NGUYỄN VĂN TRỔI CÁI TÊN ĐÃ LÀM LAY ĐỘNG HÀNG TRIỆU TRÁI TIM VÀ TRỞ THÀNH ĐỀ TÀI CỦA NHIỀU TÁC PHẨM KINH ĐIỂN

Nguyễn Văn Trỗi (1/2/1940 – 15/10/1964) là một chiến sĩ biệt động Sài Gòn, được Nhà nước Việt Nam tôn vinh là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông quê ở làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. 

 Tuổi trẻ: Sau Hiệp định Genève, gia đình ông vào Sài Gòn. Ông làm nhiều nghề để kiếm sống, sau đó trở thành thợ điện tại Nhà máy điện Chợ Quán.

Tham gia cách mạng: Ông được giác ngộ cách mạng và tham gia lực lượng biệt động thành, thuộc Đại đội Quyết tử 65, cánh Tây Nam Sài Gòn. 

 Nhiệm vụ tháng 5/1964: Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý ở Sài Gòn nhằm đánh vào đoàn xe của phái đoàn Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Trong lúc thực hiện nhiệm vụ, ông bị bắt vào đêm 9/5/1964.  Trong nhà tù: Dù bị tra khảo và dụ dỗ, ông không khai báo về tổ chức. Sau đó, chính quyền Việt Nam Cộng hòa kết án ông tử hình. 

Hy sinh: Nguyễn Văn Trỗi bị xử bắn tại nhà lao Chí Hòa, Sài Gòn, lúc 9 giờ 45 phút ngày 15/10/1964, khi mới 24 tuổi. Những phút cuối, ông vẫn thể hiện sự bình tĩnh và tinh thần kiên cường. 

 Gia đình: Ông kết hôn với Phan Thị Quyên vào tháng 4/1964, chỉ ít lâu trước khi bị bắt.

Nguyễn Văn Trỗi trở thành một biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh, đặc biệt được nhắc đến bởi tinh thần kiên cường trước khi hy sinh. Tên ông hiện được đặt cho nhiều đường phố, trường học và công trình, trong đó có cầu Nguyễn Văn Trỗi ở Đà Nẵng. Đồng thời cũng trở thành đề tài cho nhiều tác phẩm kinh điển như bài thơ “Hãy nhớ lấy lời tôi” của Tố Hữu:

Có những phút làm nên lịch sử
Có cái chết hoá thành bất tử
Có những lời hơn mọi bài ca
Có con người từ chân lý sinh ra....