Nguyễn Văn Thuần - Anh hùng xung kích, chiến đấu tại nhiều chiến dịch ở Bắc Bộ

Nguyễn Văn Thuần sinh năm 1916, quê ở huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh. Sau thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông tình nguyện gia nhập quân đội. Trong quá trình chiến đấu, ông luôn thể hiện tinh thần dũng cảm, bình tĩnh và linh hoạt, lập được nhiều chiến công xuất sắc.

Từ khi nhập ngũ đến tháng 5-1954, Nguyễn Văn Thuần chiến đấu tại chiến trường Bắc Bộ trong đội hình Tiểu đoàn 16, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312. Từ một chiến sĩ, ông từng bước trưởng thành và trở thành cán bộ tiểu đoàn.

Giữa tháng 12-1953, Trung đoàn 141 nhận lệnh hành quân lên Tây Bắc, chuẩn bị tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau khi đến chiến trường, đơn vị của Nguyễn Văn Thuần cùng Trung đoàn 209 tham gia kéo pháo vào trận địa. Trong chín ngày đêm làm việc khẩn trương, phần lớn số pháo cần thiết đã được đưa đến vị trí tác chiến.

Khi quân ta đang chuẩn bị tiến công, Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định chuyển phương châm từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Các đơn vị phải tạm ngừng tiến công và kéo pháo ra khỏi trận địa. Đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn vì pháo nặng, đường núi dốc và thời gian thực hiện gấp rút.

Sau đó, Trung đoàn 141 được giao mở đường để xe kéo pháo có thể cơ động. Công việc được tiến hành trong điều kiện thiếu thốn phương tiện, không có máy ủi và không được sử dụng thuốc nổ để giữ bí mật. Những dụng cụ cơ bản như búa, xà beng, choòng và cưa cũng không đủ.

Trước khó khăn đó, Nguyễn Văn Thuần hướng dẫn chiến sĩ sử dụng gỗ cứng thay cho xà beng. Khi gặp đá, bộ đội kiên nhẫn đục theo từng thớ; khi cần hạ cây mà không có cưa, mọi người đào quanh gốc rồi dùng dao rựa chặt dần từng rễ. Những giải pháp linh hoạt này giúp đơn vị tiếp tục hoàn thành tuyến đường đúng tiến độ.

Bên cạnh việc mở đường, Tiểu đoàn 16 còn xây dựng trận địa cho pháo 105mm. Các hầm pháo phải được đào sâu vào vách núi, vừa bảo đảm khả năng chiến đấu, vừa bảo vệ pháo và bộ đội trước bom đạn. Mỗi hầm cần đào từ 200 đến 300m³ đất đá. Phần mái được gia cố bằng nhiều lớp gỗ lớn, đất và bó trúc, có nơi dày hơn 3m để chịu được sức công phá của bom.

Song song với việc xây dựng trận địa, Đại đoàn 312 khẩn trương chuẩn bị tiến công cứ điểm Him Lam. Trung đoàn 141 và Trung đoàn 209 được giao đảm nhiệm hướng tiến công chủ yếu.

Chiều 13-3-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu bằng trận đánh Him Lam. Sau nhiều giờ chiến đấu quyết liệt, đến 23 giờ 30 phút, Đại đoàn 312 hoàn toàn làm chủ cứ điểm. Đây là thắng lợi mở màn quan trọng của chiến dịch.

Sau trận Him Lam, các đơn vị Trung đoàn 141 tiếp tục đào hào, từng bước siết chặt vòng vây quanh quân Pháp. Khi giữ chức Phó tiểu đoàn trưởng, Nguyễn Văn Thuần đề xuất sáng kiến đào ngầm dưới lòng đất để bí mật áp sát vị trí của đối phương. Cách làm này giúp hạn chế thương vong và khiến quân địch bất ngờ.

Đêm 6-5-1954, quân ta đồng loạt tiến công nhiều cứ điểm. Tiểu đoàn 130 thuộc Trung đoàn 209 đột phá cứ điểm 507, đồng thời các lực lượng khác đánh chiếm phần còn lại của đồi A1. Những thắng lợi liên tiếp đã tạo điều kiện để quân ta tiến vào khu trung tâm, tiêu diệt hoàn toàn Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ vào ngày 7-5-1954.

Với những thành tích trong chiến đấu, Nguyễn Văn Thuần được trao tặng hai Huy chương Chiến công hạng Nhất, một Huân chương Chiến công hạng Ba và được các cấp khen thưởng 11 lần. Ngày 31-8-1955, ông được Chủ tịch nước trao Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.