NGUYỄN VĂN THƯƠNG – “NGƯỜI ANH HÙNG THÉP” VÀ NHỮNG LẦN ĐỐI MẶT TỬ THẦN

Trong những năm tháng chiến tranh, có những người lính chiến đấu giữa mưa bom, bão đạn, cũng có những người âm thầm hoạt động ngay trong lòng địch, mang trên mình những nhiệm vụ đặc biệt mà chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng cả tính mạng. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Thiếu tá tình báo Nguyễn Văn Thương, hay còn được đồng đội thân mật gọi là chú Hai Thương, là một người như thế. Câu chuyện về ông được biết đến bởi sự tàn khốc của những đòn tra tấn mà kẻ thù đã sử dụng, nhưng phía sau đó còn là một câu chuyện lớn hơn về lòng trung thành, niềm tin và ý chí bất khuất của một người chiến sĩ cách mạng.

Nguyễn Văn Thương sinh ra tại Lộc Hưng, Trảng Bàng, Tây Ninh trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Cha và mẹ ông đều là liệt sĩ. Lớn lên trong sự chở che của đồng đội và những người từng chiến đấu cùng cha mẹ, Nguyễn Văn Thương sớm nuôi dưỡng trong mình ý chí tiếp bước con đường mà thế hệ trước đã lựa chọn. Năm 1959, khi cha ông là một chiến sĩ quân báo bị bắt và bị xử theo Luật 10/59, Nguyễn Văn Thương cũng lên đường nhập ngũ. Năm 1961, ông được chuyển về đơn vị trinh sát, làm nhiệm vụ bảo vệ đồng chí Võ Văn Kiệt, khi đó là Bí thư Thành ủy T4 Sài Gòn - Gia Định. Sau đó, ông được giới thiệu sang ngành tình báo và trực tiếp được Đại tá Nguyễn Nho Quý, Trưởng Ban Tình báo khu Sài Gòn - Chợ Lớn, huấn luyện.

Từ những ngày đầu xây dựng Phòng Tình báo Miền, Nguyễn Văn Thương được cấp trên tin tưởng giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Năm 1967, ông trở thành mũi trưởng giao liên của Cụm tình báo A36, đảm nhiệm việc chuyển những thông tin quan trọng từ các điệp viên đã “luồn sâu, leo cao” trong hàng ngũ địch về Trung ương Cục miền Nam. Gần mười năm hoạt động, ông lăn lộn qua nhiều địa bàn từ Suối Sâu, Trảng Bàng đến Phú Hòa Đông, Bình Mỹ, Củ Chi, Nam Bến Cát và dọc Quốc lộ 13, đưa tài liệu từ nội đô về căn cứ. Công việc của ông không có tiếng súng vang lên mỗi ngày, nhưng mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với hiểm nguy. Một tài liệu lọt vào tay địch có thể khiến cả một mạng lưới tình báo bị phá vỡ, hàng loạt cán bộ, chiến sĩ phải hy sinh.

Ngày 10/2/1969, Nguyễn Văn Thương bị bắt. Khi ấy, ông đang nắm giữ những tài liệu đặc biệt quan trọng liên quan đến các mạng lưới tình báo của cách mạng. Kẻ địch hiểu rằng nếu có thể buộc ông khai báo, chúng có thể lần ra nhiều cơ sở và cán bộ tình báo hoạt động sâu trong lòng địch. Chính vì vậy, chúng tìm mọi cách để khuất phục người tù binh đặc biệt này. Trước khi dùng đến những cực hình tàn bạo, chúng tìm cách mua chuộc ông bằng cuộc sống giàu sang, một tấm séc trị giá 100.000 USD, một bộ quân phục trung tá, tấm vé máy bay đến bất kỳ quốc gia đồng minh nào của Mỹ và một cuộc sống được cung phụng. Những “viên đạn bọc đường” ấy kéo dài trong khoảng 100 ngày. Nhưng Nguyễn Văn Thương vẫn không khuất phục. Trong những thời khắc đấu tranh dữ dội giữa sự sống và lòng trung thành, ông nghĩ đến người vợ, đứa con thơ và những đồng đội đã hy sinh. Chính những hình ảnh ấy giúp ông giữ vững niềm tin.

