Nguyễn Văn Thuộc

Nguyễn Văn Thuộc – Người hùng dũng cảm thiếu nhi 

Quảng Ninh có một pho tượng toàn thân, đắp bằng xi măng, hình dáng một thiếu nhi, trước đây đặt ở khuôn viên trụ sở UBND phường Hà Lầm, nay đặt ở sân trường học, cùng ở thành phố Hạ Long. Từ khi bức tượng chuyển về trường học, thì trường này cải tên từ trường cấp II Hà Lầm thành trường THCS Nguyễn Văn Thuộc. Lãnh đạo địa phương bảo, đây là một em thiếu nhi dũng cảm tên là Nguyễn Văn Thuộc, em đã cùng bộ đội chiến đấu chống quân Pháp, trong trận đánh đồn Hà Lầm em đã anh dũng hy sinh. 

Nhưng lạ kỳ, từ khi công trình di tích xây dựng ở sân trường, thầy trò nhà trường thường bắt gặp một người đàn ông trung tuổi đến thắp hương, não nề, ai nghe ông than cũng rơi nước mắt. Ông ấy tên là Phạm Viết Tiến, bảo mình là bạn của người được tạc tượng này. Họ là đôi bạn nhà nông, năm 1944 cùng rời đồng ruộng Thái Bình ra mỏ làm than, cùng sớm giác ngộ cách mạng, theo Đảng đấu tranh với chủ mỏ, đòi quyền lợi chính đáng cho người lao động. Ngày 23/12/1946, hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chủ Tịch, ông Phạm Viết Tiến và ông Nguyễn Văn Thuộc cùng một số thợ trẻ trong lực lượng tự vệ mỏ làm nhiệm vụ giao liên, hậu thuẫn cho đơn vị Vệ quốc quân từ căn cứ kháng chiến ở vùng rừng Sơn Dương, Hoành Bồ vượt sông Bang ra tấn công quân Pháp ở khu vực mỏ than Hà Lầm. Nguyễn Văn Thuộc trong đội hình đánh vào dinh chủ mỏ Cát-chi-ê, nơi binh sĩ Pháp đang đồn trú, còn ông Phạm Viết Tiến trong mũi đánh vào trại lính Khố Xanh ở chợ Hà Lầm. Đêm này 24/12/1946, quân ta bí mật ém sát các mục tiêu chờ giờ nổ súng. Đến rạng sáng 25/12/1946, các đơn vị đồng loạt khai hỏa, kẻ địch bị đánh bất ngờ không kịp trở tay, quân ta thắng lợi hoàn toàn. Riêng mũi tấn công vào nơi binh sĩ Pháp đồn trú ở dinh chủ mỏ Các-chi-ê, địch đông quân lại nhiều súng đạn, chúng chống trả quyết liệt, bên ta có thương vong, Nguyễn Văn Thuộc đã hy sinh anh dũng. Khi đơn vị rút quân trong đêm tối và rừng rậm không tìm được anh. 

Nguyễn Văn Thuộc là một trong số 100 liệt sĩ của làng Lưu Xá, được tôn nhang ở  miếu Lưu Gia (di tích Quốc gia). Xã Canh Tân có 6 thôn, trước đây 3 thôn mang tên 3 liệt sĩ tiêu biểu thời chống Pháp là: Nguyễn Thuộc, Trần Khang, Trần Bích; nay đã đổi tên là: Lưu Xá Đông, Lưu Xá Nam, Lưu Xá Bắc.

Ở quê, Nguyễn Văn Thuộc nay không còn anh em ruột thịt, có một người anh họ là Nguyễn Hữu Mỹ ngày giỗ tết thắp hương gọi tên anh, hồn thiêng chả biết lối về hay chăng, khi tên người, tên làng, tên xã đã thay đổi. Ở đất mỏ thì anh như “hồn trương ba, da hàng thịt”. 

10 năm trước, CCB trung tá Nguyễn Hữu Vị cùng anh em thân thiết liệt sĩ Nguyễn Văn Thuộc có dày công gõ cửa cơ quan chức năng ở tỉnh Quảng Ninh, đề nghị trả lại danh phận cho anh, tôn vinh anh đúng với vị trí là người thợ mỏ hy sinh trong kháng chiến, nhưng vẫn chưa được.