Nguyễn Văn Thòa – Huyền thoại chiến tranh du kích Đường 5
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, tuyến Đường 5 và đường sắt Hà Nội – Hải Phòng giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động vận chuyển quân đội, vũ khí và lương thực của đối phương. Giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ, nơi địch kiểm soát nhiều tuyến giao thông chiến lược, những đội du kích đã kiên trì bám đất, bám dân, tìm cách đánh địch bằng sự mưu trí và sáng tạo. Nổi bật trong phong trào ấy là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thòa.
Sinh năm 1920 tại thôn Kiến Lễ, xã Đại Đức, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương, Nguyễn Văn Thòa sớm chứng kiến cảnh quê hương chịu sự chiếm đóng của thực dân Pháp. Năm 1946, ông tham gia đội du kích huyện Kim Thành, bắt đầu hành trình chiến đấu bảo vệ quê hương. Từ một chiến sĩ du kích, ông từng bước trưởng thành, đảm nhiệm các cương vị Tiểu đội trưởng, Huyện đội phó rồi Huyện đội trưởng huyện Kim Thành.
Điều làm nên dấu ấn của Nguyễn Văn Thòa là khả năng tổ chức chiến đấu linh hoạt trong điều kiện lực lượng và vũ khí còn hạn chế. Trên địa bàn có nhiều đồn bốt và tuyến giao thông quan trọng, ông cùng đồng đội nghiên cứu địa hình, nắm tình hình hoạt động của đối phương và tổ chức các trận đánh phù hợp với điều kiện thực tế.
Đặc biệt, lực lượng du kích Kim Thành đã vận dụng sáng tạo cách đánh địa lôi trên Đường 5 và tuyến đường sắt Hà Nội – Hải Phòng. Những trận đánh ấy đòi hỏi sự kiên trì, tinh thần phối hợp và khả năng tổ chức chặt chẽ. Dưới sự chỉ huy của Nguyễn Văn Thòa, hoạt động đánh phá giao thông góp phần gây khó khăn cho việc cơ động và tiếp tế của quân Pháp.
Trong cuộc chiến đấu ngay giữa vùng địch hậu, người cán bộ du kích không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn phải gắn bó mật thiết với nhân dân, giữ vững cơ sở và bảo đảm an toàn cho lực lượng. Nguyễn Văn Thòa cùng đồng đội đã kiên trì hoạt động trên địa bàn, góp phần duy trì phong trào kháng chiến và xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân tại địa phương.
Những chiến công trên tuyến Đường 5 là một phần của cuộc đấu tranh rộng lớn ở đồng bằng Bắc Bộ, phối hợp với các chiến trường khác trong giai đoạn quyết định của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Biệt danh “Vua mìn Đường 5” gắn với tên tuổi Nguyễn Văn Thòa đã thể hiện dấu ấn đặc biệt của ông trong phong trào chiến tranh du kích tại Kim Thành.
Sau nhiều năm cống hiến, Nguyễn Văn Thòa qua đời ngày 18 tháng 10 năm 1993. Đến ngày 11 tháng 6 năm 1999, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những thành tích xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Câu chuyện về Anh hùng Nguyễn Văn Thòa nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay rằng bản lĩnh và sự sáng tạo có thể giúp con người vượt qua những hoàn cảnh khó khăn. Tinh thần bám sát thực tiễn, đoàn kết cùng tập thể và kiên trì thực hiện nhiệm vụ của ông vẫn là bài học ý nghĩa đối với tuổi trẻ trong học tập, công tác và phục vụ cộng đồng.
