NGUYỄN VĂN TRỖI: BẢN LĨNH NGƯỜI CHIẾN SĨ TRƯỚC GIỜ PHÚT CUỐI CÙNG
Ngày 15/10/1964, tại pháp trường Sài Gòn, Nguyễn Văn Trỗi bước vào những giây phút cuối cùng của cuộc đời ở tuổi 24. Trước họng súng của đội hành quyết, người chiến sĩ biệt động vẫn giữ vững khí phách, không khuất phục trước kẻ thù, không lay chuyển niềm tin đã lựa chọn. Sự hy sinh ấy không khép lại câu chuyện về một người chiến sĩ trẻ, mà mở ra hành trình bất tử của một biểu tượng về lòng dũng cảm và ý chí đấu tranh vì độc lập dân tộc.
Sinh ngày 1/2/1940 tại Quảng Nam, Nguyễn Văn Trỗi rời quê vào Sài Gòn kiếm sống, làm công nhân ngành điện. Cuộc đời anh vốn bắt đầu từ những công việc bình dị của một người lao động, nhưng giữa khói lửa chiến tranh, anh đã lựa chọn tham gia lực lượng biệt động, hoạt động ngay trong lòng đô thị do đối phương kiểm soát. Sự lựa chọn ấy đồng nghĩa với việc chấp nhận hiểm nguy, bởi mỗi nhiệm vụ đều có thể đặt anh trước ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.
Tháng 5/1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm tấn công phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Kế hoạch chưa thực hiện được thì anh bị bắt ngày 9/5/1964. Trong những ngày bị giam giữ, trước các biện pháp tra khảo và dụ dỗ, anh không khai báo, không phản bội đồng đội. Cuộc đấu tranh của Nguyễn Văn Trỗi lúc này không còn diễn ra bằng vũ khí, mà bằng sự kiên định trước sức ép nhằm buộc anh khuất phục.
Ngày hành quyết, trước họng súng của đối phương, Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ vững khí phách của người chiến sĩ đã xác định rõ con đường mình đi. Anh không thể tự quyết định số phận của mình, nhưng có thể quyết định cách đối diện với nó. Chính thái độ ấy đã làm nên sức nặng của sự hy sinh: không phải cái chết khiến Nguyễn Văn Trỗi trở thành biểu tượng, mà là bản lĩnh anh thể hiện khi đứng trước cái chết.
Sự hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi gây tiếng vang trong nước và quốc tế, khơi dậy sự cảm phục đối với cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam. Anh không sống đến ngày đất nước thống nhất, nhưng câu chuyện về người thợ điện năm nào đã trở thành một phần ký ức của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Có những thời khắc, phẩm giá của một con người được thể hiện rõ nhất khi mọi con đường sống đều bị khép lại. Trước pháp trường năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi đã chứng minh rằng bạo lực có thể tước đoạt sinh mạng, nhưng không dễ dàng khuất phục được ý chí của người đã tự nguyện hiến dâng đời mình cho độc lập dân tộc.
Biên soạn: Phạm Thị Thúy Trang
