Nguyễn Văn Trỗi – Chín phút hiên ngang làm chấn động toàn cầu

Sinh ra tại vùng quê nghèo Điện Bàn, Quảng Nam (nay là Đà Nẵng), Nguyễn Văn Trỗi sớm mang trong mình ý thức về nỗi nhục mất nước. Năm 1956, anh vào Sài Gòn làm nghề thợ điện để mưu sinh và sớm giác ngộ cách mạng, gia nhập tổ chức Biệt động Sài Gòn. Anh là hiện thân của một thanh niên bình dị, hiền lành, mang trong mình một tình yêu lứa đôi tuyệt đẹp với người vợ trẻ Phan Thị Quyên. Họ vừa mới tổ chức đám cưới vào tháng 4 năm 1964. Vậy mà chỉ vỏn vẹn chưa đầy hai mươi ngày sau tuần trăng mật, nghe tin phái đoàn cao cấp của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sẽ đến miền Nam Việt Nam, anh Trỗi đã xung phong nhận một nhiệm vụ vô cùng hiểm nguy: gài mìn tại cầu Công Lý để ám sát McNamara.

Nhiệm vụ là một bản án tử hình có báo trước, nhưng anh đã chấp nhận hy sinh hạnh phúc cá nhân bé nhỏ để đổi lấy đại cuộc của dân tộc. Đêm ngày 9 tháng 5 năm 1964, trong lúc đang thực hiện nhiệm vụ, do có kẻ phản bội chỉ điểm, anh Trỗi bị địch bắt. Tại nha cảnh sát đô thành, địch đã dùng đủ mọi cực hình tàn khốc nhất để tra tấn anh. Hết đánh đập dã man lại đến thủ đoạn dụ dỗ, mua chuộc bằng tiền tài, địa vị, nhưng tất cả đều bất lực trước ý chí của người thợ điện 24 tuổi. Anh nhận hết trách nhiệm về mình, tuyệt đối không khai báo nửa lời để bảo vệ cơ sở và đồng đội. Kẻ thù buộc phải vội vã kết án tử hình anh.

Bản án tử hình Nguyễn Văn Trỗi đã làm dấy lên một làn sóng phẫn nộ không chỉ tại Việt Nam mà trên toàn thế giới. Tại Venezuela xa xôi, một sự kiện chấn động đã xảy ra: Lực lượng du kích Mặt trận Giải phóng Quốc gia Venezuela (FALN) đã bắt cóc trung tá không quân Mỹ Michael Smolen để ra điều kiện trao đổi với mạng sống của Nguyễn Văn Trỗi. Đứng trước áp lực quốc tế, chính quyền Mỹ và tay sai Sài Gòn buộc phải giả vờ chấp thuận hoãn thi hành án. Nhưng ngay khi du kích Venezuela vừa thả viên trung tá Mỹ, chính quyền Sài Gòn đã lật lọng, vội vã đưa anh Trỗi ra pháp trường ngay chiều ngày 15 tháng 10 năm 1964 tại sân sau nhà tù Chí Hòa nhằm tránh sự can thiệp tiếp tục của quốc tế.

Chín phút cuối cùng của Nguyễn Văn Trỗi tại pháp trường Chí Hòa đã trở thành chín phút bất tử trong lịch sử. Trước mặt đông đảo các nhà báo trong nước và quốc tế, anh bước ra pháp trường với dáng vẻ ung dung, hiên ngang lạ thường. Anh từ chối rửa tội và cũng kiên quyết từ chối bịt mắt: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi". Anh đã biến pháp trường của kẻ thù thành diễn đàn lên án tội ác của đế quốc Mỹ. Bằng chất giọng Quảng Nam dõng dạc, anh hô lớn những lời từ tận đáy lòng: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đế quốc Mỹ lùi bước! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!". Ba tiếng "Hồ Chí Minh" vang lên ngay trước khi loạt đạn của kẻ thù nổ xé toạc không gian.

Sự hy sinh lẫm liệt của Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành một ngọn núi lửa phun trào, thức tỉnh hàng triệu trái tim thanh niên miền Nam vùng lên cầm súng chống Mỹ cứu nước. Tên tuổi của anh không chỉ sáng ngời ở Việt Nam mà còn bay xa khắp năm châu, trở thành ngọn cờ đầu cho các phong trào sinh viên, thanh niên phản chiến trên toàn thế giới. Câu chuyện của anh đã được ghi lại một cách chân thực và xúc động qua cuốn sách "Sống như Anh", trở thành cẩm nang gối đầu giường của biết bao thế hệ tuổi trẻ Việt Nam.

Anh Nguyễn Văn Trỗi tại pháp trường và bút tích của Bác Hồ.