NGUYỄN VĂN TRỖI
(1940 – 1964) Người công nhân thành đồng và "Chín phút làm nên lịch sử" Nếu Võ Thị Sáu là biểu tượng của cuộc kháng chiến chống Pháp, thì Nguyễn Văn Trỗi là ngọn đuốc rực lửa trong phong trào chiến tranh du kích đô thị thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Sự hy sinh của anh đã gây chấn động dư luận thế giới và trở thành nỗi khiếp sợ của kẻ thù.
1. Người Thợ Điện Biệt Động
Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 01/02/1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Lớn lên, anh vào Sài Gòn làm thợ điện tại nhà máy điện Chợ Quán và tham gia tổ chức Biệt động thành, thuộc Đại đội quyết tử 65 cánh Tây Nam Sài Gòn.
2. Sự Kiện Cầu Công Lý
Tháng 5/1964, phái đoàn quân sự cao cấp của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu đến Sài Gòn. Lực lượng biệt động lên kế hoạch gài mìn tại cầu Công Lý (nơi phái đoàn sẽ đi qua) để tiêu diệt mục tiêu.
Nguyễn Văn Trỗi xung phong nhận nhiệm vụ. Tuy nhiên, vào đêm định mệnh ngày 09/5/1964, khi đang cùng đồng đội tiến hành gài mìn, anh không may bị địch phát hiện và bắt giữ.
Trong lao tù, dù chịu đủ mọi cực hình và dụ dỗ, anh vẫn một mực nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ đồng đội và tổ chức. Chính quyền Sài Gòn đã vội vã kết án tử hình anh hòng răn đe phong trào cách mạng.
3. Chín Phút Bất Tử
Vụ án Nguyễn Văn Trỗi đã gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ trên toàn thế giới. Đặc biệt, du kích quân Venezuela đã bắt cóc viên trung tá Mỹ Michael Smolen để đổi lấy tự do cho anh, nhưng Mỹ và chính quyền tay sai đã bội ước.
Sáng ngày 15/10/1964, tại pháp trường sau nhà lao Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra xử bắn. 9 phút cuối cùng của đời anh đã trở thành lịch sử. Anh từ chối bịt mắt và nói: "Hãy để tôi nhìn mảnh đất này thân yêu này!". Khi súng sắp nổ, anh hô to 3 lần:
"Hãy nhớ lấy lời tôi!" "Đả đảo đế quốc Mỹ!" "Hồ Chí Minh muôn năm!"
Sự hy sinh lẫm liệt của anh Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho văn học nghệ thuật và phong trào đấu tranh của thanh niên miền Nam với khẩu hiệu: "Sống như anh".
