NGUYỄN VĂN THUẦN – NGƯỜI CHIẾN SĨ THÉP TỪ ĐẤT QUẢNG YÊN
Vùng đất Quảng Yên – nơi sông nước giao hòa, nơi bao lớp người dân lam lũ đã đứng lên bảo vệ quê hương – từng sản sinh ra những con người bình dị mà kiên cường. Trong số đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thuần là một biểu tượng sáng ngời của ý chí quật cường, của một người nông dân nghèo đã đi trọn con đường từ kiếp ở đợ đến người chỉ huy quả cảm của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Nguyễn Văn Thuần sinh năm 1916 tại xóm Cổng Bấc, làng Quỳnh Lâu, xã Cộng Hòa, huyện Yên Hưng (nay là phường Cộng Hòa, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh). Tuổi thơ của ông gắn liền với những ngày cơ cực, lam lũ trên đồng ruộng và trong nhà địa chủ. Kiếp đi ở, bị bóc lột, áp bức đã in hằn trong tâm trí cậu bé Thuần những nỗi uất nghẹn không lời. Nhưng cũng chính từ đó, trong ông sớm hình thành tinh thần phản kháng và khát vọng được sống trong một xã hội công bằng, nơi con người không còn bị chà đạp bởi cường quyền.
Năm 1944, khi đất nước còn chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp, Nguyễn Văn Thuần bị bắt đi lính. Đến tháng 3 năm 1945, phát xít Nhật đảo chính Pháp, ông lại rơi vào cảnh tù đày, bị đánh đập, tra tấn dã man. Những trận đòn roi không khuất phục được ý chí của người thanh niên quê Quảng Yên, trái lại càng tôi luyện trong ông tinh thần gan góc, căm thù giặc sâu sắc. Bằng ý chí và lòng quả cảm, ông trốn thoát khỏi nhà tù, vượt qua hiểm nguy để trở về quê hương.
Vừa đặt chân về làng, Nguyễn Văn Thuần lập tức tìm đến Việt Minh, tự nguyện đứng vào hàng ngũ cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông xung phong nhập ngũ, được biên chế vào Tiểu đoàn 16, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 – một trong những đơn vị chủ lực, tinh nhuệ của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong môi trường quân đội cách mạng, người nông dân nghèo năm nào nhanh chóng trưởng thành. Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam và từng bước vươn lên từ một người lính bình thường, rồi tiểu đội trưởng, đại đội trưởng, giữ cương vị Trung đoàn phó.
Suốt 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Văn Thuần trực tiếp tham gia hơn 30 trận đánh lớn nhỏ. Ở bất kỳ chiến trường nào, ông cũng luôn là người có mặt ở tuyến đầu, nơi ác liệt nhất. Đồng đội nhớ về ông như một chỉ huy mưu trí, táo bạo, quyết đoán và giàu tinh thần trách nhiệm. Dưới sự chỉ huy của ông, đơn vị đã tiêu diệt gần 1.000 tên địch, bắt sống hàng trăm tên, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh. Riêng bản thân ông trực tiếp tiêu diệt gần 200 tên địch – một con số nói lên lòng dũng cảm và tinh thần xả thân vì Tổ quốc.
Từ trận phá sập cầu Lai Vu năm 1946, đến các chiến dịch Phủ Thông (1948), Phố Ràng (1949), Chiến dịch Biên giới (1950), Trung du, Hòa Bình…, ở đâu có trận đánh hiểm hóc, ở đó có bóng dáng Nguyễn Văn Thuần dẫn đầu đội hình xung phong. Ông luôn là người đi trước, mở đường cho đồng đội, sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để giành lấy thắng lợi.
Đặc biệt, trong Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, với cương vị Tiểu đoàn phó phụ trách đại đội chủ công, Nguyễn Văn Thuần cùng đơn vị đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần bắt sống trọn vẹn một đại đội địch. Trong điều kiện vô cùng gian khổ, thiếu thốn, ông đã cùng đồng đội sáng tạo nhiều cách đánh hiệu quả: dùng cuốc, xẻng, choòng thay cho máy móc để mở đường kéo pháo; đào hào ngầm, đánh sập công sự địch; bảo đảm cho bộ đội vây lấn, tiến công liên tục ngày đêm. Mồ hôi, máu và ý chí của những người lính như ông đã góp phần làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.
Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, Nguyễn Văn Thuần được Đảng, Nhà nước và Quân đội trao tặng nhiều huân, huy chương cao quý; 11 lần được đơn vị khen thưởng và vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng Huy hiệu Bác Hồ. Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – phần thưởng cao quý ghi nhận trọn vẹn một chặng đường chiến đấu kiên cường, bất khuất.
Năm 1979, Anh hùng Nguyễn Văn Thuần qua đời tại Hà Nội. Trong ký ức của gia đình, đồng đội và nhân dân, ông không chỉ là một người chỉ huy dũng cảm mà còn là con người nhân hậu, sống giản dị, nghĩa tình, luôn quan tâm đến đồng chí, đồng đội và nhân dân. Cuộc đời ông là minh chứng sống động cho chân lý: cách mạng đã làm thay đổi số phận con người, biến những người dân nghèo bị áp bức trở thành những anh hùng của dân tộc.
Ngày nay, tên của ông được đặt cho Trường Tiểu học Nguyễn Văn Thuần tại phường Cộng Hòa – quê hương ông. Mỗi thế hệ học sinh lớn lên dưới mái trường mang tên người anh hùng ấy đều được nhắc nhở rằng: từ mảnh đất Quảng Yên giàu truyền thống cách mạng, đã có một người nông dân nghèo đứng lên, hiến trọn đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
