Nguyễn Văn Trân và lá cờ Tổ quốc giữa bãi đá ngầm Len Đao

Trong những trang sử về cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền biển, đảo năm 1988, hình ảnh những người lính Hải quân nhân dân Việt Nam bám trụ giữa biển khơi luôn gợi lên niềm xúc động sâu sắc. Không có công sự kiên cố, không có điều kiện chiến đấu thuận lợi, họ vẫn mang theo lá cờ Tổ quốc, dựng lên giữa những bãi đá ngầm để khẳng định chủ quyền của đất nước.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trân là một trong những người lính đã ngã xuống trong hoàn cảnh ấy. Là chiến sĩ công binh thuộc Trung đoàn 83 Công binh Hải quân, ông tham gia chiến dịch CQ-88 và hy sinh ngày 14/3/1988 trong cuộc chiến đấu bảo vệ khu vực Len Đao thuộc quần đảo Trường Sa.

Người lính công binh từ Hà Tĩnh

Nguyễn Văn Trân sinh năm 1967, quê tại xã Thạch Kim, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Ông trưởng thành từ một vùng quê miền Trung giàu truyền thống cách mạng, nơi những người con từ nhiều thế hệ đã lên đường thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Khi đất nước bước vào thời kỳ xây dựng và bảo vệ chủ quyền biển đảo, Nguyễn Văn Trân lên đường nhập ngũ và trở thành chiến sĩ công binh thuộc Trung đoàn 83 Công binh Hải quân.

Đây là lực lượng có nhiệm vụ xây dựng các công trình chiến đấu, công sự và cơ sở phòng thủ trên những đảo, bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa.

Công việc của những người lính công binh trên biển không chỉ đơn giản là xây dựng. Trong điều kiện chiến sự căng thẳng, mỗi công trình được dựng lên trên đảo, mỗi lá cờ được cắm xuống bãi đá đều mang ý nghĩa đặc biệt: khẳng định sự hiện diện và chủ quyền của Việt Nam trên biển đảo Tổ quốc.

Tiến vào Len Đao trong chiến dịch CQ-88

Tháng 3/1988, tình hình tại khu vực Trường Sa diễn biến hết sức căng thẳng.

Thực hiện Chiến dịch CQ-88, Nguyễn Văn Trân cùng đồng đội được điều động trên tàu HQ-605 tiến về khu vực bãi đá ngầm Len Đao.

Len Đao nằm trong cụm khu vực Gạc Ma - Cô Lin - Len Đao, có vị trí quan trọng trong thế bố trí bảo vệ Trường Sa. Theo các tư liệu về CQ-88, Hải quân Việt Nam đã điều tàu HQ-605 từ Đá Đông đến Len Đao để chốt giữ và tổ chức lực lượng xây dựng công trình trên đảo.

Nhiệm vụ của những người lính công binh là nhanh chóng đưa lực lượng lên bãi đá, dựng cờ chủ quyền và triển khai nhà bạt, công trình chốt giữ.

Trong điều kiện giữa biển khơi, việc đưa người và vật liệu lên một bãi đá ngầm vốn đã rất khó khăn. Nhưng nguy hiểm lớn hơn đang chờ họ phía trước.

Lá cờ Tổ quốc trên bãi đá ngầm

Rạng sáng 14/3/1988, lực lượng trên tàu HQ-605 triển khai nhiệm vụ tại Len Đao.

Theo tư liệu của Câu chuyện thời hoa lửa, Nguyễn Văn Trân cùng các đồng đội được giao nhiệm vụ bám trụ trên bãi đá ngầm, bảo vệ cột cờ Tổ quốc.

Các tư liệu khác cũng xác nhận rằng sáng 14/3, lực lượng Việt Nam đã đưa xuồng lên Len Đao và cắm hai lá cờ Tổ quốc trên bãi đá.

Đó không chỉ là một nhiệm vụ quân sự.

Giữa một bãi đá chìm giữa biển Đông, lá cờ đỏ sao vàng là dấu hiệu khẳng định rằng nơi đây có sự hiện diện của người Việt Nam, rằng những người lính đang có mặt ở đó để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền.

Và Nguyễn Văn Trân là một trong những người đã lựa chọn ở lại phía trước, nơi nguy hiểm nhất, để bảo vệ lá cờ ấy.

Khi những loạt pháo xé nát mặt biển

Khoảng hơn 8 giờ sáng ngày 14/3, tình hình nhanh chóng trở nên đặc biệt nguy hiểm.

Các tàu chiến Trung Quốc tiến đến khu vực Len Đao và sử dụng pháo hạm bắn vào HQ-605. Tàu bị trúng đạn, bốc cháy dữ dội.

Những người lính trên tàu phải đối mặt với hỏa lực vượt trội của đối phương.

