Nguyễn Văn Trỗi – 9 phút lẫm liệt trên pháp trường và tiếng hô bất tử
Là chiến sĩ biệt động Sài Gòn quả cảm, anh Nguyễn Văn Trỗi bị bắt khi thực hiện kế hoạch đặt mìn tại cầu Công Lý năm 1964. Trước họng súng của kẻ thù tại pháp trường Khám Chí Hòa, anh đã từ chối bịt mắt, hiên ngang vạch trần tội ác của đế quốc Mỹ và hô vang những khẩu hiệu bất diệt trước khi ngã xuống ở tuổi 24.
Anh Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Lớn lên trong hoàn cảnh đất nước bị chia cắt, anh vào Sài Gòn và làm thợ điện tại nhà máy điện Chợ Quán. Tại đây, người thanh niên giàu lòng yêu nước đã bí mật tham gia vào lực lượng Biệt động Sài Gòn, thuộc Đại đội quyết tử cánh Tây Nam để hoạt động cách mạng ngay trong lòng đô thị bị địch tạm chiếm.
Tháng 5 năm 1964, nhận được thông tin phái đoàn quân sự cao cấp do Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu sẽ đến Sài Gòn, Nguyễn Văn Trỗi đã xung phong nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) nhằm tiêu diệt phái đoàn sừng sỏ này. Tuy nhiên, khi công việc chuẩn bị đang đi vào giai đoạn cuối cùng thì anh không may bị địch phát hiện và bắt giữ vào đêm ngày 9 tháng 5 năm 1964. Trong suốt hơn 5 tháng bị giam cầm, dù kẻ thù áp dụng những ngón đòn tra tấn tàn khốc cùng những lời dụ dỗ ngon ngọt, anh Trỗi vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của người chiến sĩ cách mạng, bảo vệ an toàn cho tổ chức và đồng đội.
Biết không thể khuất phục được anh, chính quyền tay sai Sài Gòn đã quyết định đưa anh ra xử tử. Rạng sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại sân sau Khám Chí Hòa, cuộc hành quyết được tiến hành. Trong 9 phút cuối cùng đối mặt với tử thần trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên quốc tế, Nguyễn Văn Trỗi đã biến pháp trường thành bục vạch trần tội ác xâm lược của đế quốc Mỹ. Anh giật phắt chiếc băng đen bịt mắt và dõng dạc tuyên bố: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!". Trước khi loạt đạn tàn khốc vang lên, người chiến sĩ 24 tuổi đã hô vang ba lần khẩu hiệu đanh thép: "Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!", tạc vào không gian một dáng đứng bất khuất đi vào lịch sử.
Cái chết lẫm liệt của Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi đã thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh sục sôi trong phong trào học sinh, sinh viên và nhân dân miền Nam, đồng thời làm lay động trái tim của những người yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới. Tên anh đã trở thành biểu tượng rực rỡ của tuổi trẻ Việt Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nước – một thế hệ sẵn sàng dâng hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân và máu xương cho khát vọng độc lập, tự do vĩ đại của dân tộc.
