Nguyễn Văn Thương – Sáu lần bị cưa chân, một đời không khuất phục

Có những câu chuyện về chiến tranh không cần đến những trận đánh lớn hay những chiến công vang dội giữa chiến trường. Chỉ cần một con người đứng trước sự tra tấn của kẻ thù mà vẫn giữ im lặng, vẫn bảo vệ đồng đội và cơ sở cách mạng, thế cũng đủ để người đời nhớ mãi. Thiếu tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thương là một con người như thế. Câu chuyện về ông là câu chuyện của một người chiến sĩ tình báo đã đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh, bị địch tra tấn đến sáu lần cưa chân nhưng không bao giờ khuất phục.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng, Nguyễn Văn Thương sớm chứng kiến sự hy sinh của những người thân yêu. Cha ông từng là một chiến sĩ quân báo và hy sinh trong nhà tù của địch năm 1959. Mẹ ông cũng là một nữ đảng viên, từng hoạt động giao liên trong Hội Phụ nữ cứu quốc, bị bắt, tra tấn và đày ra Côn Đảo rồi hy sinh năm 1947. Tuổi thơ của ông vì thế gắn với những mất mát mà chiến tranh để lại. Nhưng chính những mất mát ấy đã hun đúc trong ông một ý chí mạnh mẽ.

Năm 20 tuổi, Nguyễn Văn Thương tình nguyện nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, năm 1961, ông được chuyển về đơn vị trinh sát và làm nhiệm vụ bảo vệ đồng chí Võ Văn Kiệt, khi đó là Bí thư Thành ủy T4 Sài Gòn - Gia Định. Sau đó, ông được giới thiệu sang hoạt động trong ngành tình báo và được Đại tá Nguyễn Nho Quý, biệt danh Mười Nho, trực tiếp huấn luyện.

Công việc của một chiến sĩ tình báo không có tiếng súng vang lên mỗi ngày. Họ phải sống giữa lòng địch, giữ bí mật, quan sát, thu thập thông tin và đưa những tài liệu quan trọng từ căn cứ về trung tâm. Một sai lầm nhỏ có thể khiến cả mạng lưới bị lộ, bản thân người chiến sĩ cũng có thể phải trả giá bằng mạng sống.

Nguyễn Văn Thương nhiều lần hoàn thành nhiệm vụ. Nhưng rồi trong một lần vận chuyển tài liệu bí mật quan trọng, ông bị quân địch phát hiện và bắt giữ.

Kẻ thù tìm đủ mọi cách để buộc ông khai ra cơ sở cách mạng. Chúng dùng tiền bạc, phụ nữ và những lời dụ dỗ để mua chuộc. Nhưng tất cả đều thất bại. Không thể khuất phục người chiến sĩ bằng vật chất, chúng chuyển sang tra tấn.

Những gì diễn ra sau đó là một trong những chương đau đớn nhất trong cuộc đời Nguyễn Văn Thương. Địch lần lượt đánh đập, bẻ gãy từng ngón chân, đập nát bàn chân rồi cưa từng đoạn chân của ông. Không phải một lần, mà tới sáu lần. Chúng hy vọng nỗi đau thể xác sẽ khiến người chiến sĩ phải khai báo. Nhưng chúng đã nhầm.

Cơ thể có thể bị hủy hoại, nhưng ý chí thì không.

Mỗi lần đối mặt với những dụng cụ tra tấn, Nguyễn Văn Thương vẫn giữ kín những bí mật mà mình được giao bảo vệ. Địch không lấy được từ ông thông tin về đồng đội, về cơ sở cách mạng hay những đường dây tình báo. Cuối cùng, khi không thể khai thác được gì, chúng đưa ông đi giam giữ tại Côn Đảo.

Nơi địa ngục trần gian ấy tiếp tục những tháng ngày tù đày. Nhưng Nguyễn Văn Thương đã sống sót. Đến năm 1973, sau nhiều năm bị giam cầm, ông được trả tự do và trở về đoàn tụ với gia đình.

Ngày trở về, ông không còn nguyên vẹn như ngày ra đi. Đôi chân đã bị kẻ thù cưa cụt, cơ thể mang những thương tích không thể xóa nhòa. Nhưng điều quan trọng nhất là ông vẫn trở về với sự trong sạch của một người chiến sĩ đã giữ trọn lời thề với Tổ quốc.

Những năm tháng sau này, sức khỏe của ông dần suy giảm. Việc đi lại trở nên khó khăn, ông phải dùng hai chiếc ghế gỗ để di chuyển trong nhà. Tai nghe không còn rõ, trí nhớ cũng giảm sút. Những di chứng của chiến tranh vẫn theo ông trong cuộc sống đời thường.

Thế nhưng, người chiến sĩ năm nào vẫn không chọn cách sống trong oán hận. Những ngày khỏe, ông cùng vợ và con cháu đi dạo gần nhà. Gặp người lớn hay trẻ nhỏ đi qua, ông vẫn đưa tay chào. Ông cũng nhiều lần được mời đến các địa phương để kể lại câu chuyện chiến đấu của mình cho thế hệ trẻ.

Có lẽ đó chính là điều khiến câu chuyện về Nguyễn Văn Thương trở nên đặc biệt. Chiến tranh đã lấy đi đôi chân của ông, nhưng không lấy được lòng trung thành. Kẻ thù có thể làm cơ thể ông đau đớn, nhưng không thể buộc ông phản bội đồng đội.

Nhìn lại cuộc đời người thiếu tá tình báo ấy, người ta càng hiểu rằng chiến thắng của một cuộc chiến không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh lớn. Nó còn được tạo nên từ sự im lặng của những người bị bắt, từ những bí mật họ quyết giữ đến cùng, từ những con người chấp nhận chịu đau đớn để đồng đội và cơ sở cách mạng được an toàn.

Sáu lần lưỡi cưa đi qua đôi chân, sáu lần thân thể phải chịu đựng tận cùng của đau đớn. Nhưng trước kẻ thù, Nguyễn Văn Thương vẫn không cúi đầu.

Để rồi nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, ông vẫn sống giữa đời thường như một nhân chứng của một thời hoa lửa. Một người đàn ông không còn đôi chân lành lặn, nhưng trong ông vẫn có một thứ mà kẻ thù không bao giờ cưa đứt được: lòng trung thành với Tổ quốc và khí phách của người chiến sĩ cách mạng.