Nguyễn Văn Thạc - Những trang nhật ký tuổi 20

Mùa thu năm 1971, sân trường Đại học Tổng hợp Hà Nội vẫn rợp bóng cây như bao năm trước. Trong khuôn viên ấy, Nguyễn Văn Thạc thường ngồi dưới gốc xà cừ đọc sách hoặc ghi chép những suy nghĩ của mình vào cuốn sổ nhỏ luôn mang theo bên người.

Bạn bè nhận xét Thạc là người hiền lành, ham học và sống giàu tình cảm. Anh yêu văn học, thích triết học và thường dành nhiều thời gian để suy ngẫm về cuộc sống. Giống như bao chàng trai tuổi đôi mươi, anh cũng có những rung động đầu đời, những ước mơ về một tương lai yên bình sau khi tốt nghiệp đại học.

Thế nhưng, chiến tranh không cho phép người trẻ chỉ nghĩ đến bản thân. Khi Tổ quốc cần, Nguyễn Văn Thạc viết đơn tình nguyện nhập ngũ.

Ngày chia tay gia đình và bạn bè, anh chỉ mang theo vài bộ quần áo, một số cuốn sách nhỏ và cuốn nhật ký đã theo mình nhiều năm. Mẹ dặn anh giữ gìn sức khỏe. Bạn bè hẹn ngày gặp lại khi đất nước thống nhất. Thạc mỉm cười, nhưng trong lòng hiểu rằng con đường phía trước đầy gian nan.

Những tháng huấn luyện giúp anh làm quen với cuộc sống quân ngũ. Từ một sinh viên quen cầm bút, anh học cách mang ba lô nặng hàng chục ki-lô-gam, hành quân xuyên rừng và vượt qua những chặng đường dài dưới nắng gắt. Có những ngày mồ hôi ướt đẫm lưng áo, bàn chân rớm máu vì đi bộ liên tục, nhưng chưa bao giờ anh nghĩ đến việc bỏ cuộc.

Ban đêm, khi đồng đội đã ngủ, Nguyễn Văn Thạc lại mở cuốn nhật ký. Anh viết về nỗi nhớ gia đình, nhớ giảng đường, nhớ những hàng cây trên phố Hà Nội. Anh cũng viết về đồng đội – những chàng trai đến từ nhiều vùng quê khác nhau nhưng đều có chung một lý tưởng.

Có lần, sau một buổi hành quân dài, anh ghi lại đại ý rằng: tuổi trẻ chỉ thật sự có ý nghĩa khi được sống vì một điều lớn lao hơn chính mình. Những dòng chữ giản dị ấy sau này đã trở thành nguồn cảm hứng cho rất nhiều người đọc.

Đầu năm 1972, đơn vị của anh tiến vào chiến trường. Con đường Trường Sơn hiểm trở với dốc cao, suối sâu và những trận bom liên tiếp. Mỗi bước đi đều có thể đối mặt với hiểm nguy. Dù vậy, trong nhật ký, anh không chỉ viết về gian khổ mà còn kể về vẻ đẹp của núi rừng, tiếng chim buổi sớm và tình đồng đội ấm áp.

Anh luôn quan tâm đến những người xung quanh. Khi một đồng đội bị sốt rét, Thạc nhường phần nước uống của mình. Khi có người mệt vì hành quân, anh chủ động mang giúp một phần ba lô. Những việc làm nhỏ ấy khiến đồng đội càng thêm yêu quý anh.

Ngày 30 tháng 7 năm 1972, trong một trận chiến ác liệt tại Quảng Trị, Nguyễn Văn Thạc anh dũng hy sinh khi mới hai mươi tuổi. Cuốn nhật ký anh mang theo được đồng đội cất giữ cẩn thận rồi trao lại cho gia đình sau chiến tranh.

Nhiều năm sau, khi Mãi mãi tuổi hai mươi được xuất bản, hàng triệu độc giả đã xúc động trước những trang viết chân thành của một chàng trai trẻ. Không có những lời lẽ hào nhoáng, chỉ có những suy nghĩ rất thật về tình yêu, gia đình, đồng đội, trách nhiệm và Tổ quốc.

Nguyễn Văn Thạc đã không kịp thực hiện những ước mơ còn dang dở. Nhưng cuốn nhật ký của anh đã giúp nhiều thế hệ hiểu rằng, tuổi trẻ đẹp nhất không chỉ bởi những hoài bão cá nhân, mà còn bởi sự sẵn sàng cống hiến khi đất nước cần.