NGUYỄN VĂN THUẦN – NGƯỜI CÁN BỘ XUNG KÍCH MƯU TRÍ TRÊN CHIẾN TRƯỜNG ĐIỆN BIÊN
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, có những người lính không chỉ chiến đấu bằng lòng dũng cảm, mà còn bằng trí tuệ, sự sáng tạo và ý chí vượt qua mọi gian khổ. Giữa núi rừng Tây Bắc, nơi từng con đường, từng trận địa pháo, từng mét hào đều được đánh đổi bằng mồ hôi và máu, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thuần đã để lại dấu ấn của một người cán bộ xung kích bình tĩnh, mưu trí và kiên cường.
Đồng chí Nguyễn Văn Thuần sinh năm 1916, quê ở huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh. Sau Cách mạng Tháng Tám, khi đất nước vừa giành được độc lập nhưng lại phải bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, ông xung phong vào bộ đội. Từ ngày nhập ngũ đến tháng 5 năm 1954, Nguyễn Văn Thuần chiến đấu trên chiến trường Bắc Bộ trong đội hình Tiểu đoàn 16, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312.
Từ một người chiến sĩ, ông trưởng thành dần lên cán bộ tiểu đoàn. Trên mỗi chặng đường chiến đấu, Nguyễn Văn Thuần luôn thể hiện phẩm chất bình tĩnh, mưu trí, linh hoạt. Dù ở hoàn cảnh nào, ông cũng biết tìm cách khắc phục khó khăn, động viên bộ đội hoàn thành nhiệm vụ.
Giữa tháng 12 năm 1953, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 nhận lệnh hành quân lên Tây Bắc, tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Những ngày đầu chuẩn bị chiến dịch, Trung đoàn 141 của Nguyễn Văn Thuần cùng Trung đoàn 209 tham gia nhiệm vụ kéo pháo vào trận địa. Sau 9 ngày đêm lao động khẩn trương, phần lớn các khẩu pháo đã được đưa vào vị trí. Nhưng khi toàn quân chuẩn bị nổ súng tiến công, Bộ Chỉ huy Chiến dịch ra lệnh tạm ngừng cuộc tiến công, kéo pháo ra.
Đó là một quyết định lịch sử. Ta chuyển từ phương án “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Với bộ đội, điều đó đồng nghĩa với việc phải tiếp tục bước vào những ngày gian khổ hơn, nặng nề hơn: kéo pháo ra, làm đường cho pháo cơ động, xây dựng trận địa vững chắc để chuẩn bị cho một chiến dịch lâu dài.
Sau đó, Trung đoàn 141 của Nguyễn Văn Thuần nhận nhiệm vụ làm đường cho pháo cơ động. Công việc tưởng như chỉ là mở đường, nhưng thực tế vô cùng nặng nhọc. Bộ đội phải làm đường cho xe kéo pháo trong điều kiện không có máy ủi, không được dùng thuốc nổ, dụng cụ thô sơ lại thiếu thốn. Búa tạ, choòng, xà beng không đủ; rìu, cưa cũng hiếm. Trong tay chiến sĩ phần nhiều chỉ có dao rựa và những chiếc xẻng bộ binh đã cũ.
Trước khó khăn ấy, Nguyễn Văn Thuần không lùi bước. Không có xà beng, ông động viên anh em chặt gỗ cứng làm xà beng. Không được dùng thuốc nổ phá đá, ông hướng dẫn chiến sĩ kiên nhẫn lần theo thớ đá mà đục dần. Không có cưa hạ cây, ông cùng anh em bới gốc, chặt từng rễ bằng dao rựa. Từng đoạn đường được mở ra không phải bằng máy móc hiện đại, mà bằng đôi tay, ý chí và sự sáng tạo của người lính.
