Nguyễn Văn Thậm – Người chiến sĩ công binh làm rung chuyển những cây cầu địch

Sinh năm 1931, người dân tộc Kinh, quê ở xã An Tây, huyện Bến Cát, tỉnh Sông Bé, Nguyễn Văn Thậm nhập ngũ tháng 2 năm 1948. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là Tiểu đội trưởng công binh thuộc Trung đoàn 1, Phân liên khu miền Tây Nam Bộ, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong sáu năm hoạt động tại chiến trường Nam Bộ, Nguyễn Văn Thậm đã tham gia 17 trận chiến đấu. Ở bất cứ hoàn cảnh nào, đồng chí cũng giữ vững tinh thần chiến đấu, dũng cảm vượt qua những thử thách khốc liệt và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đặc biệt, trong các trận đánh phá giao thông của địch, đồng chí luôn thể hiện sự gan dạ, mưu trí và quyết đoán. Nguyễn Văn Thậm đã đặt mìn đánh sập 10 chiếc cầu quan trọng, phá hủy 4 xe quân sự, diệt 178 tên địch, gây cho quân địch nhiều tổn thất và làm đảo lộn hoạt động của chúng.

Năm 1949, trong trận đánh cầu An Nhơn trên tuyến Sài Gòn - Thủ Dầu Một, lần đầu tham gia chiến đấu, Nguyễn Văn Thậm đã thể hiện sự bình tĩnh và gan dạ. Đồng chí bám sát đồng đội, vượt qua nhiều tuyến canh gác của địch, bí mật tiếp cận mục tiêu rồi đặt bộc phá đánh sập chiếc cầu dài 80 mét. Cây cầu bị phá hủy khiến giao thông đường sắt của địch trên tuyến này bị ngưng trệ suốt hàng tháng trời liên tiếp.

Không lâu sau, Nguyễn Văn Thậm tiếp tục nhận nhiệm vụ đánh cầu Lái Thiêu, một vị trí nằm trên tuyến đường chiến lược Sài Gòn - Thủ Dầu Một và được địch bố phòng hết sức nghiêm ngặt. Trước sự canh gác, tuần phòng dày đặc của địch, đồng chí đã nghĩ ra cách dùng bè chuối đưa bộc phá vào chân cầu. Nhờ sự táo bạo và khéo léo ấy, Nguyễn Văn Thậm đã đánh sập hai nhịp cầu dài 120 mét, đồng thời tiêu diệt cả toán lính đang canh gác phía trên.

Năm 1950, sau một tháng rèn luyện kỹ thuật hoạt động dưới nước, Nguyễn Văn Thậm cùng tổ chiến đấu tiến hành nghiên cứu và đánh hai cầu xi măng Bến Phấn, Bến Cát, phối hợp với chiến dịch Lê Hồng Phong. Trong trận đánh cầu Bến Phấn, sau khi đặt xong bộc phá, đồng chí đang rút về thì bị quân địch phát hiện và bắn đuổi dữ dội. Nhận thấy nếu chậm trễ, dây điện có thể bị đứt, vừa mất công sức vừa không thể phá được cầu, Nguyễn Văn Thậm quyết định chấp nhận hiểm nguy, lập tức chập điện cho bộc phá nổ. Cây cầu bị đánh sập, nhưng sức ép của vụ nổ khiến đồng chí ngất đi. May mắn, đồng đội đã lần theo luồng nước tìm thấy và cứu sống, dìu đồng chí trở về.

Trong một lần tập kích cầu Ông Khương, kế hoạch của ta bị lộ. Từ hai tháp canh ở hai đầu cầu, địch liên tục bắn ra dữ dội, tìm cách ngăn cản bộ đội tiếp cận. Trước tình thế đó, Nguyễn Văn Thậm đề xuất một phương án táo bạo: hai tiểu đội đánh mạnh vào hai tháp canh ở hai đầu cầu để phân tán hỏa lực địch, còn mình trực tiếp ôm bộc phá vượt qua làn đạn, chạy thẳng vào giữa cầu để đánh sập mục tiêu. Kế hoạch được thực hiện thành công. Cầu Ông Khương đổ sụp, kéo theo xác của hai tiểu đội địch đang cố thủ trong các tháp canh xuống lòng sông.

