Nguyễn Văn Thạc – Mãi mãi tuổi hai mươi

Có những trang viết được tạo nên giữa chiến tranh nhưng vẫn sống cùng nhiều thế hệ. Mãi mãi tuổi hai mươi của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc là một trong những cuốn nhật ký như vậy, ghi lại những suy nghĩ, tình cảm và ước mơ của một người trẻ trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ.

Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14/10/1952 tại Hà Nội. Anh từng là học sinh Trường cấp III Yên Hòa và có năng khiếu về văn học. Năm học 1969–1970, anh đoạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi Văn toàn miền Bắc. Sau đó, anh trở thành sinh viên Khoa Toán - Cơ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Tháng 9/1971, khi mới mười chín tuổi, Nguyễn Văn Thạc nhập ngũ. Ngày 2/10/1971, anh bắt đầu viết những dòng nhật ký sau này được tập hợp và xuất bản với tên Mãi mãi tuổi hai mươi.

Nhật ký không chỉ ghi lại những ngày huấn luyện, hành quân mà còn chứa đựng những suy nghĩ về gia đình, bạn bè, quê hương, văn chương và tương lai. Là người yêu văn học, Nguyễn Văn Thạc mong muốn ghi lại những điều mình chứng kiến và những con người mình gặp trong chiến tranh.

Năm 1972, anh hành quân vào chiến trường và chiến đấu tại Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế. Ngày 30/7/1972, Nguyễn Văn Thạc hy sinh tại Quảng Trị khi chưa tròn hai mươi tuổi.

Sau khi anh hy sinh, những trang nhật ký được gia đình lưu giữ. Năm 2005, tác phẩm Mãi mãi tuổi hai mươi được xuất bản và trở thành một trong những cuốn nhật ký thời chiến được nhiều độc giả biết đến. Năm 2025, Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu một ấn bản đặc biệt, bổ sung hình ảnh, thư tay và bút tích của Nguyễn Văn Thạc.

Điều khiến câu chuyện của Nguyễn Văn Thạc vẫn được nhắc nhớ là phía sau hình ảnh một người lính còn có một chàng trai tuổi đôi mươi với những tình cảm, suy nghĩ và ước mơ rất đỗi bình thường. Anh ra đi khi tương lai còn dang dở, nhưng những trang viết để lại đã giúp thế hệ sau hiểu hơn về một lớp thanh niên đã sống và trưởng thành trong chiến tranh.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, Mãi mãi tuổi hai mươi vẫn là một phần ký ức về thế hệ trẻ thời hoa lửa - những con người đã gửi lại tuổi xuân của mình trong một giai đoạn đặc biệt của lịch sử dân tộc.