NGUYỄN VĂN THẠC: MÃI MÃI TUỔI 20 VÀ LỜI TIÊN TRI VỀ NGÀY GIẢI PHÓNG [Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng]

Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14/10/1952 tại làng Bưởi, Hà Nội. Anh là một học sinh xuất sắc, từng đoạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi văn toàn miền Bắc năm lớp 10. Tháng 9/1971, khi đang là sinh viên năm thứ nhất khoa Toán - Cơ, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Nguyễn Văn Thạc cùng hàng nghìn sinh viên Thủ đô đã tạm gác bút nghiên để lên đường nhập ngũ. Đây là thế hệ "xếp bút nghiên chiến đấu" đầy hào hùng của lịch sử dân tộc.

Trong quãng thời gian từ khi nhập ngũ đến trước khi hy sinh, Nguyễn Văn Thạc đã viết những dòng nhật ký đầy tâm huyết. Cuốn nhật ký không chỉ ghi lại những khó khăn, gian khổ trên đường ra trận mà còn chứa đựng những suy tư sâu sắc về tình yêu, gia đình và đặc biệt là lý tưởng sống của tuổi trẻ thời bấy giờ. Câu nói nổi tiếng: Anh từng viết những dòng dự cảm đầy kỳ diệu: "Đến ngày 30/4/1975, tôi sẽ trả lời cho câu hỏi tôi đã làm gì cho Tổ quốc". Thật xúc động khi chính xác vào ngày đó, đất nước hoàn toàn thống nhất, dù anh đã không còn để chứng kiến.

Nguyễn Văn Thạc chiến đấu tại mặt trận Quảng Trị – "mùa hè đỏ lửa" năm 1972 với vai trò là chiến sĩ thông tin thuộc Đại đội 11, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325. Ngày 30/7/1972, trong một cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt tại khu vực Thành cổ Quảng Trị, Nguyễn Văn Thạc đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ đảm bảo thông tin liên lạc cho đơn vị. Anh ngã xuống khi chưa đầy 20 tuổi, đúng như cái tên mà sau này người ta đặt cho cuốn nhật ký của anh.

Với những đóng góp và sự hy sinh cao cả, liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuốn nhật ký của anh (xuất bản năm 2005 dưới tiêu đề Mãi mãi tuổi hai mươi) đã tạo nên một cơn sốt văn hóa, lay động hàng triệu trái tim, giúp thế hệ trẻ hôm nay hiểu sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình và lý tưởng cống hiến. Khi tạm biệt mái trường đại học để vào chiến trường, anh viết với một tâm thế rất thản nhiên nhưng đầy trách nhiệm: “Nhiều lúc mình cũng không ngờ rằng mình đã đi xa đến thế... Vào chặng đường này, tất cả những gì là nhỏ nhen, là tính toán cá nhân đều phải gạt bỏ. Trước mắt mình là nhiệm vụ, là Tổ quốc.” Đây là những dòng chữ khiến hậu thế kinh ngạc nhất về sự nhạy bén và niềm tin tuyệt đối của anh vào ngày toàn thắng: “Hạnh phúc là gì? Có thể là một buổi sáng mai, khi tiếng súng đã yên, mình trở về Hà Nội... 30/4/1975, đó sẽ là ngày trả lời cho câu hỏi: Mình đã làm được gì cho Tổ quốc?” (Ghi chú: Anh viết dòng này vào năm 1971, đúng 4 năm trước ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng). Đối mặt với cái chết cận kề nơi chiến trường Quảng Trị khốc liệt, anh vẫn giữ được sự lãng mạn của một trí thức Thủ đô: “Nếu như tôi không trở về, hãy nhớ rằng tôi đã sống những ngày đẹp nhất của cuộc đời mình. Đừng buồn, vì tôi đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho sự sống của đất nước.”

Nguyễn Văn Thạc là đại diện tiêu biểu cho một lớp trẻ Hà Nội: Giàu tri thức, đầy lãng mạn nhưng vô cùng quyết liệt khi đứng trước vận mệnh dân tộc. “Cuộc đời của chúng mình dù ngắn ngủi, nhưng nó là một bài ca rực rỡ. Mong rằng các bạn sau này, khi sống trong hòa bình, đừng quên những người đã ngã xuống khi tuổi mới đôi mươi.”

Từng trang nhật ký của anh – viết trong những lần dừng hành quân – đã trở thành “Mãi mãi tuổi 20”, cuốn sách lay động hàng triệu trái tim, tái bản hơn 10 lần với hơn 200.000 bản in.