Không chỉ làm đường, đơn vị của Nguyễn Văn Thuần còn đào hầm cho pháo 105mm. Đây là nhiệm vụ vô cùng nặng nhọc, đòi hỏi công sức lớn và yêu cầu kỹ thuật cao. Mỗi hầm pháo phải đào sâu vào vách núi, moi từ 200 đến 300m³ đất đá. Gỗ chống hầm phải có đường kính lớn; nắp hầm phải dày trên 3m, gồm nhiều lớp đất, gỗ, trúc đan xen để chịu được bom đạn địch. Dưới sự chỉ huy, động viên của Nguyễn Văn Thuần, Tiểu đoàn 16 đã hoàn thành tốt những công việc khó khăn ấy, bảo đảm trận địa pháo vừa an toàn, vừa sẵn sàng chiến đấu.
Khi công sự trận địa được xây dựng, nhiệm vụ chuẩn bị đánh cứ điểm Him Lam cũng khẩn trương được triển khai. Đại đoàn 312 quyết định sử dụng Trung đoàn 141 và Trung đoàn 209 tiến công trên hướng chủ yếu. 17 giờ 05 phút ngày 13/3/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn. Mục tiêu đầu tiên là cứ điểm Him Lam.
Trận Him Lam diễn ra vô cùng quyết liệt. Địch chống trả dữ dội, hỏa lực bắn ra điên cuồng, nhưng bộ đội ta vẫn kiên cường tiến công. Đến 23 giờ 30 phút, Đại đoàn 312 hoàn toàn làm chủ căn cứ Him Lam, mở đầu thắng lợi cho toàn chiến dịch.
Sau trận Him Lam, vòng vây của quân ta ngày càng siết chặt. Các đơn vị Trung đoàn 141 tiếp tục đào hào, khép dần thế trận bao vây tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Trong quá trình ấy, Phó Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Thuần tiếp tục phát huy trí sáng tạo, có sáng kiến đào ngầm dưới lòng đất, tạo yếu tố bất ngờ trước địch, góp phần đưa bộ đội áp sát mục tiêu trong điều kiện chiến trường ác liệt.
Từ kéo pháo, làm đường, đào hầm, mở hào đến tổ chức chiến đấu, ở đâu Nguyễn Văn Thuần cũng thể hiện bản lĩnh của một người cán bộ tận tụy, mưu trí và quyết đoán. Ông không chỉ chỉ huy bằng mệnh lệnh, mà còn bằng hành động cụ thể, bằng sự sâu sát với chiến sĩ, bằng tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu gian khổ cùng đơn vị.
Đêm 06/5/1954, khi chiến dịch bước vào thời khắc quyết định, các đơn vị ta đồng loạt tiến công những cứ điểm cuối cùng. Sau 56 ngày đêm chiến đấu vô cùng anh dũng, quân và dân ta đã tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp xâm lược.
Trong chiến thắng ấy có công sức của biết bao người lính, trong đó có Nguyễn Văn Thuần – người cán bộ đã góp phần mở đường, xây trận địa, tổ chức chiến đấu và cùng đồng đội vượt qua những thử thách khắc nghiệt nhất của chiến trường Điện Biên.
Với những chiến công xuất sắc, đồng chí Nguyễn Văn Thuần được tặng thưởng 2 Huy chương Chiến công hạng Nhất, 1 Huân chương Chiến công hạng Ba, 11 lần được Tiểu đoàn, Trung đoàn, Đại đoàn khen thưởng. Ngày 31/8/1955, ông được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Câu chuyện về Nguyễn Văn Thuần là câu chuyện về một người lính trưởng thành từ thực tiễn chiến đấu, biết biến khó khăn thành sáng kiến, biến gian khổ thành sức mạnh. Từ những con đường kéo pháo, những hầm pháo trong vách núi, những đường hào áp sát quân thù, tên tuổi ông mãi gắn liền với tinh thần mưu trí, kiên cường và ý chí quyết thắng của Bộ đội Cụ Hồ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
