa bình. Và hơn hết, hạnh phúc là khi một dân tộc sau bao năm chia cắt được sống trong một đất nước thống nhất.

Nguyễn Văn Thạc đã không được hưởng ngày hạnh phúc ấy. Nhưng chính anh và biết bao người lính trẻ đã góp phần làm nên nó. Họ cũng từng có những ước mơ rất đỗi bình thường: được yêu, được sống, được trở về, được xây dựng một mái ấm. Nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã đặt hạnh phúc riêng của mình phía sau vận mệnh đất nước.

Bởi vậy, lá thư gửi Như Anh không chỉ là một bức thư tình. Nó là một mảnh ký ức trong trẻo mà đau đớn về tuổi trẻ Việt Nam thời chiến. Một thế hệ đã sống rất đẹp: biết yêu tha thiết, biết mơ ước, nhưng cũng biết hy sinh khi đất nước gọi tên.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, lời hẹn ngày 30 tháng 4 vẫn còn nguyên sức lay động. Bởi có những lời hẹn không được thực hiện bởi người viết, nhưng lại được lịch sử giữ trọn.

Nguyễn Văn Thạc không trở về vào ngày 30 tháng 4 năm 1975. Nhưng tuổi hai mươi của anh đã trở về cùng đất nước.

Và có lẽ, đó chính là câu trả lời đẹp nhất cho câu hỏi anh từng để lại:

Hạnh phúc là được sống trong hòa bình – và có những người đã gửi lại tuổi xuân của mình để chúng ta có được ngày hôm nay.