Nguyễn Văn Trỗi

Nguyễn Văn Trỗi (1940–1964) là một chiến sĩ biệt động Sài Gòn, tiêu biểu cho tinh thần yêu nước và ý chí kiên cường của thanh niên Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Ông sinh ngày 1/2/1940 tại xã Điện Thắng (nay thuộc thị xã Điện Bàn), tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình lao động nghèo. Từ nhỏ, Nguyễn Văn Trỗi đã phải sớm tự lập, làm nhiều nghề để phụ giúp gia đình. Sau này, ông vào Sài Gòn làm thợ điện và tham gia hoạt động cách mạng trong lực lượng biệt động.

Năm 1964, khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ lúc bấy giờ là Robert McNamara dự kiến sang thăm miền Nam Việt Nam, tổ chức của Nguyễn Văn Trỗi được giao nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi, TP. Hồ Chí Minh) nhằm ám sát phái đoàn quân sự Mỹ. Tuy nhiên, kế hoạch không thành do ông bị phát hiện và bắt giữ trước khi kích nổ.

Sau khi bị bắt, Nguyễn Văn Trỗi bị chính quyền Sài Gòn giam giữ và tra tấn dã man. Dù vậy, ông vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo, không nao núng. Tinh thần bất khuất của ông đã gây xúc động mạnh mẽ trong và ngoài nước. Nhiều phong trào đấu tranh đòi trả tự do cho Nguyễn Văn Trỗi đã diễn ra, nhưng chính quyền Sài Gòn vẫn quyết định xử bắn ông.

Ngày 15/10/1964, Nguyễn Văn Trỗi bị xử bắn tại trường bắn Chí Hòa. Trước khi hy sinh, ông vẫn hô vang khẩu hiệu ủng hộ cách mạng và thể hiện niềm tin vào thắng lợi của dân tộc. Hình ảnh người chiến sĩ trẻ hiên ngang trước họng súng đã trở thành biểu tượng anh hùng của tuổi trẻ Việt Nam.

Sau này, tên Nguyễn Văn Trỗi được đặt cho nhiều trường học, đường phố, công trình công cộng trên khắp cả nước. Cuộc đời và sự hy sinh của ông trở thành đề tài trong nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng dũng cảm và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.