NGUYỄN VĂN THẠC: TÂM HỒN THI SĨ VÀ LÝ TƯỞNG BẤT TỬ TRONG "MÃI MÃI TUỔI HAI MƯƠI"
Trong thế hệ những người con ưu tú "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc là một gương mặt tiêu biểu cho trí tuệ, tâm hồn và lý tưởng của tuổi trẻ Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tác phẩm nhật ký Mãi mãi tuổi hai mươi do ông ghi lại đã trở thành di sản tinh thần vô giá, truyền cảm hứng sâu sắc cho nhiều thế hệ người Việt.
Thủ khoa tài hoa của đất Hà Thành
Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14 tháng 10 năm 1952 tại xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm (nay thuộc quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội). Sinh ra trong một gia đình thợ thủ công nghèo, ông sớm thể hiện tư chất thông minh, hiếu học và đặc biệt có năng khiếu văn học.
Năm học 1969 - 1970, ông đạt giải Nhất kỳ thi học sinh giỏi Văn toàn miền Bắc. Sau khi tốt nghiệp cấp ba, ông thi đỗ thủ khoa Khoa Toán - Cơ của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Tương lai nghiên cứu khoa học và sáng tác nghệ thuật đang rộng mở trước mắt người thanh niên tài năng.
Tạm gạt bút nghiên, xếp hàng vào chiến trường
Năm 1971, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Nguyễn Văn Thạc gạt lại việc học tập, cùng hàng nghìn sinh viên Hà Nội gác lại ước mơ riêng để xung phong nhập ngũ.
Ông được huấn luyện và biên chế vào Đại đội 1, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325. Tháng 4 năm 1972, đơn vị của ông nhận lệnh hành quân vào chiến trường Quảng Trị — nơi đang diễn ra cuộc chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị vô cùng khốc liệt.
Di sản nhật ký và sự hy sinh ở tuổi hai mươi
Trong suốt chặng đường từ khi nhập ngũ cho đến những ngày trực tiếp chiến đấu tại mặt trận, Nguyễn Văn Thạc đã đều đặn ghi lại những dòng nhật ký giàu chất thơ và đậm đà lý tưởng sống. Cuốn nhật ký phản ánh chân thực sự tàn khốc của chiến tranh, nhưng trên hết vẫn ngời sáng tình yêu quê hương, đất nước, tình đồng chí sâu sắc và niềm tin sắt đá vào ngày chiến thắng.
Trong cuốn nhật ký, ông từng gửi gắm suy tư:
"Nếu như tôi ngã xuống, ai sẽ là người tiếp tục viết tiếp những dòng này? Tôi chỉ ước mong sao ngày mai, ngày mai thắng lợi..."
Ngày 30 tháng 7 năm 1972, trong một trận chiến đấu ác liệt tại chiến trường Quảng Trị, Nguyễn Văn Thạc đã trúng mảnh pháo của địch và dũng cảm hy sinh khi chưa đầy 20 tuổi.
Ngọn lửa lý tưởng sống mãi cùng thời đại
Năm 2005, cuốn nhật ký của ông được gia đình và nhà văn Đặng Vương Hưng sưu tầm, xuất bản dưới tiêu đề "Mãi mãi tuổi hai mươi". Tác phẩm lập tức tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội, trở thành cuốn sách gối đầu giường của hàng triệu thanh niên.
Sự hy sinh quên mình của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc cùng cuốn nhật ký ông để lại là bằng chứng hùng hồn cho chí khí quật cường của thế hệ trẻ Việt Nam thời kỳ chống Mỹ: sẵn sàng dâng hiến tuổi thanh xuân tươi đẹp nhất cho sự nghiệp độc lập, tự do và thống nhất của dân tộc.
