NGUYỄN VĂN THỌ – ĐẠI TÁ PHI CÔNG MiG-17

Đại tá Nguyễn Văn Thọ sinh năm 1944 tại Phù Mỹ, Bình Định. Ông bắt đầu trực chiến ngày 13 tháng 3 năm 1967, đúng vào giai đoạn chiến đấu ác liệt của Trung đoàn 923. Trong những năm chiến tranh, ông đã thực hiện 106 lần xuất kích, tham gia nhiều trận không chiến ác liệt trên chiếc MiG-17 và bắn rơi một máy bay AD-6 của Mỹ.

Một trong những dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời ông là trận không chiến ngày 10 tháng 5 năm 1972 trên vùng trời Lai Vu, Hải Dương. Khi đó, biên đội bốn chiếc MiG-17 của Trung đoàn 923 gồm Nguyễn Văn Thọ – biên đội trưởng, Tạ Đông Trung, Đỗ Văn Hạng và Trà Văn Kiếm đã đối đầu với 12 chiếc F-4 Mỹ. Đây là trận không chiến mở màn cho chiến dịch Linebacker, một trong những giai đoạn không chiến ác liệt của cuộc chiến tranh từ năm 1972 đến 1975. Nguyễn Văn Thọ là người duy nhất trong biên đội bốn chiếc MiG-17 ngày hôm đó còn sống đến nay.

Sau này, ông chuyển loại lên MiG-21 và đảm nhiệm cương vị Chủ nhiệm bay Trung đoàn 927. Sau năm 1975, ông tiếp tục chuyển loại sang A-37, lần lượt giữ các chức vụ Trung đoàn phó Trung đoàn 937, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 929 và Trung đoàn trưởng Trung đoàn 935.

Một câu chuyện đặc biệt về Nguyễn Văn Thọ diễn ra nhiều năm sau chiến tranh, khi các cựu phi công Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam trở lại gặp những cựu chiến binh không quân Việt Nam. Trong các cuộc trao đổi, ông có thể chỉ ra những điểm đúng, sai trong từng trận không chiến và cách xử lý của các phi công Mỹ. Những người đồng đội khi ấy mới nhận ra rằng ông đã từng tham gia rất nhiều trận đánh trên bầu trời.

Đặc biệt, một phi công Mỹ đã nhận ra Nguyễn Văn Thọ chính là đối thủ năm xưa qua chiếc mũ bay da màu đen. Còn ông nhận ra đối phương qua đôi mắt xanh đặc biệt. Hai người từng là đối thủ trên bầu trời, với tốc độ hàng trăm kilômét mỗi giờ và chỉ có những khoảnh khắc rất ngắn để quan sát nhau, vậy mà hơn nửa thế kỷ sau vẫn có thể nhận ra nhau từ những chi tiết nhỏ.

Phi công F-5 Howard Bodenhamer, được gọi là “Blue”, và Nguyễn Văn Thọ đã nhận ra nhau sau 51 năm khi cùng nhắc lại trận không chiến ngày 19 tháng 4 năm 1967. Trong một lần cơ động ở cự ly rất gần, hai phi công từng nhìn thấy rõ nhau qua buồng lái. Ấn tượng còn lại sau nhiều thập niên là đôi mắt xanh của người phi công Mỹ và chiếc mũ bay da của Nguyễn Văn Thọ.

Điều đáng nhớ là hai con người từng đối mặt nhau trong những giờ phút sinh tử của chiến tranh, nhiều năm sau lại có thể ngồi cùng nhau, chia sẻ những ký ức chung và trở thành bạn bè. Câu chuyện ấy cho thấy phía sau những trận không chiến khốc liệt vẫn là những con người với ký ức, cảm xúc và sự trân trọng dành cho nhau. Với Nguyễn Văn Thọ, những năm tháng trên bầu trời đã trở thành một phần không thể tách rời của cuộc đời người phi công.