NGUYỄN VĂN THẠC – KHÚC TRÁNG CA VÀ TUỔI HAI MƯƠI GỬI LẠI QUẢNG TRỊ ĐỒ THÀNH
NGUYỄN VĂN THẠC – KHÚC TRÁNG CA VÀ TUỔI HAI MƯƠI GỬI LẠI QUẢNG TRỊ ĐỒ THÀNH
Trong số hàng vạn sinh viên rời giảng đường đại học để gác bút nghiên ra trận thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc (1952 – 1972) là một biểu tượng sáng ngời cho tâm hồn, trí tuệ và khát vọng sống của thế hệ trẻ Việt Nam. Anh ngã xuống khi tuổi đôi mươi vừa chớm, để lại cho đời cuốn nhật ký bất hủ "Mãi mãi tuổi hai mươi" — một ngọn lửa rực cháy, tiếp thêm sức mạnh và lòng yêu nước nồng nàn cho bao thế hệ thanh niên Việt Nam.
1. Người sinh viên tài hoa gác bút nghiên ra trận
Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14 tháng 10 năm 1952 tại làng Bưởi, nay thuộc phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội, trong một gia đình thợ thủ công nghèo. Từ thuở học trò, anh đã bộc lộ năng khiếu văn chương xuất sắc, từng đoạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi văn toàn miền Bắc năm học 1969 - 1970.
Năm 1970, anh thi đỗ vào Khoa Toán - Cơ của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Giữa lúc cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, ngày 6 tháng 9 năm 1971, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Nguyễn Văn Thạc cùng hàng ngàn sinh viên Hà Nội đã tạm biệt thầy cô, giảng đường để tình nguyện nhập ngũ. Anh được biên chế vào Đại đội 1, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 95, Sư đoàn 325 — đơn vị quân chủ lực tinh nhuệ chuẩn bị bước vào trận chiến sinh tử tại "đất lửa" Quảng Trị.
2. Cuộc hành quân thầm lặng và trang nhật ký truyền lửa
Bắt đầu từ ngày nhập ngũ cho đến những giờ phút cuối cùng trước khi bước vào chiến trường, Nguyễn Văn Thạc đã tỉ mẩn ghi lại những suy nghĩ, cảm xúc của mình vào một cuốn sổ tay nhỏ. Đó chính là cuốn nhật ký lịch sử mà sau này được xuất bản với tên gọi "Mãi mãi tuổi hai mươi".
Trang nhật ký của anh không có những lời giáo điều, mà là những dòng viết chứa chan tình yêu cuộc sống, tình yêu đôi lứa trong sáng với người bạn gái hậu phương, hòa quyện với lý tưởng cách mạng cao đẹp. Anh viết về cái đói, cái rét của những buổi hành quân luồn rừng vượt núi, viết về nỗi nhớ Hà Nội khôn nguôi, nhưng trên hết là niềm tin tuyệt đối vào ngày chiến thắng. Anh từng gửi gắm một lời dự cảm kỳ diệu về tương lai: "Hẹn gặp lại sau 30/4/1975", một lời khẳng định sắt đá về ngày hòa bình của non sông ngay từ khi trận chiến còn đang mịt mùng khói đạn.
3. Sự hy sinh oanh liệt tại Thành cổ Quảng Trị
Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị đạt đến đỉnh điểm tàn khốc với cuộc chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ. Trung đoàn 95 của Nguyễn Văn Thạc nhận lệnh vượt sông Thạch Hãn, tiến vào chốt giữ các vị trí hiểm yếu trước sức tấn công điên cuồng bằng bom đặc, pháo bầy của quân đội Mỹ - Ngụy.
Ngày 30 tháng 7 năm 1972, trong một trận chiến đấu giằng co ác liệt tại khu vực làng bến đò rạch Quảng Trị, một loạt đạn pháo của địch bắn trúng trận địa, binh nhất Nguyễn Văn Thạc bị thương rất nặng. Dù được đồng đội hết lòng băng bó và tìm cách cứu chữa, anh đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời mới bước sang tuổi 20, với quân hàm Binh nhất và chức vụ chiến sĩ thông tin. Anh ngã xuống, gửi lại thân xác nơi lòng đất mẹ Quảng Trị, biến tuổi hai mươi của mình thành bất tử cùng non sông gấm vóc.
4. Di sản trường tồn cùng thế hệ trẻ
Năm 2005, cuốn nhật ký của anh được gia đình và đồng đội tìm thấy, trân trọng biên soạn và xuất bản dưới tựa đề "Mãi mãi tuổi hai mươi". Tác phẩm lập tức tạo nên một "cơn địa chấn" tinh thần mạnh mẽ, lay động hàng triệu trái tim thanh niên, học sinh trên khắp cả nước.
Để tri ân sự hy sinh oanh liệt ấy, Đảng và Nhà nước đã trang trọng truy tặng danh hiệu cao quý cho liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc. Tên của anh hiện nay được đặt cho nhiều ngôi trường, tuyến đường khang trang tại Hà Nội và Quảng Trị. Cuộc đời anh tuy ngắn ngủi như một vệt sao băng qua bầu trời, nhưng lý tưởng sống, lòng quả cảm và ngọn lửa yêu nước nồng nàn mà anh gửi lại trong mỗi trang nhật ký sẽ mãi mãi là ngọn đuốc sáng, dẫn đường và sưởi ấm tâm hồn cho thế hệ trẻ hôm nay trên con đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