Đến năm 1952, Nguyễn Văn Thậm lại nhận nhiệm vụ đánh cầu Lái Thiêu lần thứ hai. Sau thất bại trước, quân địch đã tăng cường hệ thống phòng thủ: chúng dựng hàng rào bao quanh, chăng điện sáng, đồng thời tổ chức tuần tra, canh gác nghiêm ngặt. Trước tình hình ấy, đồng chí không nóng vội mà kiên trì bám sát địa bàn, điều tra tỉ mỉ trong 20 ngày đêm, nắm chắc quy luật hoạt động của địch và tìm ra sơ hở trong kế hoạch bố phòng của chúng. Những thông tin chính xác ấy giúp cấp trên hạ quyết tâm đúng đắn. Khi có lệnh, Nguyễn Văn Thậm trực tiếp chỉ huy tiểu đội tiếp cận và đặt mìn đúng kế hoạch. Cầu Lái Thiêu một lần nữa bị đánh sập, gây tiếng vang rất lớn, làm rung động mạnh hàng ngũ quân địch, đồng thời trực tiếp ảnh hưởng và góp phần phá vỡ cuộc càn lấn chiếm của chúng vào vùng căn cứ của ta.

Không dừng lại ở đó, tháng 6 năm 1953, Nguyễn Văn Thậm tiếp tục chuẩn bị trận đánh thứ ba tại cầu Lái Thiêu. Qua quá trình theo dõi, đồng chí phát hiện đại đội biệt kích địch thường ra tắm tại khu vực cầu sau mỗi lần đi sục sạo. Nắm được quy luật ấy, đồng chí cho bộc phá vào một thùng được gắn kín, biến nó thành một quả thủy lôi rồi thả chìm dưới bến. Khi bọn địch kéo nhau ra tắm, Nguyễn Văn Thậm chập điện cho bộc phá phát nổ, diệt 75 tên, trong đó có 10 tên Pháp. Chiến thắng khiến nhân dân địa phương vô cùng phấn khởi, bởi những tên biệt kích tàn ác, gây nhiều nợ máu với đồng bào trong vùng đã bị tiêu diệt.

Không chỉ nổi bật bởi những chiến công trên chiến trường, Nguyễn Văn Thậm còn là người sống gương mẫu trong mọi mặt. Từ chiến đấu, công tác đến học tập và sinh hoạt thường ngày, đồng chí luôn sẵn sàng nhận phần việc khó về mình, đoàn kết, thân ái và giúp đỡ đồng đội. Với nhân dân, đồng chí giữ thái độ khiêm tốn, thật thà, gần gũi nên luôn được đồng bào và đồng chí yêu mến, tin tưởng.

Những đóng góp ấy đã được ghi nhận bằng 1 Huân chương Chiến công hạng nhì và 3 lần được Quân khu khen thưởng.

Ngày 7 tháng 5 năm 1956, Nguyễn Văn Thậm được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ một người lính công binh, Nguyễn Văn Thậm đã trở thành người chỉ huy gan dạ, mưu trí và đầy sáng tạo. Trong những trận đánh tưởng như không thể vượt qua, đồng chí luôn tìm được cách tiếp cận mục tiêu; khi hiểm nguy cận kề, đồng chí sẵn sàng nhận phần nguy hiểm nhất về mình. Những cây cầu bị đánh sập không chỉ làm gián đoạn đường vận chuyển của quân địch, mà còn trở thành dấu ấn về lòng dũng cảm và trí tuệ của người chiến sĩ công binh Nguyễn Văn Thậm trên chiến trường Nam Bộ.