NGUYỄN VĂN TRỖI - CHÍN PHÚT LÀM NÊN LỊCH SỬ VÀ LỜI THỀ SON SẮT

Anh Nguyễn Văn Trỗi, người thợ điện nghèo xứ Quảng, đã biến giây phút cuối cùng của đời mình thành một bản tuyên ngôn đanh thép về lòng yêu nước. Chín phút trên pháp trường là chín phút của sự bất tử, khiến quân thù khiếp sợ và cả thế giới phải nghiêng mình nể phục.

Chàng thanh niên thợ điện và lý tưởng giải phóng miền Nam

Nguyễn Văn Trỗi sinh ra trong một gia đình nghèo tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam - một vùng đất giàu truyền thống trung dũng, kiên cường. Sớm mồ côi mẹ, anh theo cha vào Sài Gòn tìm kế sinh nhai và làm thợ điện tại nhà máy điện Chợ Quán. Sống trong lòng đô thị Sài Gòn bấy giờ, chứng kiến cảnh máy bay, xe tăng Mỹ cày xới quê hương và chính quyền tay sai đàn áp đồng bào, anh Trỗi đã sớm giác ngộ cách mạng. Anh gia nhập

Đầu năm 1963, anh Trỗi gặp và yêu chị Phan Thị Quyên. Giữa năm đó, với lòng yêu nước và bầu nhiệt huyết tuổi trẻ, anh trở thành chiến sĩ biệt động Sài Gòn. Năm 1964, biết tin phái đoàn của McNamara đến thị sát tình hình thực tế nhằm chuẩn bị leo thang chiến tranh xâm lược Việt Nam, lực lượng biệt động Sài Gòn liền vạch kế hoạch tiêu diệt. Lúc này anh Trỗi mới lập gia đình được mấy ngày nên không được cử tham gia. Vượt lên hạnh phúc cá nhân, anh kiên quyết đòi ra chiến đấu, nhờ người ký thay vào sổ quyết tử. Tuy nhiên, ngày 9 tháng 5 năm 1964 khi vừa đặt được quả mìn nặng 8kg ở cạnh cầu Công Lý, chưa kịp chuẩn bị xong thì anh cùng đồng đội không may bị bắt.

Cuộc đấu trí trong nhà lao và tinh thần thép của người chiến sĩ

Sau khi bị bắt, Nguyễn Văn Trỗi bị giải về giam tại nhà lao Chí Hòa - nơi được xem là địa ngục trần gian đối với những người yêu nước lúc bấy giờ. Kẻ thù hiểu rằng anh là mắt xích quan trọng của lực lượng biệt động Sài Gòn nên đã tìm mọi cách moi thông tin về tổ chức cách mạng. Chúng liên tục mở những cuộc thẩm vấn kéo dài suốt ngày đêm, dùng cả dụ dỗ lẫn tra tấn dã man để bẻ gãy ý chí của người chiến sĩ trẻ.

Trong căn phòng giam tối tăm, tiếng roi quất, tiếng điện giật và những trận đòn tra khảo liên tiếp trút xuống thân thể anh. Có lúc chúng đánh anh đến ngất lịm rồi lại dội nước cho tỉnh để tiếp tục tra khảo. Máu và mồ hôi hòa lẫn trên thân thể gầy gò của người thanh niên mới ngoài đôi mươi. Nhưng điều khiến quân thù kinh ngạc là càng tra tấn, ánh mắt của anh càng rực cháy sự kiên cường. Anh chỉ trả lời duy nhất một câu: “Tôi làm việc này vì đất nước tôi, vì nhân dân tôi”.

Sự kiên cường của anh đã khiến quân địch lúng túng. Để dập tắt phong trào đấu tranh của thanh niên, chúng đã tuyên án tử hình anh. Tuy nhiên, hành động dũng cảm của anh đã lan tỏa ra toàn thế giới. Thậm chí, một tổ chức du kích tại Venezuela đã bắt cóc một trung tá Mỹ để yêu cầu đổi lấy tự do cho anh Trỗi. Nhưng bất chấp sự phản đối của dư luận quốc tế, đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai vẫn quyết định hành quyết anh một cách hèn hạ.

Chín phút bất tử trên pháp trường Khám Chí Hòa

Sáng ngày 15/10/1964, anh Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường tại vườn bàng Khám Chí Hòa. Chín phút cuối cùng của cuộc đời anh đã đi vào lịch sử như một biểu tượng rực rỡ nhất của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Trước mặt các phóng viên quốc tế, anh hiên ngang tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ:

“Hỡi các bạn phóng viên, hãy nhìn xem, Mỹ xâm lược Việt Nam, chúng đang giết hại dân tộc tôi!”

Khi chúng định bịt mắt anh, anh dõng dạc khước từ:

“Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!”

Trước khi loạt súng vang lên, anh đã hô vang ba lần:

“Việt Nam muôn năm!”

“Hồ Chí Minh muôn năm!”

Tiếng hô ấy như tiếng sấm truyền, khẳng định niềm tin sắt đá vào thắng lợi của dân tộc. Anh ngã xuống ở tuổi 24, khi cuộc đời và tình yêu còn đang xanh thắm, nhưng cái chết của anh đã hóa thành ngọn lửa bùng cháy khắp cả hai miền Nam Bắc và thức tỉnh cả thế giới.

Di sản truyền thống và biểu tượng sống cho thanh niên

Sau khi anh hy sinh, tên anh đã được đặt cho nhiều con đường, trường học và những đơn vị chiến đấu anh hùng. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, khu tưởng niệm anh Nguyễn Văn Trỗi được xây dựng trang trọng gần cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) là nơi giáo dục truyền thống sâu sắc cho thế hệ trẻ. Những lời cuối cùng của anh và tinh thần “Còn giặc Mỹ thì không có hạnh phúc” đã trở thành kim chỉ nam cho thanh niên miền Nam lúc bấy giờ “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”.

Anh Nguyễn Văn Trỗi được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Thành đồng hạng Nhất. Tấm gương của anh nhắc nhở chúng ta về giá trị của lòng trung thành, lý tưởng sống cao đẹp và trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với vận mệnh của Tổ quốc.

Dù đất nước đã hòa bình, câu chuyện về Nguyễn Văn Trỗi vẫn còn nguyên giá trị, nhắc nhở thế hệ trẻ sống có lý tưởng, trách nhiệm, biết đặt lợi ích dân tộc lên trên lợi ích cá nhân và cống hiến cho quê hương, đất nước.

Nguyễn Văn Trỗi đã ra đi, nhưng tinh thần bất khuất của anh vẫn sống mãi cùng non sông Việt Nam. Chín phút cuối cùng trên pháp trường năm ấy đã làm nên lịch sử và khắc sâu vào trái tim dân tộc một lời thề son sắt: Sống vì Tổ quốc, chết cho độc lập tự do của nhân dân.