NGUYỄN VĂN TRỖI

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước tại đô thị Sài Gòn – Gia Định, hình ảnh Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi giật phăng mảnh băng đen bịt mắt nơi pháp trường Khám Chí Hòa đã làm rung động hàng triệu trái tim yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Chỉ sống trọn hai mươi bốn mùa xuân, người thợ điện trẻ tuổi ấy đã tạc nên một tượng đài bất khuất của tuổi trẻ Việt Nam.

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Năm 16 tuổi, ông vào Sài Gòn vừa học nghề vừa làm công nhân tại Nhà máy đèn Chợ Quán. Chứng kiến cảnh đất nước bị chia cắt và nhân dân lao động bị áp bức, đầu năm 1964 ông gia nhập đơn vị Biệt động vũ trang thuộc Đại đội Quyết tử 65, Căn cứ Rừng Thơm.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh và chuyên trang Sự kiện và Nhân chứng – Báo Quân đội nhân dân, tháng 5 năm 1964, biết tin phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sang Sài Gòn vạch kế hoạch leo thang chiến tranh và sẽ đi qua cầu Công Lý, Nguyễn Văn Trỗi dù vừa mới cưới vợ chưa đầy ba tuần lễ đã tha thiết xin chỉ huy được trực tiếp nhận nhiệm vụ đặt mìn tiêu diệt mục tiêu.

Đêm ngày 9 tháng 5 năm 1964, khi đang tiến hành đặt khối thuốc nổ nặng 8 kg dưới chân cầu Công Lý, không may đường dây điện bị lộ khiến Nguyễn Văn Trỗi bị địch phục kích bắt giữ. Suốt hơn năm tháng bị giam cầm và tra khảo tại Nha Cảnh sát Đô thành và Khám Chí Hòa, ông đã nhảy từ tầng lầu xuống đất để định tự sát nhằm bảo toàn bí mật tổ chức, kiên quyết nhận hết trách nhiệm về mình và không khai báo bất kỳ người đồng đội nào.

Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, chính quyền Sài Gòn đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xử bắn tại sân cỏ sau Khám Chí Hòa trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên quốc tế. Trong chín phút cuối đời tại pháp trường, ông kiên quyết từ chối xưng tội vì cho rằng mình chỉ đánh kẻ xâm lược, tự tay giật bỏ mảnh băng đen bịt mắt để nhìn rõ mảnh đất quê hương và ba lần hô vang “Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!” trước khi ngã xuống. Năm 1964, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện về Nguyễn Văn Trỗi trong “Câu chuyện thời hoa lửa” gửi gắm thông điệp mạnh mẽ về lẽ sống của thanh niên trước vận mệnh Tổ quốc: có những cái chết hóa thành bất tử. Khí phách hiên ngang của người công nhân trẻ giữa pháp trường Chí Hòa mãi là nguồn động lực để thế hệ hôm nay sống dấn thân, trung thực và trách nhiệm với cộng đồng.

TƯ LIỆU THAM KHẢO

• Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, tư liệu lịch sử đấu tranh cách mạng đô thị Sài Gòn – Gia Định. https://www.baotanglichsutphcm.com.vn/

• Báo Quân đội nhân dân – Sự kiện và Nhân chứng, chuyên mục “Nhân vật”. https://sknc.qdnd.vn/nhan-vat