Nguyễn Văn Trỗi – chín phút làm nên lịch sử

Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940. Năm 1964, khi mới 24 tuổi, anh tham gia lực lượng biệt động tại Sài Gòn.

Anh được giao nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm tấn công phái đoàn quân sự cấp cao của Chính phủ Hoa Kỳ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Tuy nhiên, kế hoạch bị bại lộ và anh bị bắt ngày 9/5/1964.

Trong hơn bốn tháng bị giam giữ, Nguyễn Văn Trỗi không khai báo về tổ chức và đồng đội. Một tổ chức du kích ở Venezuela từng đề nghị trao đổi anh với một sĩ quan Mỹ bị bắt, nhưng sau khi người này được thả, phía chính quyền Sài Gòn vẫn đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xử tử.

Sáng 15/10/1964, anh bị đưa ra pháp trường tại sân sau nhà lao Chí Hòa.

Chỉ trong khoảng chín phút cuối cùng của cuộc đời, Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ tư thế hiên ngang, nói lên tiếng nói của một người thanh niên Việt Nam trước kẻ thù. Câu chuyện ấy nhanh chóng được báo chí trong và ngoài nước đưa tin và trở thành biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm chiến tranh.

Điều khiến câu chuyện Nguyễn Văn Trỗi đặc biệt phù hợp với bài viết về tuổi trẻ chính là ở chỗ: anh hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng lựa chọn của anh đã trở thành một phần ký ức của cả một thế hệ.