Nguyễn Văn Thạc: "Mãi mãi tuổi hai mươi" và khát vọng hòa bình của chàng sinh viên Hà Thành
Nếu có một ai đó đại diện cho trí tuệ và sự lãng mạn của thế hệ thanh niên miền Bắc những năm 70, đó chắc chắn phải là Nguyễn Văn Thạc. Là một sinh viên giỏi toán xuất sắc của Đại học Tổng hợp Hà Nội, nhưng Nguyễn Văn Thạc lại mang trong mình tâm hồn của một thi sĩ. Năm 1971, khi cuộc chiến tranh chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go, Thạc cùng hàng nghìn sinh viên ưu tú của Thủ đô đã tạm biệt mái trường, xếp bút nghiên để lên đường nhập ngũ. Ngày ra đi, anh mang theo trong ba lô không chỉ có bộ quân phục xanh màu lá mà còn là cuốn sổ tay nhỏ, nơi anh ghi lại những trăn trở, suy tư và cả những rung động đầu đời về tình yêu và lý tưởng.
Cuốn nhật ký "Mãi mãi tuổi hai mươi" của Nguyễn Văn Thạc không chỉ là một cuốn sổ ghi chép, nó là linh hồn của một thế hệ. Anh viết về những buổi hành quân vất vả xuyên qua những dải rừng già Trường Sơn, nơi tiếng muỗi rừng còn to hơn tiếng hát, nơi những cơn sốt rét có thể quật ngã những chàng trai lực lưỡng nhất. Nhưng qua lăng kính của Thạc, chiến tranh hiện lên không chỉ có máu và nước mắt, mà còn có cả vẻ đẹp hùng vĩ của núi sông. Anh miêu tả ánh trăng soi sáng những con đường ra trận, miêu tả nụ cười của những cô gái thanh niên xung phong nơi ngã ba đường. Anh dành những trang viết đẹp nhất cho Như Anh – người bạn gái học cùng trường, nguồn sức mạnh giúp anh vượt qua những đêm dài gian khổ. Tình yêu của họ là một tình yêu trong sáng, gắn liền với tình yêu đất nước, là động lực để anh chiến đấu và hy sinh.
Mùa hè năm 1972, Nguyễn Văn Thạc cùng đơn vị hành quân về phía Quảng Trị - nơi đang diễn ra cuộc chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ. Đó là những ngày tháng mà đất trời Quảng Trị rung chuyển dưới hàng nghìn tấn bom đạn. Người ta nói rằng, ở Thành cổ, mỗi mét vuông đất đều thấm đẫm máu xương của các chiến sĩ. Giữa cái không khí đặc quánh mùi thuốc súng, Thạc vẫn giữ vững niềm tin mãnh liệt vào ngày chiến thắng. Anh từng dự cảm một cách thần kỳ: "Hẹn gặp lại nhau ngày 30/4/1975 tại Sài Gòn". Dự cảm ấy cho thấy một tầm nhìn xa rộng và một niềm tin tuyệt đối vào chính nghĩa của cuộc kháng chiến. Anh chiến đấu không phải vì hận thù, mà vì khát vọng được thấy một Việt Nam độc lập, nơi anh và Như Anh có thể nắm tay nhau dạo bước dưới hàng sấu già Hà Nội.
Ngày 30/7/1972, trong một trận chiến ác liệt tại xã Quảng Hòa, một mảnh bom đã cướp đi sinh mạng của người chiến sĩ trẻ ấy khi anh mới chỉ bước sang tuổi 20 được vài tháng. Nguyễn Văn Thạc ngã xuống khi cuốn nhật ký còn nhiều trang trắng, khi bức thư gửi cho Như Anh vẫn còn dang dở. Nhưng sự hy sinh của anh không hề vô nghĩa. Cuốn nhật ký "Mãi mãi tuổi hai mươi" sau này được xuất bản đã tạo nên một làn sóng mạnh mẽ trong xã hội, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về một thời đại mà những chàng trai, cô gái đã sống và chết đẹp như những bài thơ. Nguyễn Văn Thạc đã vĩnh viễn dừng lại ở tuổi 20, nhưng lý tưởng của anh sẽ còn mãi với thời gian, như một ngọn đuốc soi đường cho lòng yêu nước và khát vọng cống hiến
