Nguyễn Văn Trỗi – “Hãy để tôi được nhìn Tổ quốc tôi lần cuối”

Năm 1964, chiến tranh tại miền Nam Việt Nam tiếp tục diễn ra căng thẳng. Sài Gòn là một địa bàn quan trọng về chính trị và quân sự.Tháng 5/1964, một phái đoàn quân sự và chính trị cấp cao của Hoa Kỳ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu dự kiến đến Sài Gòn để tìm hiểu tình hình chiến sự. Lực lượng biệt động đã lên kế hoạch tấn công đoàn xe của phái đoàn.Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ tham gia đặt mìn tại cầu Công Lý, địa điểm được xác định là nơi đoàn xe có thể đi qua.Điều đáng chú ý là lúc ấy Nguyễn Văn Trỗi vừa mới lập gia đình. , anh kết hôn với chị Phan Thị Quyên ngày 21/4/1964; chỉ ít lâu sau, anh nhận nhiệm vụ đặc biệt. Ngày 9/5/1964, khi đang thực hiện nhiệm vụ tại khu vực cầu Công Lý, Nguyễn Văn Trỗi bị phát hiện và bắt giữ.Sau khi bị bắt, anh bị giam giữ và thẩm vấn. Những nguồn tư liệu chính thống của Việt Nam ghi nhận rằng trong thời gian bị giam, Nguyễn Văn Trỗi không khai báo về tổ chức và cơ sở hoạt động của mình. Sau nhiều tháng bị giam, anh bị kết án tử hình.Trong thời gian đó, câu chuyện về Nguyễn Văn Trỗi đã thu hút sự chú ý ở nước ngoài. Một tổ chức du kích Venezuela bắt giữ một sĩ quan Mỹ và đưa ra đề nghị trao đổi nhằm cứu Nguyễn Văn Trỗi. Theo Báo Điện tử Chính phủ, sau khi sĩ quan Mỹ được trả tự do, chính quyền Sài Gòn vẫn đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xử bắn. Ngày 15/10/1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra xử bắn tại khu vực nhà lao Chí Hòa ở Sài Gòn. Anh hy sinh lúc 9 giờ 45 phút, khi mới 24 tuổi. Chi tiết gây ấn tượng nhất trong câu chuyện về Nguyễn Văn Trỗi là thái độ của anh tại pháp trường.Theo các tư liệu được lưu lại, trước khi bị xử bắn, anh không chấp nhận việc bị bịt mắt“Hãy để tôi được nhìn Tổ quốc tôi lần cuối.” Câu nói ấy trở thành một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất gắn với Nguyễn Văn Trỗi.Trong những phút cuối, anh thể hiện thái độ bình tĩnh và hô những khẩu hiệu thể hiện lập trường của mình. Các nguồn tư liệu có cách ghi lại câu chữ hơi khác nhau, nhưng đều thống nhất về hình ảnh một Nguyễn Văn Trỗi hiên ngang trước giờ hy sinh. Điều khiến câu chuyện trở nên xúc động là phía sau người chiến sĩ ấy không chỉ có chiến trường mà còn có một cuộc sống riêng vừa bắt đầu. Anh vừa kết hôn, có một người vợ trẻ và một tương lai còn dang dở.Nhưng tương lai ấy đã dừng lại ở tuổi 24. Ngày tháng trôi qua, gian khổ càng chồng chất, nhưng bà không bao giờ lùi bước. Bà nói với những người thân thiết: “Người ta ra trận còn không sợ, tôi ở nhà này có gì mà sợ. Chỉ cần quê hương được tự do, con cái được yên bình, tôi chịu gì cũng được”.