Mua chuộc không thành, kẻ thù chuyển sang tra tấn. Chúng lần lượt bẻ gãy mười ngón chân, đập nát hai bàn chân của người chiến sĩ tình báo. Nhưng những đòn tra tấn khủng khiếp nhất vẫn còn ở phía trước. Trong khoảng ba tháng, chúng đã sáu lần cưa chân ông. Mỗi lần cưa một đoạn, sau đó chữa trị cho vết thương gần lành rồi lại tiếp tục cưa. Nỗi đau thể xác mà Nguyễn Văn Thương phải chịu đựng gần như vượt quá sức chịu đựng của một con người bình thường. Một trong những đôi chân từng lặn lội qua biết bao cung đường để mang tin tức về cho cách mạng cuối cùng bị cưa cụt, một chân cụt lên tới bẹn. Thế nhưng điều kẻ thù không thể cưa đứt chính là ý chí của ông.

Nguyễn Văn Thương từng nói về những ngày tháng ấy bằng một câu rất giản dị nhưng trở thành biểu tượng cho ý chí của ông: “Nếu mình không có niềm tin là mất tất cả. Có niềm tin mình sẽ thắng!” Và ông đã thắng. Sau bảy tháng dùng mọi thủ đoạn để khai thác, câu trả lời mà kẻ thù nhận được vẫn chỉ là cái tên giả “Nguyễn Trường Hân”, cùng lời khai rằng ông chỉ là một thanh niên trốn lính. Chúng không thể biết rằng cái tên ấy được ông nghĩ đến từ hình ảnh những đoàn quân đang vượt Trường Sơn trong khí thế hân hoan hướng về ngày giải phóng miền Nam. Nguyễn Văn Thương đã giữ được bí mật, bảo vệ đồng đội và bảo vệ những mạng lưới tình báo quan trọng của cách mạng.

Kẻ thù từng gọi ông bằng những cái tên như “sinh vật bằng thép”, “thỏi sắt hình người”, nhưng với đồng đội và nhân dân Việt Nam, Nguyễn Văn Thương không phải một con người bằng thép theo nghĩa không biết đau đớn. Ông vẫn là một con người biết đau, biết nhớ gia đình, biết sợ hãi trước những cực hình mà bất cứ ai cũng khó có thể tưởng tượng. Chính vì vậy, sự kiên cường của ông càng trở nên đáng khâm phục. Ông đã vượt qua nỗi đau bằng niềm tin, vượt qua những cám dỗ bằng lòng trung thành và vượt qua những tháng ngày địa ngục bằng ý chí không chịu khuất phục.

Ở tuổi 81, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Thiếu tá tình báo Nguyễn Văn Thương đã trở về với đất mẹ. Cuộc đời ông khép lại, nhưng câu chuyện về người chiến sĩ tình báo bị CIA cưa chân sáu lần vẫn còn được nhắc lại như một biểu tượng của những chiến công thầm lặng trong thời kỳ chiến tranh. Đó không chỉ là câu chuyện về sức chịu đựng phi thường của một con người mà còn là câu chuyện về trách nhiệm bảo vệ đồng đội, bảo vệ bí mật của tổ chức và giữ trọn niềm tin với con đường mình đã lựa chọn. Chiến tranh đã lùi xa, những người từng sống trong thời đại ấy cũng ngày một ít đi, nhưng câu chuyện của Nguyễn Văn Thương vẫn cần được kể lại để thế hệ hôm nay hiểu rằng phía sau ngày hòa bình là biết bao con người đã âm thầm chịu đựng, hy sinh và giữ vững niềm tin. Có những người trở về với huân chương trên ngực, có những người trở về với thương tật suốt đời, và cũng có những người đã nằm lại nơi chiến trường. Nguyễn Văn Thương trở về từ địa ngục của những cuộc tra tấn với một cơ thể không còn nguyên vẹn, nhưng ông đã giữ được thứ quý giá nhất của một người chiến sĩ: lòng trung thành và ý chí không khuất phục. Bởi vậy, ông mãi là một trong những biểu tượng đẹp của thế hệ “thời hoa lửa” – những con người đã dùng chính cuộc đời mình để giữ lấy độc lập, tự do cho Tổ quốc.