NGUYỄN VĂN THẠC: TÂM HỒN TRÍ THỨC TRONG MÀU ÁO LÍNH

​Ngã xuống ở tuổi 20 phới phới sức trẻ tại chiến trường Quảng Trị năm 1972, Nguyễn Văn Thạc đã để lại cho đời không chỉ là một chiến công của người chiến sĩ, mà còn là một di sản tinh thần vô giá: những dòng nhật ký tràn đầy tình yêu quê hương, khát vọng hòa bình và niềm tin sắt đá vào ngày chiến thắng. Cảm nhận về lý tưởng, quá trình hoạt động và những đóng góp của Nguyễn Văn Thạc là dịp để chúng ta nghiêng mình trước một tâm hồn lớn, soi rọi lại lý tưởng sống và trách nhiệm của bản thân trong thời đại hôm nay.

​Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14 tháng 10 năm 1952 tại xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm (nay là quận Bắc Từ Liêm), Hà Nội. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình thợ thủ công nghèo giàu tình thương, từ nhỏ Nguyễn Văn Thạc đã nổi tiếng là một học sinh thông minh, hiếu học và vô cùng tài năng.

​Anh là học sinh giỏi văn toàn miền Bắc, đạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi Văn lớp 10 (năm học 1969 - 1970). Với một tâm hồn giàu chất thơ và ngòi bút tinh tế, ước mơ trở thành một nhà văn, một nhà báo hay một kỹ sư kiến thiết đất nước đã sớm nhen nhóm trong lòng anh. Năm 1970, anh trúng tuyển vào Khoa Toán - Cơ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐHQGHN) – một trong những trung tâm đào tạo trí thức hàng đầu thời bấy giờ.

​Năm 1971, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn gay go và quyết liệt nhất. Chiến trường miền Nam vẫy gọi, đòi hỏi sức người sức của khổng lồ từ hậu phương miền Bắc.

​Đứng trước sự lựa chọn giữa việc tiếp tục con đường học tập thanh bình hay dấn thân vào nơi đạn bom sinh tử, Nguyễn Văn Thạc cùng hàng ngàn sinh viên Hà Nội đã không ngần ngại chọn con đường chiến đấu. Nhập ngũ ngày 6 tháng 9 năm 1971, lý tưởng của anh không bắt nguồn từ sự xốc nổi hay cảm tính, mà là sự lựa chọn tự giác, chín chắn của một người trí thức trẻ có trách nhiệm với vận mệnh dân tộc. Trong nhật ký, anh từng viết những dòng chứa chan lý tưởng:​"Nếu như tôi tử trận, xin hãy khắc lên bia mộ tôi dòng chữ: Nơi đây nghỉ ngơi một người đã sống trọn vẹn cho đất nước..."

​Lý tưởng của Nguyễn Văn Thạc chính là sự kết tinh của tinh thần yêu nước chân chính: Sẵn sàng hy sinh hạnh phúc cá nhân, ước mơ riêng tư để đổi lấy tự do cho dân tộc và bình yên cho Quê hương.

​Sau khi nhập ngũ, Nguyễn Văn Thạc được huấn luyện tại Tiểu đoàn 81, Trung đoàn 59, Bộ Tư lệnh Thủ đô, sau đó được biên chế làm chiến sĩ thông tin thuộc Đại đội 1, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325.

​Là một người lính thông tin, nhiệm vụ của anh vô cùng gian khổ và nguy hiểm: giữ vững mạch máu liên lạc giữa bộ chỉ huy và các đơn vị chiến đấu trực tiếp. Bất chấp mưa bom, đạn nổ, anh luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Trong những khoảng thời gian nghỉ ngơi hiếm hoi giữa hai trận đánh, anh lại lặng lẽ lấy ra cuốn sổ tay nhỏ để ghi chép. Dưới ánh đèn dầu lập lòe hay trong ánh chớp của pháo sáng, những dòng nhật ký dạt dào cảm xúc về đồng đội, về quê hương Hà Nội, về mối tình thơ mộng với người bạn gái Phạm Thị Như Anh đã ra đời.

​Mùa hè năm 1972, Sư đoàn 325 nhận lệnh hành quân gấp vào chiến trường Quảng Trị – nơi đang diễn ra cuộc đụng đầu lịch sử 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ. Quảng Trị lúc bấy giờ được ví như một "lò xay thịt", nơi Mỹ - Ngụy dội xuống hàng vạn tấn bom đạn mỗi ngày.

​Trong không khí sực mùi thuốc súng và ranh giới giữa cái sống - cái chết mong manh như tơ rơm, chiến sĩ Nguyễn Văn Thạc vẫn giữ nguyên phong thái bình thản, dũng cảm. Anh cùng đồng đội bám trụ từng công lìm, bờ tường gạch vỡ, đảm bảo thông tin liên lạc thông suốt cho chỉ huy.

​Ngày 30 tháng 7 năm 1972, trong một trận pháo kích dữ dội của địch tại thị xã Quảng Trị, Nguyễn Văn Thạc đã bị thương rất nặng. Dù được đồng đội hết lòng cứu chữa, anh đã trút hơi thở cuối cùng khi tuổi đời mới tròn 20. Trước khi nhắm mắt, câu dặn dò cuối cùng của anh vẫn đau đớn hướng về trang nhật ký và niềm tin vào ngày chiến thắng.