Nguyễn Văn Trợ
Những năm đất nước tạm thời chia cắt, nhiều sự kiện diễn ra, thể hiện tinh thần chiến đấu kiên cường, bất khuất của quân và dân ta. Trong ký ức của ông Nguyễn Văn Trợ, sinh năm 1936 ở xã Hiền Thành (Vĩnh Linh, Quảng Trị), đảng viên 55 tuổi Đảng, những cuộc chiến ấy không kém phần khốc liệt. Vào năm 1954, sau khi Hiệp định Genève được ký kết, ông Trợ được phân công ở lại làng Hiền Lương tiếp tục bám trụ, chiến đấu. Khi đó, ông là Tiểu đội trưởng dân quân của Trung đội Hiền Lương, có nhiệm vụ phối
g Trợ nhớ lại, thời điểm đó, các cuộc chiến đều khốc liệt, từ đấu tranh chính trị, về màu sơn cầu, đấu cờ Tổ quốc... Khi ấy, giữa cầu Hiền Lương có một vạch trắng ngăn đôi, phía ta muốn sơn cầu cùng một màu, chính quyền miền Nam lại sơn nửa cầu kia sang màu khác.
Cầu cứ thế thay đổi màu sắc liên tục. Cuộc đấu tranh bằng màu sắc cầu này vô cùng cam go. Hễ đối phương tạo ra 2 màu đối lập, ta lập tức sơn để cầu trở thành một màu chung, nhằm nói lên khát vọng thống nhất đất nước.
Trong giai đoạn chia cắt, để tuyên truyền, động viên nhân dân đấu tranh, thống nhất đất nước, quân ta đã xây dựng một hệ thống loa phóng thanh lớn hướng về phía bờ Nam. Mỗi ngày phát các chương trình của Đài tiếng nói Việt Nam, đài Vĩnh Linh, ca nhạc, kịch nói, dân ca… cổ động tình yêu nước và khát vọng thống nhất non sông.
Phía bờ Nam cũng dựng hệ thống loa có công suất lớn hơn, không ngừng xuyên tạc lịch sử, tung hô chính quyền miền Nam. Các loa phát cả ngày lẫn đêm, 2 bên liên tục nâng cao công suất loa để đấu âm thanh.
Theo ông Nguyễn Văn Trợ, đấu cờ (hay chọi cờ) cũng là cuộc chiến gay gắt và quyết liệt nhất diễn ra nhiều năm. Từ khi giới tuyến được phân chia, chiều cao của cột cờ không ngừng được nâng lên, để người dân bờ Nam thấy vững tin.
Tuy nhiên, khi thấy cờ của ta cao hơn, phía đối phương cũng nâng cột cờ lên. “Hễ cờ bị gãy, lực lượng của ta lập tức tìm cột thay thế, lá cờ rách thì may lại rồi treo lên”, ông Trợ nhớ lại.
Năm 1962, Chính phủ điều Tổng Công ty lắp máy Việt Nam gia công một cột cờ rồi chuyển vào dựng ở Hiền Lương, cột cờ cao 38,6m, kéo lên lá cờ rộng 134m2, nặng 15kg. Đây là cột cờ cao nhất giới tuyến.
Đến năm 1965, Mỹ tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân ra miền Bắc. Từ đây, quân và dân Bắc giới tuyến bước vào một cuộc chiến đấu mới. Năm 1967, địch tập trung nhiều tốp máy bay thay nhau ném bom trong một ngày, làm cho cầu Hiền Lương bị sập, cột cờ bị gãy.
Trong những năm bom đạn ác liệt, ông Trợ cùng đồng đội không ít lần đứng trước tình thế sinh tử. Nhưng bất chấp mọi hiểm nguy, ông và những người đồng đội của mình đã sát cánh bên nhau chiến đấu, phối hợp cùng lực lượng Công an vũ trang giới tuyến để bảo vệ cầu Hiền Lương.
