Nguyễn Văn Thạc – Mãi mãi tuổi hai mươi

Có những cuốn nhật ký được viết ra chỉ để lưu giữ những suy nghĩ riêng tư. Nhưng nhiều năm sau, chúng lại trở thành những trang tư liệu quý giá giúp người đời hiểu về một giai đoạn lịch sử.

Cuốn nhật ký của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc là một trường hợp như thế.

Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14/10/1952 tại Hà Nội.

Anh lớn lên trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Từ nhỏ, Thạc đã bộc lộ năng khiếu văn chương và khả năng học tập nổi bật.

Khi học tại Trường cấp III Yên Hòa, anh từng đoạt giải nhất học sinh giỏi Văn toàn miền Bắc năm học 1969–1970.

Đối với một học sinh có năng khiếu như Thạc, tương lai phía trước mở ra nhiều cơ hội.

Anh có thể tiếp tục học đại học, theo đuổi nghiên cứu khoa học hoặc trở thành một người làm công việc liên quan đến văn học.

Sau khi tốt nghiệp phổ thông, Nguyễn Văn Thạc trở thành sinh viên Khoa Toán – Cơ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Những năm tháng sinh viên mang đến cho anh nhiều trải nghiệm mới.

Đó là thời gian của những trang sách, những cuộc gặp gỡ bạn bè và những dự định về tương lai.

Thạc yêu văn chương, thích quan sát cuộc sống và có thói quen ghi lại những suy nghĩ của mình.

Nhưng chiến tranh đã khiến cuộc đời anh rẽ sang một hướng khác.

Ngày 6/9/1971, Nguyễn Văn Thạc nhập ngũ.

Khi đó, anh chưa tròn 19 tuổi.

Cùng với nhiều sinh viên khác, anh rời giảng đường để bước vào môi trường quân đội.

Đối với một người từng quen với sách vở, việc thích nghi với cuộc sống quân ngũ là một thay đổi lớn.

Những ngày đầu, anh phải làm quen với kỷ luật, sinh hoạt tập thể và các đợt huấn luyện.

Nhưng giữa những công việc ấy, Thạc vẫn giữ được thói quen viết nhật ký.

Ngày 2/10/1971, anh bắt đầu ghi những dòng nhật ký đầu tiên về cuộc sống quân ngũ.

Những trang viết của anh không đơn thuần kể lại các hoạt động hằng ngày.

Chúng còn ghi nhận những cảm xúc của một thanh niên lần đầu xa gia đình, xa trường lớp để bước vào một môi trường hoàn toàn mới.

Thạc quan sát thiên nhiên trên đường hành quân, ghi nhớ những cuộc gặp gỡ và suy nghĩ về bạn bè, người thân.

Anh vẫn mang trong mình những ước mơ về văn chương.

Có lúc, anh mong sau chiến tranh sẽ sử dụng những trải nghiệm của mình để sáng tác, ghi lại cuộc sống của những con người đã cùng anh trải qua thời kỳ đặc biệt ấy.

Đầu năm 1972, đơn vị của Nguyễn Văn Thạc chuẩn bị vào chiến trường miền Trung.

Ngày 9/4/1972, đoàn tàu chở đơn vị anh rời Hà Nội.

Trong nhật ký, anh ghi lại khung cảnh lúc tàu đi qua thành phố, những người lính trẻ vội gửi thư về gia đình.

Những lá thư ấy mang theo lời nhắn nhủ bình dị của những người con đang rời quê hương.

Đối với nhiều người trong số họ, đây là lần đầu tiên phải xa nhà trong một thời gian dài.

Từ Hà Nội, đơn vị Nguyễn Văn Thạc tiếp tục hành quân vào khu vực chiến sự.

Những chặng đường dài và điều kiện sinh hoạt khó khăn không khiến anh từ bỏ thói quen ghi chép.

Đến cuối tháng 5/1972, anh đã viết được khoảng 240 trang nhật ký.

Từng trang giấy ghi lại không chỉ sự kiện mà còn cả tâm hồn của người lính trẻ.

Ngày 30/7/1972, Nguyễn Văn Thạc hy sinh tại chiến trường Quảng Trị.

Anh chưa tròn 20 tuổi.

Khi ấy, cuộc đời sinh viên của anh mới chỉ bắt đầu chưa lâu.

Những dự định viết văn, học tập và xây dựng tương lai đã phải dừng lại.

Sau khi anh hy sinh, những trang nhật ký được gia đình lưu giữ trong nhiều năm.

Đến năm 2005, cuốn Mãi mãi tuổi hai mươi được xuất bản.

Ngay từ khi ra mắt, cuốn sách đã thu hút sự quan tâm của đông đảo độc giả.

Nhiều người xúc động không chỉ bởi hoàn cảnh hy sinh của Nguyễn Văn Thạc, mà còn bởi những suy nghĩ chân thành, những mong muốn rất đời thường của anh.

Thạc không chỉ viết về chiến tranh.

Anh viết về tuổi trẻ, về những dự định, về gia đình, về tình bạn và cả những nỗi băn khoăn trước tương lai.

Chính những điều ấy giúp người đọc hôm nay cảm thấy gần gũi với anh, dù hai thế hệ sống cách nhau nhiều thập niên.

Có lẽ điều đáng suy ngẫm nhất từ câu chuyện này là Nguyễn Văn Thạc đã sống một cuộc đời rất ngắn, nhưng những trang viết của anh vẫn tiếp tục được đọc và chia sẻ.

Người thanh niên ấy không có cơ hội trở thành nhà văn như mong ước.

Thế nhưng, những trang nhật ký viết trong thời gian quân ngũ đã trở thành một tác phẩm có giá trị lịch sử và văn học.

Thông điệp câu chuyện: Tuổi trẻ là thời gian để học tập, nuôi dưỡng ước mơ và xây dựng tương lai. Những trang nhật ký của Nguyễn Văn Thạc nhắc chúng ta trân trọng những cơ hội mà cuộc sống hòa bình mang lại.