Nguyễn Văn Trỗi – Chín phút cuối cùng làm nên lịch sử

Nguyễn Văn Trỗi là một người thợ điện làm việc tại Nhà máy điện Chợ Quán. Giữa những năm tháng cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra quyết liệt, từ một người công nhân bình dị, ông tham gia lực lượng Biệt động Sài Gòn và bước vào cuộc chiến đấu bí mật ngay giữa lòng đô thị.

Năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi cùng đồng đội được giao một nhiệm vụ đặc biệt: đặt bom tại cầu Công Lý nhằm tấn công Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara khi ông này tới Sài Gòn. Ngày 2 tháng 5 năm 1964, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch không thành công và Nguyễn Văn Trỗi rơi vào tay đối phương.

Những ngày sau đó là một cuộc thử thách khắc nghiệt đối với người chiến sĩ biệt động trẻ. Đối phương dùng nhiều hình thức tra tấn để khai thác cơ sở cách mạng và đồng đội của ông. Nhưng Nguyễn Văn Trỗi không khuất phục. Ông nhận trách nhiệm về mình để bảo vệ tổ chức và những người cùng chiến đấu.

Tin Nguyễn Văn Trỗi bị kết án tử hình vượt khỏi biên giới Việt Nam. Một tổ chức du kích ở Venezuela bắt một sĩ quan Mỹ và đề nghị trao đổi để cứu ông. Tuy nhiên, sau khi viên sĩ quan Mỹ được trả tự do, chính quyền Sài Gòn vẫn quyết định thi hành án tử hình Nguyễn Văn Trỗi.

Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường phía sau nhà lao Chí Hòa. Chỉ còn vài phút trước cái chết, ông vẫn hiên ngang. Thay vì cầu xin sự sống, người chiến sĩ biệt động dùng những phút cuối cùng để tố cáo chiến tranh và thể hiện niềm tin vào thắng lợi của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Khoảng 9 giờ 50 phút, Nguyễn Văn Trỗi hy sinh. Theo Báo Quân đội nhân dân, chín phút cuối cùng tại pháp trường đã được báo chí trong và ngoài nước tường thuật và trở thành một hình ảnh gây xúc động mạnh. Bức ảnh Nguyễn Văn Trỗi trước giờ phút hy sinh – thân hình nhỏ bé nhưng tư thế hiên ngang – được truyền đi rộng rãi.

Nguyễn Văn Trỗi ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhưng từ giây phút ấy, tên ông vượt khỏi một con người cụ thể để trở thành biểu tượng của thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm chống Mỹ. Câu chuyện của ông cho thấy có những thời khắc, chiến thắng không còn được tính bằng việc một người có thể sống thêm bao lâu, mà bằng việc người ấy lựa chọn đứng như thế nào trước cái chết.