Nguyễn Văn TRỗi

Vai trò: Chiến sĩ biệt động thuộc Đội biệt động 65, Cánh Đông, lực lượng Vũ trang Giải phóng miền Nam Việt Nam. 

Hoạt động thời chiến tiêu biểu: Năm 1956, Nguyễn Văn Trỗi vào Sài Gòn và làm thợ điện tại nhà máy điện Chợ Quán, đồng thời bí mật tham gia tổ chức biệt động. Năm 1964, khi biết tin Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sẽ đến Sài Gòn, anh đã chủ động nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) để ám sát phái đoàn cao cấp của Mỹ. Tuy nhiên, khi kế hoạch chuẩn bị thực hiện thì bị lộ, anh bị bắt vào ngày 9 tháng 5 năm 1964. Trong lao tù, dù chịu nhiều đòn tra tấn dã man của thù, anh vẫn giữ vững khí tiết cách mạng, không khai báo đồng đội và nhận hoàn toàn trách nhiệm về mình.

-Hoàn cảnh hy sinh anh dũng: Để cứu anh, một tổ chức du kích du kích chống chính phủ tại Venezuela (lực lượng FALN) đã bắt cóc một trung tá không quân Mỹ và ra điều kiện đổi mạng. Tuy nhiên, ngay sau khi phía Mỹ được thả, chính quyền Mỹ - Việt Nam Cộng hòa đã lật lọng, lập tức đưa Nguyễn Văn Trỗi ra pháp trường tại khám Chí Hòa vào sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964. Tại đây, anh hiên ngang từ chối bịt mắt, giật phắt mảnh băng đen và hô vang những lời đanh thép: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!" trước khi loạt đạn nổ súng. Anh hy sinh khi mới cưới vợ được hơn 5 tháng.

- Sự vinh danh và Di sản lưu danh: Ngay sau khi hy sinh, Nguyễn Văn Trỗi được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Thành đồng hạng Nhất. Tên của anh được đặt cho nhiều trường học, con đường và công trình lớn trên khắp cả nước, thậm chí một sân vận động tại Cuba cũng mang tên anh. Cuốn sách "Sống như anh" (ghi lại lời kể của vợ anh - chị Phan Thị Quyên) đã trở thành cuốn sách gối đầu giường truyền lửa chiến đấu cho hàng triệu thanh niên Việt Nam thời bấy giờ.