Nguyễn Văn Thống – hơn 1.000 ngày xa quê hương
Nguyễn Văn Thống là một trong những người lính sống sót sau trận chiến Gạc Ma và bị bắt giữ trong ngày 14/3/1988. Sau khi trở về Việt Nam, ông mang trên mình những thương tật nặng nề, nhưng vẫn tiếp tục cuộc sống tại quê nhà. Báo Dân trí và Tuổi Trẻ đã ghi lại lời kể của ông về thời điểm tàu HQ-604 bị tấn công, những giờ phút lênh đênh trên biển và quãng thời gian hơn ba năm bị giam giữ.
Chiều ngày 13/3/1988, Nguyễn Văn Thống cùng đồng đội trên tàu HQ-604 đến khu vực Gạc Ma. Nhiệm vụ của lực lượng trên tàu là hỗ trợ vận chuyển vật liệu, phục vụ công việc xây dựng và bảo vệ vị trí tại quần đảo Trường Sa. Khi các tàu Trung Quốc xuất hiện, tình hình trở nên căng thẳng. Sang sáng ngày 14/3, lực lượng Trung Quốc tiến lên bãi đá, tìm cách giành lá cờ Việt Nam. Các chiến sĩ Việt Nam quyết tâm giữ vị trí được giao. Sau cuộc đối đầu trên bãi đá, tàu HQ-604 bị pháo kích.
Theo lời kể của Nguyễn Văn Thống được Tuổi Trẻ đăng tải, khi tàu HQ-604 chìm, ông đang ở trong hầm hàng và bị thương rất nặng. Nước biển tràn vào, đẩy ông lên mặt nước. Ông bám được vào một khúc gỗ dùng làm vật liệu xây dựng trên đảo và trôi dạt giữa biển. Trong hoàn cảnh ấy, ông gặp một đồng đội cũng đang cố gắng sống sót. Ông lo rằng mình có thể không trở về nên đã dặn người đồng đội nhớ thông tin gia đình, phòng trường hợp người kia sống sót và có thể báo tin.
Sau nhiều giờ trôi dạt, Nguyễn Văn Thống bị bắt và đưa đến bán đảo Lôi Châu. Tại nơi giam giữ, ông và những người lính khác phải trải qua những ngày tháng xa quê hương, chịu thương tích và bị hỏi cung. Theo Báo Dân trí, ông từng kể rằng trong thời gian đầu, những người bị giam thường bị thẩm vấn. Họ chỉ có thể chờ đợi và tìm cách vượt qua những tháng ngày khó khăn.
Một năm sau khi bị giam giữ, Nguyễn Văn Thống cùng đồng đội mới có cơ hội gửi thư về gia đình thông qua Hội Chữ thập đỏ Quốc tế. Vì chỉ được phép viết ngắn gọn để báo tin còn sống, bức thư của ông chỉ có 25 chữ. Ở quê nhà, gia đình từng nhận giấy báo tử và tưởng rằng ông đã hy sinh. Khi ông trở về, cuộc đoàn tụ mang ý nghĩa đặc biệt đối với những người thân đã trải qua nhiều năm đau buồn, chờ đợi.
Đến tháng 8/1991, Nguyễn Văn Thống cùng tám chiến sĩ khác được trao trả. Tuy nhiên, việc trở về không có nghĩa là mọi khó khăn đã kết thúc. Ông phải tiếp tục sống với những thương tật và tìm cách ổn định cuộc sống. Báo chí ghi nhận ông làm những công việc bình dị tại quê nhà để mưu sinh. Những năm sau đó, ông vẫn kể lại ký ức về Gạc Ma và thời gian bị giam giữ, nhất là khi đến dịp tưởng niệm các đồng.