Tư liệu về trận đánh cho biết tàu HQ-605 bị bắn cháy và chìm; cán bộ, chiến sĩ trên tàu phải rời tàu, bơi về phía Len Đao rồi tìm cách cứu thương binh và đưa lực lượng về đảo Sinh Tồn.

Trong khi đó, những người đang bám trụ trên bãi đá phải đối diện trực tiếp với bom đạn.

Giữa khói lửa và tiếng pháo, Nguyễn Văn Trân cùng đồng đội vẫn kiên quyết giữ vị trí.

Bám trụ đến cùng

Theo tư liệu về Nguyễn Văn Trân, dù đối phương liên tục sử dụng hỏa lực mạnh, ông vẫn cùng đồng đội bám trụ trận địa, bảo vệ cột cờ Tổ quốc.

Đó là một cuộc đối đầu không cân sức.

Một bên là những người lính công binh, chủ yếu mang theo phương tiện phục vụ xây dựng và vũ khí bộ binh; bên kia là các tàu chiến được trang bị pháo hạm.

Nhưng trước sức ép ấy, những người lính Việt Nam vẫn không rời bỏ vị trí.

Nguyễn Văn Trân đã anh dũng hy sinh trên bãi đá ngầm Len Đao, khi tuổi đời mới khoảng 21. Máu của người chiến sĩ trẻ hòa vào biển cả, nhưng lá cờ Tổ quốc mà ông cùng đồng đội bảo vệ vẫn được giữ vững.

Nguồn tư liệu về ông ghi nhận sự hy sinh ấy đã góp phần bảo vệ bãi đá Len Đao cho Tổ quốc.

Trận chiến không thể quên ngày 14/3/1988

Sự hy sinh của Nguyễn Văn Trân diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến đấu ác liệt tại cụm Gạc Ma - Cô Lin - Len Đao.

Ngày 14/3/1988, tàu HQ-604 tại Gạc Ma bị tấn công và chìm. Tại Cô Lin, tàu HQ-505 bị bắn cháy nhưng đã lao lên bãi, giữ được vị trí và trở thành biểu tượng về hành động bảo vệ chủ quyền. Còn tại Len Đao, HQ-605 bị bắn chìm.

Sau trận đánh, 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam hy sinh trong sự kiện ngày 14/3/1988. Hai đảo đá Cô Lin và Len Đao vẫn được Việt Nam giữ vững.

Trong số những người ngã xuống có những chiến sĩ tuổi đời còn rất trẻ.

Họ ra đi khi đất nước đang trong thời kỳ hòa bình, nhưng vẫn phải đối mặt với một cuộc chiến khốc liệt để bảo vệ chủ quyền.

Nguyễn Văn Trân là một trong những người lính trẻ ấy.

Người Anh hùng nằm lại giữa biển khơi

Ngày 17/12/1989, Nguyễn Văn Trân được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu ấy là sự ghi nhận đối với sự hy sinh và tinh thần chiến đấu của người chiến sĩ công binh Hải quân.

Nhưng phía sau một danh hiệu Anh hùng vẫn là câu chuyện của một con người.

Một người thanh niên quê Hà Tĩnh.

Một người lính mới ngoài hai mươi tuổi.

Một chiến sĩ công binh rời đất liền để đến với những bãi đá giữa biển khơi.

Và rồi ông không trở về.

Lá cờ vẫn tung bay

Có lẽ điều khiến câu chuyện về Nguyễn Văn Trân trở nên đặc biệt chính là hình ảnh lá cờ Tổ quốc trên bãi đá ngầm.

Những người lính có thể hy sinh.

Con tàu có thể bị trúng đạn và chìm xuống biển.

Nhưng lá cờ được dựng lên giữa biển khơi mang một ý nghĩa vượt lên trên một trận đánh. Nó là biểu tượng của sự hiện diện, của ý chí bảo vệ chủ quyền và của quyết tâm không từ bỏ những gì thuộc về Tổ quốc.

Các tư liệu về sự kiện 14/3/1988 cho biết sau trận chiến, Việt Nam vẫn giữ được Cô Lin và Len Đao, và những lá cờ Tổ quốc tiếp tục tung bay trên hai đảo này.

Bởi vậy, khi nhắc đến Nguyễn Văn Trân, người ta không chỉ nhớ đến một chiến sĩ đã hy sinh ở tuổi 21.

Người ta còn nhớ đến một người lính đã đứng bên lá cờ Tổ quốc giữa biển khơi trong thời khắc khốc liệt nhất.

Nguyễn Văn Trân đã nằm lại với biển.

Nhưng sự hy sinh của người chiến sĩ trẻ ấy cùng đồng đội đã góp thêm một trang bi tráng vào lịch sử bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam. Và giữa muôn trùng sóng nước, câu chuyện về những người lính năm ấy vẫn nhắc các thế hệ hôm nay rằng: mỗi tấc biển, mỗi bãi đá của Tổ quốc đều được đánh đổi bằng mồ hôi, máu và cả tuổi thanh xuân của biết bao người lính.