Nguyễn Văn Trân

Ông Nguyễn Đoan Hùng, con trai đồng chí Nguyễn Văn Trân (1917-2018), Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ kể, cha ông, sinh ra ở Bắc Ninh, cũng lên Hà Nội học nghề in từ năm 14 tuổi. “Năm 1936, cha tôi bắt đầu hoạt động cách mạng. Đến năm 1940, ông bị bắt, tù ở Sơn La, tháng 8/1943, đồng chí Tô Hiệu tổ chức vượt ngục, cuộc vượt ngục diễn ra rất thành công. Bố tôi nhớ mãi trong quá trình vượt ngục có ông Lò Văn Giáng, người dân tộc Thái, được giác ngộ và dẫn đoàn vượt ngục, sau này khi trở về bị địch bắn chết. Trước khi mất, bố tôi vẫn căn dặn chúng tôi thăm hỏi động viên, giúp đỡ con cháu trong gia đình ông”, ông Hùng cho biết.

Nhớ lại ngày 19/8/1945, khi Trung ương họp ở Tân Trào, đoàn đại biểu Bắc Bộ do đồng chí Nguyễn Văn Trân dẫn đầu được lệnh trở về gấp. Trên đường, gặp cảnh vỡ đê ở Vĩnh Yên, đoàn không thể về kịp. Khi tới Chèm, họ thấy cờ đỏ sao vàng rợp trời, dân quân tập trung khắp bến sông. “Tới bờ bên kia, nhóm cha tôi bị nghi ngờ và tạm giữ. Phải xin mãi mới được gặp lãnh đạo, rồi may mắn được gặp đồng chí Hoàng Tùng, sau đó mới triển khai tiếp công việc”, ông Hùng kể: “Cuộc đời của bố tôi luôn luôn có 2 nguyên tắc. Một là giữ chữ tín, hai là luôn luôn phải phấn đấu, người ta làm được thì mình cũng phải làm được, nếu mình chưa làm thì tiếp tục học tập. Đó luôn là kim chỉ nam cho chúng tôi hay các con cháu của cụ”.

Nhà sử học Dương Trung Quốc, Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, chia sẻ: “Lịch sử là sự nối dài ký ức. Bên cạnh các nhà nghiên cứu, nhân chứng lịch sử đóng vai trò vô cùng quan trọng. Khi bác (Đại tướng) Nguyễn Quyết mất, anh em Viện Sử học nói với nhau rằng từ giờ, lịch sử thật sự đã… đi vào lịch sử, vì không còn nhân chứng nữa. Những gia đình còn giữ được câu chuyện, bức ảnh, kỷ vật, đó là báu vật không chỉ của riêng họ, mà của cả dân tộc”.