Nguyễn Văn Trỗi – "Hãy nhớ lấy lời tôi!"
Đồng chí Nguyễn Văn Trỗi (sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 – mất ngày 15 tháng 10 năm 1964) quê tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Từ một người thợ điện làm việc tại nhà máy điện Ngọc Hiệp (Chợ Quán, Sài Gòn), anh đã giác ngộ cách mạng, gia nhập tổ chức biệt động và trở thành một biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước.
Tháng 5 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận một nhiệm vụ lịch sử: gài mìn tại cầu Công Lý (Sài Gòn) để tiêu diệt phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara và Đại sứ Henry Cabot Lodge Jr. dẫn đầu. Đáng chú ý, anh nhận nhiệm vụ sinh tử này khi vừa mới tổ chức đám cưới với người vợ trẻ Phan Thị Quyên được vỏn vẹn 19 ngày.
Tối ngày 9 tháng 5 năm 1964, trong lúc đang rải dây điện để chuẩn bị kích nổ mìn, anh không may bị địch phục kích và bắt giữ. Trong chốn lao tù, kẻ thù đã hèn hạ bắt cả vợ anh, đồng thời dùng những đòn tra tấn dã man nhất để ép anh khai báo. Tuy nhiên, Nguyễn Văn Trỗi đã nhận hết mọi trách nhiệm về mình, khẳng định bản thân hành động độc lập nhằm bảo vệ vợ và cơ sở bí mật của tổ chức. Không khuất phục được người chiến sĩ kiên trung, chính quyền Sài Gòn đã tuyên án tử hình anh.
Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra xử bắn tại sân sau nhà tù Chí Hòa. Sự kiện này có sự chứng kiến của rất nhiều phóng viên báo chí quốc tế. Tại pháp trường, anh từ chối sự ban phước của vị linh mục và nhất quyết không chịu bịt mắt. Trong 9 phút cuối cùng của cuộc đời, Nguyễn Văn Trỗi đã biến pháp trường thành diễn đàn. Anh dõng dạc vạch trần tội ác của đế quốc Mỹ, hô vang những lời tâm huyết kêu gọi đồng bào đứng lên đánh giặc. Trước khi loạt đạn oan nghiệt vang lên, anh đã dồn hết chút sức lực cuối cùng để hô lớn:
"Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"
Người thợ điện 24 tuổi ngã xuống, nhưng tiếng hô của anh đã tạo nên một chấn động lớn trên toàn cầu, châm ngòi cho làn sóng phản chiến mạnh mẽ. Hình ảnh anh hiên ngang trước mũi súng quân thù đã trở thành ngọn lửa soi đường cho lớp lớp thanh niên đô thị miền Nam và học sinh, sinh viên cả nước tiếp tục vững bước trên con đường giải phóng dân tộc.
